Thế vận hội Olympic và Paralympic mùa đông chính thức khai mạc vào thứ Sáu, ngày 6/2, tại Ý. Các môn thể thao khác nhau sẽ diễn ra từ Milan đến dãy Dolomites cho đến ngày 15/3. Đức Lêô XIV đã công bố một bức thư dài có tựa đề “Sự sống dồi dào. Về giá trị của thể thao”. Bản văn này đưa ra một tầm nhìn sâu xa và có ý nghĩa về thể thao như một con đường dẫn đến hòa bình, giáo dục và sự phát triển con người toàn diện.
Thế vận hội mùa đông lần thứ 25 sẽ diễn ra giữa Milan và Cortina d’Ampezzo từ ngày 6 đến 22 tháng Hai, và Thế vận hội Paralympic lần thứ 14 sẽ được tổ chức tại cùng địa điểm từ ngày 6 đến 15/3. Nhân dịp này, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã công bố một bức thư dài vào thứ Sáu, ngày 6/2, có tựa đề “Sự sống dồi dào. Về giá trị của thể thao”.
Ngay từ những dòng đầu tiên, Đức Giáo hoàng nhắc nhở rằng thể thao không chỉ giới hạn ở thành tích cao hay những màn trình diễn trên truyền thông. Mặc dù nó có thể là một ơn gọi nghề nghiệp được mọi người ngưỡng mộ, nhưng trên hết, nó là một thực hành dành cho tất cả mọi người. Ngài nói : “Thực hành thể thao là một hoạt động chung, dành cho tất cả mọi người và có lợi cho cả thể chất lẫn tinh thần, đến mức tạo thành một biểu hiện phổ quát của nhân loại”. Từ viễn cảnh này, ngài tin rằng thể thao chạm đến những điều thiết yếu: mối quan hệ với cơ thể, với nỗ lực, với người khác và với chính bản thân mình.
Tinh thần của Hiệp định đình chiến Olympic
Đức Giáo hoàng đặt thể thao trong bối cảnh truyền thống xây dựng hòa bình, nhắc lại lời của Thánh Gioan Phaolô II và ý nghĩa ban đầu của Hiệp định đình chiến Olympic. Trong một thế giới đầy xung đột, truyền thống này trở thành dấu hiệu của hy vọng. Ngài cảnh báo : “Chiến tranh luôn là thất bại của nhân loại”. Ngược lại, ngài lưu ý, khi thể thao được thực hành và sống với tinh thần đúng đắn, nó thúc đẩy “sự gắn kết cộng đồng và công ích”.
“Ngay cả ngày nay, thể thao vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hầu hết các nền văn hóa. Nó mang đến một không gian đặc biệt cho mối quan hệ và đối thoại với anh chị em của chúng ta thuộc các truyền thống tôn giáo khác, cũng như với những người không nhìn nhận mình trong bất kỳ truyền thống tôn giáo nào.”
Một giá trị giáo dục bắt nguồn từ truyền thống Kitô giáo
Dựa trên Tin Mừng theo thánh Gioan, Đức Lêô XIV nhắc nhở rằng Giáo hội quan tâm đến thể thao bởi vì nó đặt con người ở trung tâm. Noi theo bước chân của Thánh Phaolô, người đã so sánh đời sống Kitô hữu với một cuộc đua đòi hỏi kỷ luật và sự kiên trì, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh sự thống nhất giữa thân xác, linh hồn và tinh thần. Tầm nhìn này xuyên suốt lịch sử Kitô giáo: từ thánh Tôma Aquinô, người coi vui chơi và nghỉ ngơi là một phần của đời sống đức hạnh, đến Montaigne, người đã khẳng định: “Không phải linh hồn, cũng không phải thân xác đang được rèn luyện; mà là con người.”
“Giáo hội Công giáo, thông qua tiếng nói của các Đức Giáo hoàng, đề nghị một tầm nhìn về thể thao tập trung vào phẩm giá con người, sự phát triển toàn diện của nó, giáo dục và mối quan hệ với người khác, nhấn mạnh giá trị phổ quát của nó như một công cụ để thúc đẩy các giá trị như tình huynh đệ, tình liên đới và hòa bình.”
Thể thao như một trường học cuộc sống và một nơi gặp gỡ
Đối với Đức Thánh Cha Lêô XIV, thể thao là một trường học về các mối quan hệ, đặc biệt là trong các môn thể thao đồng đội. “Hãy là những người chơi đồng đội. Tham gia một câu lạc bộ thể thao, đó là từ bỏ mọi hình thức ích kỷ và cô lập,” ngài viết khi trích dẫn lời của Đức Giáo hoàng Phanxicô. Trong các môn thể thao đồng đội, giới trẻ học được sự hợp tác, lòng tôn trọng, sự tha thứ và cách đối phó với thất bại. Do đó, thể thao trở thành một “diễn đàn đương đại” thực sự, một nơi để đối thoại với tất cả các nền văn hóa, tôn giáo và nhạy cảm khác nhau.
Những lệch lạc của thể thao hiện đại: tiền bạc, thành tích và thương mại hóa
Văn bản không né tránh những rủi ro đe dọa các giá trị thể thao. Đức Thánh Cha khẳng định : “Khi thể thao chỉ được xem xét dưới góc độ kinh tế hoặc theo đuổi chiến thắng bằng mọi giá, sẽ có nguy cơ biến các vận động viên thành những món hàng đơn thuần”.
Doping, tham nhũng, sự độc tài của thành tích và công cụ hóa của chính trị đều là những lệch lạc phản bội bản chất của thể thao, vốn được xây dựng trên lòng trung thành và sự theo đuổi chung về sự xuất sắc.
Thi đấu và văn hóa gặp gỡ
Trong bản văn dài 18 trang, Đức Giáo hoàng cũng gợi lại ý nghĩa nguyên thủy của từ “thi đấu”, bắt nguồn từ “cum-petere“, nghĩa là “cùng nhau tìm kiếm“. Thi đấu (cạnh tranh) đích thực không đặt kẻ thù đối đầu với nhau, nhưng đoàn kết các đối tác trong nỗ lực. Ngài nhấn mạnh : “Người ta có thể chiến thắng mà không làm nhục, người ta có thể thua mà không bị đánh bại với tư cách là con người“. Theo Đức Giáo hoàng, lôgic này cũng áp dụng cho người ủng mộ, những người được kêu gọi sống niềm đam mê của họ như một yếu tố của tình huynh đệ, chứ không phải bạo lực hay cuồng tín.
“Đặc biệt, các cuộc thi đấu quốc tế mang đến cơ hội đặc biệt để trải nghiệm nhân tính chung của chúng ta trong tất cả sự phong phú và đa dạng của nó.”
Thể thao, sự phân định và tương lai của nhân loại
Trước những thách thức mới – sự “thiêng thánh hóa thể thao”, “lòng quá say mê bản thân”, “chủ nghĩa siêu nhân” và trí tuệ nhân tạo – Đức Lêô XIV kêu gọi bảo tồn chiều kích hiện thân và tương quan của hoạt động thể thao. Chẳng hạn, ngài dẫn chứng về hình ảnh của Pier Giorgio Frassati, một vận động viên đầy nhiệt huyết, người coi hoạt động thể chất cũng là một hành trình tâm linh.
Một lối mục vụ thể thao vì “sự sống dồi dào”
Đức Thánh Cha mời gọi Giáo hội đầu tư trọn vẹn vào lĩnh vực thể thao thông qua một lối mục vụ đích thực đối với thể thao, gần gũi với các vận động viên, các nhà giáo dục và các cộng đồng địa phương.
“Điều cần thiết là các Giáo hội địa phương phải nhận thức thể thao như một không gian để phân định và đồng hành, xứng đáng dấn thân định hướng về mặt nhân bản và tâm linh. Từ viễn cảnh này, dường như việc thành lập các văn phòng hoặc ủy ban chuyên trách về thể thao trong các Hội đồng Giám mục là điều phù hợp, nơi các đề xuất mục vụ có thể được xây dựng và phối hợp, bằng cách đưa vào đối thoại các thực tại thể thao, giáo dục và xã hội hiện có ở các vùng lãnh thổ khác nhau.”
