Vào thứ Tư, ngày 15/7, một cuộc bỏ phiếu chính thức về vấn đề liên quan đến giai đoạn cuối đời sẽ diễn ra tại Pháp. Dự luật này vấp phải nhiều ý kiến trái chiều và chưa nhận được sự ủng hộ tuyệt đối tại quốc hội, do nó đặt ra những vấn đề đạo đức sâu xa. Dù được trình bày như một giải pháp chết “trong phẩm giá”, liệu có những giải pháp thay thế nào cho hình thức “trợ tử” mà dự luật này đề xuất? Phóng sự tại một trung tâm chăm sóc giảm nhẹ ở Rôma, Quỹ Y tế và Nghiên cứu tại Rôma, Ý, nơi đang chăm sóc cho gần 120 bệnh nhân, bao gồm cả những người điều trị nội trú tại trung tâm và những người được chăm sóc tại nhà.
Trong buổi chiều oi ả tại Monteverde, phía nam Rôma, bầu không khí mát mẻ bên trong các căn phòng tại trung tâm chăm sóc cuối đời thuộc Quỹ Y tế và Nghiên cứu mang lại sự dễ chịu tức thì cho bệnh nhân và gia đình họ. Hiện có khoảng ba mươi bệnh nhân đang được chăm sóc tại cơ sở này.
Việc lựa chọn giữa chăm sóc nội trú và chăm sóc tại nhà phụ thuộc vào nhu cầu, nhưng quan trọng hơn cả là phụ thuộc vào ý muốn của chính bệnh nhân. Bác sĩ Diroma giải thích: “Chính bệnh nhân chọn lựa, ý muốn của họ là ưu tiên hàng đầu. Họ thường mong muốn được qua đời tại nhà, đó là một mong muốn cần được tôn trọng và bảo vệ cho đến cùng.“
Hỗ trợ đa chuyên khoa
Bác sĩ chuyên khoa xạ trị Antonio Diroma đã có 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ. Ông giới thiệu với chúng tôi về khoa của mình, nằm tại tầng hai của trung tâm thuộc Quỹ. “Tại đây, bệnh nhân được chăm sóc giảm nhẹ sẽ có phòng riêng và được hỗ trợ bởi một đội ngũ bao gồm bác sĩ, điều dưỡng, trợ lý điều dưỡng, chuyên gia trị liệu cùng các nhân viên hỗ trợ. Đội ngũ đa chuyên khoa này cho phép chúng tôi đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân từ nhiều khía cạnh khác nhau. Đây là phương pháp tiếp cận chăm sóc toàn diện, bởi lẽ chúng tôi không chỉ điều trị bệnh lý, nhưng chúng tôi chăm sóc chính bệnh nhân, với mọi nhu cầu của họ, cũng như tất cả sự đa dạng của con người.”
Đối với những bệnh nhân được chăm sóc tại nhà, các thành viên gia đình đóng vai trò quan trọng như người chăm sóc, phối hợp chặt chẽ với nhóm chăm sóc giảm nhẹ. Nhóm này luôn sẵn sàng 24/7 thông qua dịch vụ điện thoại với đội ngũ điều dưỡng và bác sĩ trực.
Giúp vơi bớt nỗi thống khổ
Tuy nhiên, bất chấp sự chăm sóc tận tình, đôi khi một số bệnh nhân đang chịu nhiều đau đớn có thể bày tỏ mong muốn được chết ngay lập tức. Bác sĩ Diroma giải thích rằng đội ngũ y tế cũng nỗ lực giúp họ vơi bớt nỗi thống khổ này. “Ở một số bệnh nhân, đôi khi chúng tôi nhận thấy tâm trạng giằng xé: họ vừa lo âu vì sợ cái chết… nhưng cũng thường xuyên lo âu về chính cuộc sống hiện tại. Với một số người, cái chết được xem như sự giải thoát khỏi những nỗi đau đớn.”
“Đối với chúng tôi, những người thầy thuốc, vấn đề là giúp hiểu rằng, trong cuộc sống này, có có thể không chịu đau khổ, có thể bảo giữ được phẩm giá bằng cách tiếp tục sống; do đó, cái chết không nên được xem là giải pháp thay thế duy nhất. Chăm sóc giảm nhẹ thực sự là công cụ nhờ đó cuộc sống, bất kể trong hoàn cảnh nào, đều trở nên đáng sống”.
Sofia Terenzi đã làm công việc điều dưỡng chăm sóc giảm nhẹ từ năm năm qua. Cô nhận thấy công việc này đã dần thay đổi con người mình: “Nó huấn luyện chúng tôi ở bình diện con người, bởi vì chúng ta thay đổi, chúng ta tiến triển với tư cách là một nhân vị. Tôi đến nơi làm việc với niềm vui khi biết mình đang làm điều tốt đẹp trong một giai đoạn vô cùng quan trọng của cuộc đời, vì đó là việc đồng hành cùng ai đó bằng cách xoa dịu nỗi đau của họ, vốn không chỉ là nỗi đau thể xác, mà còn là tinh thần. Chính điều đó mang lại cho tôi cảm giác đã hoàn thành sứ mạng và một tâm hồn thanh thản khi trở về nhà.”
Nhấn mạnh giá trị của việc chăm sóc
Các quyết định được thực hiện theo nhóm, trước tiên là thông qua sự tham vấn giữa đội ngũ y tế thuộc nhiều chuyên khoa khác nhau, và sau đó là với người thân của bệnh nhân, bởi vì sự đồng hành này dành cho cả gia đình chứ không chỉ riêng người bệnh. Bác sĩ Diroma thừa nhận đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng, do cả nhóm thường phải đối mặt với một trở ngại lớn: sự thiếu hiểu biết về chăm sóc giảm nhẹ. “Chúng tôi thường xuyên phải giải thích và cung cấp thông tin để bệnh nhân cùng gia đình hiểu rằng chăm sóc giảm nhẹ tập trung vào sự sống, chứ không phải cái chết, và phương pháp này hoàn toàn không làm rút ngắn tuổi thọ. Trái lại, các nghiên cứu cho thấy rằng, thật nghịch lý, việc chăm sóc giảm nhẹ càng được triển khai sớm thì càng mang lại nhiều lợi ích và hiệu quả thực hiện càng tốt.”
Những người thiếu thông tin, không được chăm lo, thường có xu hướng tìm đến một giải pháp nhanh chóng và triệt để, đồng thời mong muốn được chết càng sớm càng tốt. Bác sĩ Diroma giải thích rằng nguyên nhân chính nằm ở chỗ hoàn cảnh sống khiến họ không thể cân nhắc bất kỳ lựa chọn nào khác: “Khi dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ được triển khai và mang lại sự xoa dịu, cơn đau thuyên giảm, tình trạng bệnh cải thiện, thì ‘mong muốn được chết’ ấy cũng sẽ biến mất.”
Phục vụ sự sống
Bên cạnh việc chăm sóc y tế, sự hỗ trợ mang tính con người cũng đóng vai trò quan trọng đối với những người thường phải đối mặt với giai đoạn cuối đời trong sự cô độc. Theo điều dưỡng viên Sofia Terenzi, người đã có 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ, đây là yếu tố vốn gia tăng đáng kể yêu cầu ra đi nhanh chóng. Cô chia sẻ: “Sự cô đơn thường nảy sinh nỗi phẫn uất sâu thẳm bên trong, khiến họ không còn thực sự tin vào giá trị của cuộc sống nữa. Và đó cũng là công việc của chúng tôi: giúp họ hiểu rằng mỗi cuộc đời đều đặc biệt theo cách của nó, và trên thực tế, dù cảm thấy đơn độc, chúng tôi vẫn hiện diện ở đó. Đây chính là nét đẹp của nghề này, vấn đề còn nằm ở khía cạnh đó nữa: trở thành một “gia đình” đối với những người, bất hạnh thay, kém may mắn hơn người khác.”
Trước khi trở lại với bệnh nhân, nữ y tá chia sẻ những hy vọng của mình dành cho đất nước và thế giới:
“Trước khi vượt qua một số bước, trước hết cần phải tin tưởng vào việc chăm sóc giảm nhẹ, sau đó nỗ lực hết mình và nâng cao nhận thức trong toàn bộ dân chúng, không chỉ ở Ý. Tôi đang nói về thế giới nói chung, bởi vì ngày nay, việc chăm sóc giảm nhẹ vẫn còn rất ít được biết đến. Và mọi người cần biết rằng, đúng vậy, tất cả chúng ta rồi sẽ chết một ngày nào đó, nhưng chúng ta sẽ không phải chịu đau đớn và có thể ra đi trong sự thanh thản hoàn toàn.”
