N, 00-00-2011   00 :00:00

Website đang trong quá trình nâng cấp.Quý vị vui lòng truy cập trang Blog của giáo phận http://gpkontum.wordpress.com để cập nhật tin tức mới nhất.

Nhà Thờ Chính Tòa Kontum
(01:10:2013 |10:18 AM)
Theo yêu cầu của nhiều thành viên trong Gia đình Truyền thông của Giáo phận, chúng tôi xin đăng trình lại đây tài liệu về “NHÀ THỜ CHÍNH TÒA KONTUM“đã nghiên cứu khá lâu và đã đăng lên Trang Truyền thông Giáo phận từ giữa tháng 01 năm 2011.


Tài liệu này cũng đã được một số Trang Truyền thông đại chúng trong cũng như ngoại quốc tiếp đón nồng nhiệt.
 Đồng thời, tài liệu nghiên cứu về NHÀ THỜ CHÍNH TÒA KONTUM -dù chưa đầy đủ và sâu sắc- , tuy vậy đã được
nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và xem như khơi nguồn cho nhiều người quan tâm đến tìm hiểu. Chúng tôi xin chân
thành cảm ơn và coi đây như phần khích lệ để chúng tôi nghiên cứu thêm hầu đáp ứng lòng tốt và quan tâm của
Quí vị. Hy vọng một ngày gần đây còn có nhiều tài liệu khác những thể loại khác nhau liên quan đến “NHÀ THỜ
CHÍNH TÒA KONTUM“ NHƯ DI SẢN CHẲNG NHỮNG CỦA TỈNH KONTUM, MÀ CÒN MANG TÍNH THẾ GIỚI CÓ MỘT
 KHÔNG HAI VỀ NHIỀU MẶT: NHƯ LÀ MỘT KIẾN TRÚC ĐỘC ĐÁO TẦM CỠ QUỐC TẾ, NHẤT LÀ DI SẢN TÔN GIÁO
 VỀ MẶT TÂM LINH, BẢO TỒN VĂN HÓA, NGÔN NGỮ, CHỮ VIẾT, ÂM NHẠC…. TRONG MỘT VÙNG ĐẤT NHIỀU
BẢN SẮC DÂN TỘC .



     Chúng tôi xin phân ra 02 phần:


            PHẦN 1:   QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG, BẢO QUẢN VÀ TU SỬA


                PHẦN II:  TU SỬA 1994 -1997 

                                                                                                         GP KONTUM (30/09/2013) KONTUM

XIN KÍNH MỜI


NHÀ THỜ CHÍNH TOÀ KONTUM


QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG, BẢO QUẢN VÀ TU SỬA


(PHẦN 1)



 



Nhà thờ Chính toà Kontum hiện nay




        GPKONTUM (15/01/2011) – Kontum- Nhà thờ Chính toà Kontum làm bằng danh mộc, tồn tại đến ngày hôm nay.
 Ai đi ngang qua cũng thán phục khen ngợi tài khéo léo của những người xây dựng nên nó; nhưng thiết nghĩ ít ai biết
cặn kẽ, đầy đủ và rõ ràng về lai lịch ngôi thánh đường này hình thành như thế nào. Chúng tôi xin mạo muội trình bày
 cách vắn gọn về ngôi Nhà thờ Chính toà Kontum, như để đánh dấu 95 năm tính từ ngày khởi công xây dựng (1913-2008)
 và 90 năm kể từ ngày khánh thành (1918-2008) và làm phép thánh hiến ngôi nhà thờ cổ kính, thân thương của các
Kitô hữu thuộc Giáo phận Kontum, một giáo phận đã có bề dày lịch sử 160 năm (1848-2008). Chúng tôi dựa vào những
 văn bản viết như tiểu sử của Cha Bề trên Vialleton Truyền, Cha Joseph Décrouille Đệ, Cha Bề trên Kemlin Văn, các cha
liên hệ và các bản tường trình hằng năm về Trụ sở Hội Thừa sai Hải ngoại Paris (MEP) của các Giám mục Đại diện Tông
 toà Đông Đàng Trong năm 1913 và 1918, cũng như Nguyệt san Hlabar Tơbang 1913 của Địa phận Kontum, và các chứng
 từ của các cha đặc trách Nhà thờ Chính toà trong những năm qua.


        Chúng tôi xin trình bày tập nghiên cứu về cội nguồn lai lịch xây dựng Nhà thờ Chính toà Kontum trong hai phần chính:

PHẦN I: Quá trình xây dựng, bảo quản ngôi thánh đường Kontum đến năm tu sửa (năm 1994-1997)

 

PHẦN II: Tu sửa năm 1994-1997 và hiện trạng Nhà thờ Chính toà Kontum.

PHẦN I


QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ BẢO QUẢN


I. CHUẨN BỊ, KHỞI CÔNG XÂY DỰNG


        1.  Tên và tước hiệu nhà thờ



        Nhà thờ Chính toà Kontum hôm nay mang nhiều tên và tước hiệu khác nhau qua các giai đoạn:


        Giai đoạn khi bắt đầu xây dựng (1913): Nhà thờ được gọi là NHÀ THỜ LÀNG KONTUM, vì nằm trong Plei Kontum
Kơnâm (làng Kontum Kơnâm), NHÀ THỜ ĐỊA SỞ KONTUM, vì nhà thờ chính của nhiều làng hợp thành một địa sở (“Địa
sở” tiếng dân tộc Bahnar có nghĩa là “Tơring”). Người ta gọi ngắn gọn là Nhà thờ Kontum.


        Năm 1932, khi vùng truyền giáo Kontum tách khỏi Địa phận Qui Nhơn và được nâng lên thành Địa phận Tông toà
 Kontum, nhà thờ được mang tên và tước hiệu là NHÀ THỜ CHÍNH TOÀ KONTUM, vì nhà thờ trực thuộc quyền Giám mục,
 trung tâm phụng vụ và nơi thực thi quyền giáo huấn của giám mục cho toàn thể địa phận.


        Thập niên 90, khi phát triển ngành du lịch, người dân thường có thói quen “coi mặt đặt tên”, “xem mặt mà bắt hình
 dong” nên đã gọi Nhà thờ Chính toà Kontum với tên bình dân là “NHÀ THỜ GỖ”, vì vật liệu xây dựng là gỗ quý hiếm.


        Nhưng dù tên nào đi nữa, Nhà thờ Chính toà Kontum là Trung tâm Tôn giáo của toàn địa phận, nơi quy tụ tất cả giáo
 dân trong địa phận về dự lễ hoặc trong dịp sinh hoạt tôn giáo cả giáo phận và cũng là nơi được coi như một trong nhiều
điểm du lịch trên vùng đất Tây Nguyên đáng mọi người đến tham quan.

  2.  Quá trình hình thành Nhà thờ Kontum


        Cha Do đặc trách Trung tâm Truyền giáo RƠHAI (Tân Hương ngày nay) cho xây dựng nhiều nông trại và gửi thầy
Thám là em ngài đến khai khẩn vùng đất bồi gọi là TUM, nằm phía đông Rơhai vài cây số. Khi cơ sở do thầy Thám xây
 dựng bên bờ hồ Dak-Tum đã hình thành, có nhà ở, có  rẫy lúa, có dân cư, cha Hòa từ vùng người dân tộc Pnong
 (cũng gọi là Mnong vùng Dăklăk ngày nay), vì không thể tiếp tục ở điểm Truyền giáo Pnong, đã dẫn một số gia đình
người dân tộc Pnong thật sự tòng giáo và người giúp việc, kẻ ăn người ở cũng như một số thầy giảng về Trung tâm
Truyền giáo Rơhai [1]. Cha Bề trên phái Cha Hoà làm phó Cha Do, phụ trách khu vực mới khai khẩn  Dak-Tum này vào
 năm 1856.


        Cha Hòa được đồng bào Kinh và dân tộc rất mến phục. Làng Môer về ở với Cha. Dần dần làng Kontrang-Ôr
không chịu được thái độ hung hãn của các tên đầu sỏ trong làng, nên cũng kéo về sáp nhập xóm Dak-Tum của Cha,
làm thành một làng lớn. Từ đó, Dak-Tum được đổi thành làng KONTUM cho đến ngày nay.


        Dần dần, vài năm sau đó, số người dân tộc xin gia nhập ngày một đông thêm, nhất là sau khi hình thành được làng Kontum, ngài cố gắng làm một nhà nguyện nhỏ cho những người khai khẩn vùng đất TUM và cho dân làng bằng tranh nứa
 đáp ứng nhu cầu tôn giáo.


        Năm 1890, Cha Vialleton Truyền được cử làm Bề trên vùng thừa sai Kontum. Ngài ra sức xây dựng được một thánh
đường theo phong cách Tây Nguyên trong suốt 5 năm. Năm 1894, ngài rời nhiệm sở Kontum đi dưỡng bệnh tại Hồng Kông;
 tại đây, ngài cho in quyển sách “Cuộc Đời Chúa Giêsu Kitô” tại nhà in Nazareth. Tháng 7 năm 1895, ngài trở về nhiệm sở
tại Kontum, và ngài đau lòng khi thấy nhà thờ phải mất 5 năm để hoàn thành nay bị hoả hoạn thiêu rụi, cùng với nhà xứ
của ngài. Nhiều gia đình dự tòng lung lạc đức tin đã bỏ cuộc. Ngài đành làm lại một nhà thờ tạm bằng tranh để dâng lễ và
để dân làng tập trung đọc kinh hôm sớm cho đến khi ngài qua đời ngày 11-11-1908 [2].


II. XÂY DỰNG NHÀ THỜ ĐỊA SỞ KONTUM


        1. Cha Joseph Deucrouille Đệ



        Người khởi công trực tiếp xây dựng nhà thờ địa sở (Tơring) Kontum còn tồn tại đến nay chính là Cha Joseph Décrouille
Đệ. Chúng tôi xin ghi lại quãng đường linh mục của ngài gắn chặt với việc khởi công một công trình kiến trúc độc đáo là ngôi thánh đường cổ kính làm bằng gỗ này.


        Cha Joseph Décrouille Đệ thuyên chuyển về địa sở Kontum


        a. Tiểu sử

      



        CHA JOSEPH DÉCROUILLE ĐỆ sinh ngày 17-12-1881, tại WISSANT, thuộc địa phận ARRAS, vùng PAS-DE-CALAIS.
Gia đình ngài gồm 7 người con, trong đó có 4 người là linh mục: hai thuộc Giáo phận ARRAS, 2 thuộc vùng thừa sai KONTUM,
 và một nữ tu thuộc Dòng Phaolô thành Chartres.

        Vào tháng 10-1894, chú Joseph bắt đầu theo học trung học trong Tiểu Chủng viện BOULOGNE, và ngày 13-9-1900 vào Chủng viện Thừa sai Hải ngoại, nơi đây thầy được gặp lại một trong các đồng môn cùng học tiểu chủng viện là M. DENIS, về sau là người sáng lập Dòng Khổ tu Phước Sơn, gần Huế (Việt Nam). Thầy Joseph nhận nghi thức cắt tóc vào ngày 20-9-1901, và các chức nhỏ vào ngày 28-9-1902; lãnh thừa tác vụ Phụ Phó tế vào ngày 26-6-1904, Phó tế vào ngày 24-9-1904, và
chức Linh mục ngày 17-12-1904. Ngài được gửi đến Địa phận Tông toà Đông Đàng Trong (Qui Nhơn) và lên đường đến Địa
 phận Tông toà vào ngày 26-8-1905.

        Và Cha Joseph DÉCROUILLE bắt đầu học tiếng Việt tại Sông Cát, một làng gần Toà Giám mục. Tháng 4-1906, Đức cha Grangeon gửi ngài đến vùng dân tộc Bahnar (Kontum). Ngài đến địa sở KON KLONG, một trung tâm gồm hàng chục họ đạo.
 Vài tháng trước đó, Cha GAILLARD bị tấn công tại chính làng này. Cha DÉCROUILLE bắt tay vào công việc, ổn định nơi ăn
ở và một ngôi nhà thờ, ngài quan tâm đến giới trẻ và đã giúp một người con trai chủ làng có ảnh hưởng xin tòng giáo.

        Vào năm 1908, cha được bổ nhiệm phụ trách tại KON HNGO (Phương Quý ngày nay) trong một thời gian. Cha VIALLETON Truyền, Bề trên vùng truyền giáo và cũng là chánh xứ KONTUM,  vừa qua đời ngày 11-11-1909, Cha Joseph Décrouille được thuyên chuyển về phụ trách chánh xứ địa sở gồm nửa người Kinh, nửa dân tộc này.

        b.  Tai hoạ và cơ may

        Một vài tháng ở tại nhiệm sở mới, một trận hoả hoạn thiêu rụi nhà thờ bằng tre tranh nứa của ngài. Trong thảm cảnh buồn thương này, một lá thư từ Pháp báo cho ngài biết em của ngài là cha Jean Baptiste Décrouille [3] sắp tới sẽ lên vùng truyền giáo Bahnar và sẽ mang đến cho ngài một dự án tài trợ của một vị quý tộc nhằm xây một nhà thờ vững chắc, kiên
cố tại Kontum.

        c. Thiết kế ngôi thánh đường mới

        Để lên bản vẻ cho ngôi nhà thờ mới, ngài đã tham khảo kinh nghiệm và hỏi ý kiến Cha Kemlin [4], một kiến trúc sư
tài ba. Ngài đã xây dựng ngôi nhà thờ cao vút tương ứng với tháp chuông của nó, các cửa lớn và cửa sổ được chạm trổ hết sức sắc sảo, rất nhiều cột nhỏ được bày biện cách hợp lý chung quanh những bức tường, không ai có thể đoán ra tất cả những phần còn lại được làm bằng đất trộn với rơm [5].

        2. Thời gian chuẩn bị  công trình

        a. Công trình xây dựng nhà thờ phải mất 3 năm để chuẩn bị


        Ngài thuê thợ giỏi đốn những cây gỗ thích hợp, cho voi kéo từ rừng về, để ở những nơi thuận tiện thi công; rồi ngài về Trung Châu thuê thợ mộc và những nghệ nhân điêu khắc, chạm trổ giỏi về tiến hành thi công: các tay thợ được phân công theo từng bộ phận một: xẻ gỗ, cưa ván, đục mộng, xây lò nung gạch ngói… theo nhu cầu thiết kế công trình xây dựng.

        b.  Làm Phép khuôn viên xây dựng nhà thờ [6]

        Đức cha Jeanningros, Giám mục hiệu toà Havara, phụ tá của Đức cha Grangeon, đi kinh lý và ban bí tích Thêm Sức cho tín hữu vùng truyền giáo dân tộc Tây Nguyên năm 1913 [7]:  Thứ bảy đầu tháng ba, Đức Cha rời  Làng Sông. Dọc cuộc hành trình này, ngài đến Kim Châu, một đêm tại nhà xứ cha Lành, nghỉ qua 2 đêm tại Đồng Phó, họ đạo của cha Ngữ. Thứ hai, ngày 11  ngài  lên đèo An Khê và lên vùng núi. Ngày thứ ba, ngài đã đến Rơhai và được các cha, đại diện ban chức việc và một số giáo dân Kinh cũng như dân tộc đón rước ngài rất long trọng tại đây.

        Chúa Nhật Phục Sinh, Đức cha cùng 4 cha dâng lễ long trọng tại nhà thờ Rơhai có đông đảo giáo dân địa sở Kontum, Rơhai và Kon Hara  tham dự. Trong Tuần Bát Nhật, ngài kinh lý và ban bí tích Thêm Sức cho các tín hữu vùng Bahnar Jơlơng. Chúa Nhật cuối Tuần Bát Nhật, ngài ban bí tích Thêm Sức tại địa sở Rơhai. Thứ hai kế tiếp, Đức cha ban bí tích Thêm Sức cho giáo dân địa sở Kontum tại Trường Cuénot. Sau khi ban bi tích Thêm Sức, Đức cha đến làm phép vùng đất sẽ xây nhà thờ, nằm giữa Trường Cuénot và nhà xứ [8] của Cha Đệ [9].

        c. Nhà thờ làm bằng gỗ

        Bản tường trình vào năm 1913 của Đức cha Grangeon [10], Giám mục Đại diện Tông toà Đông Đàng Trong gửi về
trụ sở  Hội Thừa sai Paris (MEP) có đoạn viết như sau:

        “Nhà thờ Kontum hai lần bị hoả hoạn thiêu rụi trong khoảng thời gian 10 năm với tất cả đồ đạc trong nhà, đã được
xây dựng lại, nhờ lòng hảo tâm của một vị ân nhân hào phóng đặc biệt. Không thể dùng đá cũng như gạch để xây dựng,
nhưng chỉ có dùng gỗ mới xây dựng với chất lượng cao và kiến trúc sư biết cho ngôi nhà thờ trên xứ Bahnar có dáng dấp
 ngôi thánh đường chánh toà”.

        3. Quang cảnh ngày dựng sườn Nhà thờ Kontum [11]

        Chúng tôi xin lược dịch một đoạn viết bằng tiếng Bahnar thuật lại quang cảnh sinh động trong những ngày toàn thể
 anh em tín hữu họ đạo Kontum, Kinh cũng như dân tộc, chung sức kéo những trụ cột bằng gỗ to nặng để hoàn thành
sườn gỗ ngôi thánh đường như thế nào. Cha Bề trên Kemlin vì bị bệnh sốt rét [12] nặng, nên không chứng kiến quang
cảnh hồ hởi, vui tươi thể hiện trên nét mặt các vị hữu trách cũng như con chiên họ đạo Kontum:

        “Ấm áp của mùa hè! Mặt trời vừa ló rạng khỏi dãy núi phía đông. Lòng người rộn rã như tiếng sấm  mùa hè. Tùng,
tùng, tiếng trống vang vội kêu gọi dân làng đến để dựng nhà thờ! Từ sáng sớm, có hai cha là cha Phước [13] và cha Lê
 đã chuẩn bị đầy đủ, nào dây thừng v.v… Dân Kontum, anh em người Kinh và tất cả người Bahnar ra tập trung để chung
sức kéo dựng. Đức cha [14] và các cha đứng gần đó để coi. Gian đầu tiên, người ta kéo từ từ coi thử dây cột có chắc
 không; biết đã chắc rồi, cha Phước hô một tiếng to: phắt, tùng tùng, ông già đánh trống giữ nhịp độ [15] kéo, người ta
kéo các cột từ từ lên và dựng đứng thẳng. Trong lòng mọi người an tâm; họ thấy dễ dàng và không lo gì nữa. Từ sáng
sớm đến trưa, người ta dựng được hai gian rồi. Trưa nghỉ ăn cơm. Ăn xong, họ bắt tay vào việc cho đến chiều tối, cũng
dựng được hai gian. Ngày hôm sau, cũng dựng được 4 gian nữa; ngày thứ tư đã hoàn tất. Cảm ơn hai cha Phước và cha
 Lê đã hướng dẫn, chỉ bảo trong công việc dựng nhà thờ  này.

        “Trời đẹp quá, nếu sau này làm hoàn thành tất cả, thì sẽ đẹp hơn các nhà thờ khác: chiều dài, cũng dài hơn nhà
thờ Rơhai; chiều rộng có phần ngắn hơn đôi chút. Hiện giờ, nhà thờ Kontum này  họ đã lợp tranh. Cho nên, ngày kiệu Thánh Thể, cha Đệ đã dâng Thánh lễ tại đó để cầu xin Chúa ban phúc lành hồn xác cho các ân nhân ngoại quốc đã giúp dân  làng Kontum có nhà thờ đẹp mới này“.

        Quang cảnh vui mừng, hồ hởi những ngày dân làng cùng tiếp sức dựng cột kèo, đòn tay dưới sự hướng dẫn của hai
cha là Cha Phước và Cha Lê, với tài nghệ khéo léo của các tay thợ mộc từ Trung Châu lên làm theo thiết kế đã vẽ. Tuy nhiên, vì nhu cầu những lễ sắp tới, nhà thờ lợp tạm bằng tranh và cần thời gian hoàn chỉnh hơn.

III. HOÀN CHỈNH

        1. Vai trò Cha Bề trên Kemlin Văn





       


      a. Trong lần dựng nhà thờ vào trung tuần tháng 3-1913,Cha Kemlin, lúc bấy giờ làm Bề trên Vùng Truyền giáo Kontum, thay Cha Guerlach qua đời ngày 29-1-1912, đã vắng mặt vì bệnh. Vào cuối năm 1913, ngài bị buộc phải sang Hồng Kông nghỉ ngơi, dưỡng sức.

        Sau 6 tháng nghỉ ngơi ở Béthania, Cha Kemlin đảm trách lại sứ vụ, lần đầu tiên tháp tùng Đức cha Jeanningros đi
kinh lý mục vụ ở miền Thượng. Vị Đại diện Giám mục, Bề trên Vùng Truyền giáo, đã đồng hành cùng Đức Giám Mục của
mình đến tận các làng xa xôi, hẻo lánh nhất.

        b. Vào năm 1914, ngài đưa ra ý hướng cần tiếp tục việc xây dựng ngôi nhà thờ Kontum hoàn chỉnh, đáp ứng
 số giáo dân ngày càng gia tăng, nhưng ít lâu sau, chiến tranh bùng nổ, việc tổng động viên đã lấy đi nhiều nhiệm sở của
ngài [16]. Vì Chiến tranh Thế giới I (1914-1917) xảy ra, tiến trình thi công ngôi thánh đường Kontum chậm lại và cũng có
lúc bị trì trệ nhiều tháng, nhưng cuối cùng công trình xây dựng ngôi thánh đường Kontum bằng gỗ đã hoàn thành vào đầu
 năm 1918, nhờ Cha Bề trên Kemlin cùng với Cha Joseph Décrouille phối hợp toán thợ cách khôn khéo và tế nhị. Tạ ơn Chúa, trong trình xây dựng lâu dài và nguy hiểm này không có sự cố trầm trọng gây thiệt hại tính mạng xảy ra.

        2. Lễ khánh thành Nhà thờ Kontum

        a. Năm 1918, tỉnh Kontum khi đó gồm có 5 quận thị, 38 phường xã, 1 phó tỉnh trưởng, 978 làng Thượng, 210.000
dân cư, trong đó khoảng 15.000 người Công giáo, 153 cộng đoàn Kitô hữu được phân thành 19 địa sở, 1 trường đào tạo
giáo lý viên, 1 dòng nữ với 11 tu sĩ, 1 Nhà In và một ngôi thánh đường mới xây dựng xứng tầm với sự phát triển xã hội và
số giáo dân ngày càng gia tăng, đó là ngôi Thánh đường Kontum có ngọn tháp 24 mét vút cao.

        b. Tường trình của Đức cha Phụ tá Jeanningros gửi về Hội Thừa sai Paris năm 1918 có đoạn:

        “Quang cảnh ngày lễ Ba Vua càng trọng đại tại Kontum, nghi thức làm  phép ngôi thánh đường mới đưa vào phụng
 tự. Đây là một toà nhà rộng rãi và quí giá, được xây dựng bằng danh mộc do Cha Bề trên Kemlin hướng dẫn, và nhờ lòng
thiệt thành và rộng rãi tài trợ của Bá Tước De Kergolay; chúng tôi biết ơn cách sâu xa ông Bá tước đã thay thế nhà thờ
 bằng tranh nứa xưa đã bị hoả  hoạn cách 7 năm về trước bằng ngôi thánh đường đẹp này”.

        c. Xây dựng địa sở thành một Đền Thờ sống động

        Tuy nhiên, công sức của Cha Joseph Décrouille Đệ quá lớn, chẳng những trong việc khởi công xây dựng Thánh đường Kontum bằng gỗ quý mà còn xây dựng địa sở thành một Đền Thờ sống động với một đời sống nội tâm sâu sắc, tinh thần hiệp nhất trong cùng một đức tin và đức ái giữa các tín hữu Kinh và dân tộc ngày càng cao. Từng hồi chuông từ tháp cao ngân vang lên mỗi ngày quy tụ mọi người  sốt sắng về ngôi Thánh đường để cùng chia sẻ chung một Bữa tiệc Thánh và dâng lời kinh nguyện:

        “Ngày 06 tháng 01 năm 1918, Đức cha JEANNINGROS làm phép long trọng ngôi thánh đường này, đã trở thành Nhà
Thờ Chánh Toà giáo phận Kontum hiện nay. Trong 10 năm với giao tiếp rất khéo léo tế nhị và điềm đạm trong lời nói, Cha
 Joseph Décrouille điều hành trực tiếp các công việc tâm linh đạo đức và vật chất; ngài đã được lòng hết mọi người” [17].

IV. MÔ HÌNH NHÀ THỜ

        1 -  Mô hình nhà thờ nguyên thuỷ


        Vì Chiến tranh Thế giới I xảy ra làm trì trệ nhiều mặt, Nhà thờ Chính toà Kontum xây dựng và hoàn chỉnh phải kéo dài từ giữa tháng 3-1913 đến đầu năm 1918 mới khánh thành. Tuy nhiên, theo thiết kế, đặc biệt phần chính nhà thờ và cung thánh làm trước, mái nhà dần dần thay tranh bằng rui mè tre và lợp ngói vảy. Mặt tiền nhà thờ với ngọn tháp cao 24 mét hoàn chỉnh sau.

        Nhà thờ gồm 4 hàng cột dọc chạy dài từ mặt tiền đến phòng áo: 2 hàng cột giữa to, tạo nên gian chính rộng, cao và thoáng mát; 2 hàng cột ngoài, nằm sát vách, là 2 gian phụ với trần nhà thấp hơn. Nhà thờ kiểu nhà cổ lầu thoáng mát
với hai mái ngói giữa cao và hai mái ngói phía ngoài thấp hơn. Bốn hàng cột bằng danh mộc trụ trên các đế đá vững chắc,
 có sức chịu đựng với thời gian, nâng đỡ cả trọng lượng ngôi thánh đường bằng gỗ. Sàn nhà thờ cách mặt đất 8 tấc làm bằng các tấm ván gỗ rộng trên dưới 2 tấc, dày 5 phân, cưa bằng thủ công ghép mộng khít vào nhau; mặt sàn cung thánh ghép
 ván rộng 10 phân theo hình hoa văn vuông trông rất đẹp mắt.

        Ngôi nhà thờ cao tương ứng với tháp chuông của nó, các cửa lớn, và cửa sổ được chạm trổ hết sức sắc sảo, rất nhiều cột được bày biện cách hợp lý chung quanh các bức tường, đặc biệt những hàng cột nhỏ rải chung quanh phía trên vòm,
giữa hai hàng cột lớn, nối với nhau bằng các vòng cung gỗ giữ vững chắc phần cổ lầu nhà thờ và trông đẹp mắt; không ai có thể đoán ra tất cả những phần còn lại được làm bằng đất trộn với rơm [18]. Dù vật liệu bằng gỗ, nhưng nhà thờ vẫn mang được phong cách dáng dấp goltique, nhờ hai hàng cột gỗ giữa lớn, cao vút 12 mét liên kết tạo hình vòm, vòng cung, có những hàng cột gỗ tròn nhỏ đỡ các cửa sổ kính phía trên, như ôm trọn những ai vào giữa lòng nhà thờ, cảm thấy mình nhỏ bé trong một khung cảnh đầy màu sắc lọt qua từ những cánh của sổ nhỏ trên cao chiếu xuống, như thấy Đấng Vô Hình đang hiển hiện bao trùm cả không gian huyền bí, và đang mời gọi họ trầm lắng để nghe đâu đó tiếng từ thâm sâu đang thì thầm về cõi phúc.

        2. Cha Phước với tài năng khéo léo hướng dẫn trang trí nội thất




        Có 3 cung mặt trước bàn thờ, Cha Phước cho chạm trổ tinh vi hình phù điêu “Bữa Tiệc Ly” và trọn vẹn “Kinh Lạy Cha” bằng tiếng Latinh, cũng như trang trí nhà tạm với màu đỏ, có tháp vươn cao, bằng các hoa văn rất đẹp với đường nét sắc sảo.

        3. Mặt tiền nhà thờ




Nhà thờ Chính toà Kontum năm 1927


        Mặt tiền nhà thờ được giữ màu gỗ, gồm 4 cột chính, với hai cột phụ nằm trong, nối kết thành những vòng tròn,
màu nhạt hơn, nâng  toàn khối lên càng nhỏ dần, gồm 4 tầng, cao đến 24 mét. Lưng chừng tháp, một ô cửa sổ [19]
vòng tròn với nhiều thanh gỗ cong đồng tâm, tạo nên cửa sổ kính màu tuyệt đẹp và trên đỉnh tháp có thánh giá bằng
gỗ quý cao vút.

        Cha chánh xứ Benjamin Louison, thuộc Hội Thừa sai Paris, của địa sở Kontum, một Trung tâm Truyền giáo người
dân tộc Bahnar tại Việt nam, là người rất nhiệt tình, hăng say. Ngài có viết như sau [20]:

        “Địa sở Kontum cả lớn nhỏ gồm 1500  tín hữu, một nửa là người dân tộc Bahnar, một nửa là người Kinh. Tôi rất hài
 lòng khen ngợi con cái của tôi, chỉ tính nội trong một năm từ tháng 07 năm 1926 đến tháng 07 năm 1927 có 34.000 lựơt
người rước lễ.

        Phía người dân tộc Bahnar có 03 chủng sinh đang theo học Đại Chủng viện Pinăng và 05 tiểu chủng sinh; có 03 đệ
tử là những bông hoa tốt đẹp của núi rừng vào dòng để tô đẹp vườn hoa của Chúa.

        Phía người Việt, linh mục đầu tiên của địa sở, là học trò cũ của tôi cử hành Thánh lễ mở tay tuần vừa qua. Có 03
thanh niên đã gia nhập Hội Dòng và 06 thiếu nữ tận hiến để phục vụ cho Vị Thầy nhân hậu chí ái.

        Về phần nhà thờ, là một công trình xây dựng lớn đã hoàn thành, mặt tiền trang trí rất đẹp, nhưng thiếu nước sơn
bền chắc để chống chọi với nước trong mùa mưa gió. Bên trong nhà thờ phần nội thất sẽ bố trí dần dần. Nhà thờ Kontum
 có một tượng ĐỨC MẸ VÔ NHIỄM được đặt ở trên bàn thờ chính; còn các tượng khác đặt trên bệ gỗ ở các bàn thờ phụ:
như tượng Thánh Tâm, thánh Cả Giuse và thánh Nữ Jeanne D’Arc. Tượng thánh Isodore và những chiếc chuông sẽ đến sau. Nhưng khi nào? Khi các cha có tài chánh để đặt hàng và trả tiền chuyên chở”.

Còn tiếp…





                                                                                                                            
[1] x. Hlabar Tơbang, Giáo phận Kontum, năm 1918, tr. 65-66; và năm 1917, tr. 45-48.

[2] x. Tiểu sử của Cha Vialleton Truyền; x. Notice nécrologique, C.-R., 1909, p. 373 (lưu trữ tại MEP).

[3] Cha Gioan Baotixita Décrouille Tôn thụ phong linh mục vào ngày 27-3-1909 và lên đường đến Địa phận Đông Đàng
Trong vào ngày 12-12-1909.

[4]  Bản vẽ thiết kế ngôi nhà thờ Kontum được cha Bề trên Kemlin hướng dẫn và định hình.

[5] x. Tiểu sử của cha Joseph Décrouille Đệ, xin xem [2821] DECROUILLE Elie, Joseph, Jean-Baptiste (lưu trữ tại MEP).

[6]  x. Hlabar Tơbang, năm 1913, số  26, tr. 26.

[7]  x. Hlabar Tơbang, năm 1913, số 26, tr. 26: chuyến đi thăm mục vụ của Đức cha Jeanningros trên vùng Tây Nguyên,
trình bày rất rõ những nơi ngài đi thăm cũng như công việc ngài làm.

Theo bản báo cáo năm 1913 của Đức cha Grangeon, Giám mục Đại diện Tông toà Địa phận Đông Đàng Trong cho
biết Đức cha Jeanningros đi kinh lý vùng  dân tộc Tây Nguyên lần này từ tháng 3 đến tháng 5-1913.

Theo tiểu sử của Đức Cha Jeanningros (x. Tiểu sử của Đức cha trong văn khố của MEP) cho biết ngài đã đi thăm
mục vụ trên miền truyền giáo dân tộc 3 lần, và chuẩn bị đi lần thứ tư, ngài lâm bệnh nặng, nên bị gián đoạn,
không thể thực hiện được.

[8] Nhà thờ Chính toà Kontum hiện nay toạ lạc tại vùng đất được làm phép.

[9] Kontum Kơnâm.

[10] x. Bản tường trình của Đức cha Grangeon về MEP năm 1913.

[11] x. Hlabar Tơbang, năm 1913, số  27, tr. 34-35.

[12] Bản tường trình của Đức Cha Grangeon năm 1913 cũng cho biết: Trong lần kinh lý này, Đức cha Jeanningros
gặp mặt đông đảo tín hữu Kinh cũng như dân tộc, có các linh mục, trừ  Linh mục Bề trên vùng (Cha Bề trên Kemlin)
bị bệnh sốt rét.

[13] Cha Phước tên Pháp là Jannin, tên dân tộc là Phưk; Cha Lê tên Pháp là Guichard, tên dân tộc là Lêh:
Tiểu sử của Cha Lê dựa theo văn khố MEP: “Cậu Jean Jacques Guichard sinh ngày 23-9-1880 tại St Just Malmont,
thuộc địa phận Le Puy. Sau khi đã hoàn tất chương trình học ở hai Chủng viện Verrières và Alix, ngày 10-9-1902,
thầy Guichard gia nhập Chủng viện Hội Thừa sai. Ngày  10-3-1906, thầy Guichard được thụ phong linh mục,
tiếp đó, ngày 26-4, ngài đã lên đường truyền giáo tại Địa phận Đông Đàng Trong.

Đến Việt Nam, ngài gặp lại người anh cả là cha Laurent, nhà truyền giáo của Địa phận Bắc Đàng Trong,
và đã chết tại Montbeton ngày 30-12-1910.

Thể theo nguyện vọng, Cha Guichard được làm việc truyền giáo cho người Bahnar. Sau 3 năm, ngài phải đi
nghỉ một thời gian ngắn ở chỗ anh của ngài tại Dang Song, Huế, rồi họ Nhu Ly. Năm 1908, lợi dụng thời gian
nghỉ ngơi, Cha Guichard chăm chỉ học tiếng Rơngao. Năm 1914, ngài làm cha sở họ Kon Mahey (…)”.

[14] Đức cha Jeanningros ban bí tích Thêm Sức cho tín hữu Kontum vào ngày Thứ Hai sau Tuần Bát Nhật
Phục Sinh, trung tuần tháng 3-1913, và sau Thánh lễ, ngài đã làm phép khuôn viên nhà thờ. Sáng thứ
ba kế tiếp, ngài chứng kiến quang cảnh dựng sườn nhà thờ, trong vòng 2 ngày: thứ ba và thứ tư, đã làm xong
8 gian.

[15] Nhà thờ có những cây cột to, dài và nặng, để kéo lên cần có hiệu lệnh chung đã quy định trước bằng
trống để nâng lên đồng bộ theo nhịp trống mạnh nhẹ, nhanh chậm, tựa như đua thuyền phải có người giữ nhịp
đứng trước mũi thuyền vậy. Còn dựng những cột nhà rông to, nặng, người ta đào một mương dài, một đầu nông,
phía sẽ chôn cột thấp hơn theo độ sâu cần thiết, làm điểm tựa ghì cột lại; để cột nằm theo con mương đó và
nhiều dây thừng, với sức nhiều người cùng kéo theo một hiệu lệnh chung.

[16] x. Tiểu sử Cha Kemlin, lưu trữ  tại thư viện MEP.

[17] x. Tiểu sử Cha Joseph Décrouille Đệ , lưu giữ tại văn khố MEP.

[18] x. Tiểu sử của Cha  Joseph Décrouille Đệ, xin xem [2821] DECROUILLE Elie, Joseph, Jean-Baptiste
(lưu trữ tại MEP).

[19]  Nhà thờ Kontum có nhiều cửa sổ và cửa ra vào ghép kính màu quen gọi là vít-trô (vitraux tiếng Pháp),
đặc biệt cửa sổ hình tròn tạo hình đoá hoa ngay mặt tiền nhà thờ.

[20] Như trên, tr. 581.

Lm. Gioakim Nguyễn Hoàng Sơn



Các Tin Tức Khác:
(01:07:2014 | 11:31 AM)
Thánh Lễ Giỗ Giáp 01 Năm Ngày Qua Đời Của Linh Mục Calisto Bá Năng Lý
(01:07:2014 | 11:26 AM)
Đức Thánh Cha Chủ Sự Lễ Thánh Phêrô - Thánh Phaolô Và Trao Dây palliumcho Các Tổng Giám Mục
(01:07:2014 | 11:22 AM)
Đức hồng y Antonio Tagle nói về Đại hội Thánh Thể Quốc tế tại Philippines
(18:06:2014 | 10:35 AM)
Thế Giới Nhìn Từ Vatican 31-05 đến 05-06-2014
(08:06:2014 | 11:44 AM)
Thư Của Đức Giám Mục Giáo Phận Kontum 07-06-2014
(01:06:2014 | 10:20 AM)
Lễ Ngũ Tuần Đầu Tiên
(01:06:2014 | 10:12 AM)
Đức Thánh Cha Phanxicô Viếng Thăm Vương Quốc Giordani
(01:06:2014 | 10:09 AM)
Đức Thánh Cha Họp Báo Trên Chuyến Bay Trở Về Từ Thánh Địa

Xem Thêm...