Chúa Nhật V Thường Niên, Năm A (01.02.2026) – Muối Và Ánh Sáng (Mt 5,13-16)

(Nguồn: ktcgkpv.org)

 

Suy niệm 1: TGM Vũ Văn Thiên

 

Muối và ánh sáng là hai chất liệu rất bình thường và cũng rất cần thiết cho cuộc sống con người. Muối và ánh sáng không hiện hữu cho bản thân, nhưng hiện hữu để phục vụ. Muối làm cho đồ ăn thêm hương vị và cần thiết cho sức khỏe. Ánh sáng giúp con người phân biệt và nhận ra đường lối phải đi. Bài Tin Mừng hôm nay được đặt trong ngữ cảnh bài giảng trên núi, liền ngay tám mối phúc thật mà chúng ta đã suy niệm tuần trước. Giữa bài giảng về tám mối phúc thật và đoạn Tin Mừng hôm nay có mối liên hệ sâu sắc: những gì Chúa Giê-su mời gọi chúng ta thực hiện (trở nên muối và ánh sáng) là điều kiện để đạt được những mối phúc mà Người đã nói trước đó.

Dưới ánh sáng của bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta hiểu rõ hơn lời ngôn sứ I-sai-a (Bài đọc I). Vị ngôn sứ kêu gọi Ít-ra-en quảng đại chia sẻ với người nghèo, cứu giúp và nâng đỡ những ai lâm cảnh bần cùng đói khổ. Khi làm như thế, “ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông, vết thương ngươi sẽ mau lành”. Những gì vị ngôn sứ diễn tả tiếp đó chứng minh một sự thật này: khi quảng đại chia sẻ với tha nhân, sự thánh thiện và niềm vui thiêng liêng sẽ thấm đượm cuộc đời chúng ta, và khi ấy, Chúa sẽ nhận lời chúng ta kêu cầu. Ở đoạn cuối của Bài đọc này, vị ngôn sứ khẳng định một lần nữa: “Nếu ngươi nhường miếng ăn cho kẻ đói… thì ánh sáng ngươi sẽ chiếu tỏa trong bóng tối, và tối tăm của ngươi chẳng khác nào chính ngọ”. Thật là kỳ diệu, những việc thiện hảo có khả năng phát ra ánh sáng thần thiêng, đồng thời làm cho những người thực hiện công việc ấy cũng trở nên ánh sáng.

Ý tưởng ánh sáng còn được nhắc tới trong Thánh vịnh 111 được đọc trong phần Đáp ca. Ánh sáng của Chúa chiếu rọi kẻ ngay lành, nhờ đó họ cũng trở nên ánh sáng và lan tỏa xung quanh soi cho những người đang đi trong tối tăm. Cũng như muối và ánh sáng hiện hữu để phục vụ, Ki-tô hữu trở nên muối và ánh sáng để giúp nhiều người nhận biết Chúa. Những việc thiện chúng ta làm sẽ giúp cho mọi người ca tụng Chúa, và như thế, Chúa được tôn vinh nơi chúng ta. Không ai thắp đèn rồi để dưới đáy thùng. Chiếc đèn không để sử dụng cho riêng mình, nhưng cho người khác. Ki-tô hữu là ánh sáng để giúp cho người khác nhận ra đường đi. Đó là con đường của Chân lý.

Thánh Phao-lô (Bài đọc II) lại muốn suy tư về ánh sáng trong mầu nhiệm thập giá. Thông thường, người ta tự hào về những vinh quang danh giá. Ngược lại, Phao-lô lại tự hào về thập giá Đức Ki-tô. Hơn nữa, trong quãng đời còn lại của mình, ông không còn chú tâm đến chuyện gì khác ngoài Đức Giê-su, mà là Đức Giê-su chịu đóng đinh. Sở dĩ như thế vì Phao-lô đã cảm nhận rõ nét sức mạnh và ân sủng của Chúa, khi ông chấp nhận những gian nan vì Danh Ngài. Ông luôn xác tín vào lời Chúa hứa: “Ơn Ta đủ cho con!”. Lời hứa ấy đã giúp ông tìm được sức mạnh giữa những thử thách.

Ki-tô hữu sống giữa thế gian mà không thuộc về thế gian. Cuộc sống chúng ta luôn bị bủa vây bởi những cám dỗ tư bề. Có những lúc muối đức tin trở nên nhạt và vô dụng. Tại sao muối lại nhạt? Chắc chắn Chúa Giê-su không nói về muối theo nghĩa hóa học, vì theo lẽ thường, muối không thể tự nhiên mất vị mặn. Ở đây, Người muốn nói đến người môn đệ đánh mất căn tính, sống đức tin hời hợt, không còn sức ảnh hưởng đối với môi trường xung quanh. Chúa Giê-su cảnh báo: đức tin có thể bị “nhạt” nếu ta thỏa hiệp; đời sống thiêng liêng có thể “mất vị” nếu ta sống theo thế gian; người môn đệ có thể trở nên vô dụng nếu đánh mất tinh thần Tin Mừng. Đây không phải lời kết án, mà là lời mời gọi trở lại với nguồn mặn của mình: Lời Chúa, Thánh Thể, và đời sống yêu thương.

Khi Chúa Giê-su dùng hình ảnh muối để nói với chúng ta, là Người dựa vào thực tế ở đất nước Ít-ra-en. Tại đó, có một loại muối trong lòng đất hay muối mỏ, không tinh khiết như muối biển tinh luyện ngày nay. Nó trộn lẫn với đất, thạch cao và khoáng chất. Khi gặp ẩm, natri clorua tan hết, chỉ còn lại cặn trắng trông giống muối nhưng không còn mặn. Vì thế, người ta vứt ra đường cho người ta giẫm lên — đúng như lời Chúa nói.

Cuộc sống hôm nay còn nhiều khó khăn, nhưng “thà thắp nên một ngọn nến nhỏ còn hơn là ngồi nguyền rủa bóng tối”. Thay vì bình luận, chỉ trích và phê phán, mỗi chúng ta hãy cố gắng gieo mầm yêu thương giữa trần gian. Như muối làm cho thực phẩm thêm hương vị, Ki-tô hữu hãy sống thánh thiện để đem hương vị Tin Mừng vào cuộc sống. Như ánh sáng giúp soi đường đi, Ki-tô hữu hãy thực thi bác ái để góp phần chiếu sáng thế gian. Thánh Phao-lô khẳng định: đức tin của chúng ta không dựa vào lẽ khôn ngoan của người phàm, nhưng dựa vào quyền năng Thiên Chúa. Quả vậy, Thiên Chúa quyền năng sẽ thực hiện nơi chúng ta những điều kỳ diệu, nếu chúng ta biết cậy trông nơi Ngài.

Thánh Tê-rê-sa Can-cút-ta đã viết: “Tình yêu là hoa trái lúc nào cũng đang đúng mùa, và ai cũng có thể với tay chạm tới – Love is a fruit in season at all times, and within reach of every hand”. Điều này cũng có nghĩa: đừng than trách không có hoa trái, chỉ là do mình có đưa tay ra hái hay không thôi. Xin cho chúng ta nhận ra những cơ hội luôn hiện hữu xung quanh mình để trở nên muối và ánh sáng cho cuộc sống hôm nay.

+TGM Giu-se Vũ Văn Thiên

(Nguồn: tonggiaophanhanoi.org)

—————————

 

Suy niệm 2: Lm. Luy Gonzaga Nguyễn Quang Vinh

 

ĐỨC TIN ĐÒI THỰC HÀNH

 

Cung cách hành xử của các môn đệ Đức Giêsu trong thế gian là ánh sáng và muối men cho trần gian.  Đó là điều mà Đức Giê-su đòi hỏi các môn đệ của mình.  Phụng vụ của Chúa  nhật thứ 5  hôm nay mang đậm tính cách hiện sinh nầy.  Câu hỏi đặt ra là người Ki-tô hữu có thể tôn thờ Thiên Chúa mà không cần quan tâm đến tha nhân đang sống trong cảnh thiếu thốn không?  Họ có thể hiểu biết về Thiên Chúa và tin vào Người mà không cần dấn thân cứu giúp những ai cùng khốn, hay trợ giúp những ai khao khát sự Công chính hay không?  Nghĩa là họ có thể là “hòn đảo” bất động giữa đại dương xao xuyến đau khổ không?

Người thời đại hôm nay cần gương sáng hơn là diễn từ khéo nói, nhất là đối với giới trẻ, chúng khá nhạy cảm với những ai ‘nói thì hay, vỗ tay thì dỡ’.  Thật ra nhiều người đã khen ngợi Hội Thánh mạnh dạn rao giảng Tin mừng, nhưng khi đứng trước các thách đố cụ thể đòi dấn thân, thì Hội Thánh lại chọn con đường nhún nhường.  Con người đức tin và con người hành động đan quyện vào nhau đến nỗi không thể làm điều nầy mà không giữ điều kia.  Tiên tri I-sa-i-a đã tố giác việc làm vụ hình thức trong tôn thờ mà không có hành động kèm theo.  Một cách mới mẽ và thực tế ông định nghĩa ăn chay bằng hành động: “mở xiềng xích bạo tàn, trả tự do cho người bị áp bức, cho khách đỗ nhà, là chia cơm cho người đói”.  Việc làm đó khác gì chiến tích, “ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông, vết thương ngươi sẽ mau lành” (x. Bài Đọc 1. Is 58,7-10).  Như vậy suy tư của I-sa-i-a là đáp án cho các vấn nạn, đã được nhà tiên tri viết ra trước kỷ nguyên Chúa Giáng sinh tám trăm năm.

Tiên tri I-sa-i-a cho chúng ta cảm nghiệm rằng, Thiên Chúa được biết đến qua hành động tương trợ của người tín hữu, nhà tiên tri nhấn mạnh đến việc làm đi kèm theo tôn giáo một cách quyết liệt đến nỗi xác tín rằng phục vụ con người là phục vụ Thiên Chúa.  Trong luống cày tư tưởng đó, chúng ta gặp được lời vàng của thánh giáo phụ I-rê-nê-ô  “Vinh quang của Thiên Chúa, là con người sinh động” (Homo vivens gloria Dei).  Nghĩa là có mối liên hệ giữa Thiên Chúa được tôn thờ và con người tôn thời Người, giữa đức tin và hành động phát xuất từ đức tin.

Chính Đức Giê-su cũng xác quyết như vậy trong Mát-thêu 25, 35-45: “Vì xưa Ta đói, các ngươi đã cho ăn; Ta khát, các ngươi đã cho uống; …. Ta ngồi tù, các ngươi đến hỏi han.”  Nhưng “Lạy Chúa, có bao giờ chúng con đã thấy Chúa đói mà cho ăn, khát mà cho uống;… Ta bảo thật các ngươi: mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy” (x. Mát-thêu 25, 35-45).  Nghĩa là qua hành động bác ái, con người gặp được Thiên Chúa hơn những kẻ chỉ biết Người suông.  Tức là ai hành động trong chân lý thì đến với ánh sáng (thánh Âu tinh).  Thánh Gia-cô-bê còn nói mạnh hơn nữa “đức tin không có hành động thì quả là đức tin chết” (Gc 2,17).  Sự hiểu biết về Thiên Chúa đòi hành động ra bên ngoài bằng đức bác ái, Xa-tan biết Đức Giê-su là ai, nhưng Xa-tan không yêu mến Người. 

Tin Chúa và tin anh em có sự khác biệt nhau, cậy trông Chúa và cậy trông anh em có sự khác biệt nhau, nhưng yêu Chúa và yêu anh em chỉ là một thứ tình yêu, nghĩa là đồng nhất tình yêu.  Tình yêu nầy bền vững và tồn tại mãi mãi, cho đến khi hai nhân đức Tin và Cậy không còn cần thiết cho con người nữa vì đã tường tận Thánh nhan rồi, sau cái chết tình yêu Thiên Chúa vẫn tiếp tục.  Việc thờ phượng và hoạt động bác ái đi sóng đôi với nhau, rao giảng Tin mừng luôn đi đôi với nhân bản hóa và phát triển cộng đoàn.  Đức tin và đức ái liên kết với nhau trong đời sống của bất cứ vị thánh nào.  Chính nơi điều nầy chúng ta hiểu thâm sâu lời Đức Giê-su đòi hỏi môn đệ phải nên muối và ánh sáng cho trần gian : “Chính anh em là muối cho đới … Chính anh em là ánh sáng cho trần gian” (Bài Tin Mừng Mt 5,13-16).

Như muối cần cho mọi đĩa thức ăn, ánh sáng cần cho mọi cuộc sống.  Người Ki-tô hữu được mời gọi trở nên dấu cộng tích cực nơi mình tham gia sinh hoạt.  Chị Chi-a-ra Lu-bich (1920-2008), người Ý, Sáng lập viên và lãnh đạo phong trào Fo-co-la-re, phong trào giáo dân sống đạo, giả thiết rằng nếu ngày nào đó tất cả các sách Tân Ước bị thiêu hủy đi, thì người ta có thể viết lại một Tân Ước khác căn cứ vào đời sống của người Ki-tô hữu.  Lời nói thật mạnh mẽ đầy xác tín, củng cố yêu sách đức tin đi đôi với việc hành đạo. 

Nhưng làm cách nào giữ cho muối khỏi ra nhạt và ánh sáng không bị dập tắt.  Câu trả lời tìm được nơi Bài Đọc 2: “Đức tin của anh em không dựa vào lẽ khôn ngoan người phàm, nhưng dựa vào quyền năng của Thiên chúa” (x. 1Cr 2,1-5).  Yếu tố siêu nhiên tiềm ẩn nơi hành động của người Ki-tô hữu làm cho nó bền vững, “Ơn phù trợ chúng ta ở nơi Thiên Chúa” chứ không phải nơi sức khuyển mã của chúng ta.

Lạy Chúa xin cho con đón nhận những điều Hội Thánh dạy, và đem ra thực hành điều con tin, cách làm đó như muối men như ánh sáng cho trần gian. Amen

Lm Luy Gonzaga Nguyễn Quang Vinh, Giáo xứ Đức An, Pleiku

______________________

 

Suy niệm 3: Lm. Giuse Đỗ Cao Bằng, SJ

Quý ông bà và anh chị em thân mến,

Hôm nay Chúa Giêsu mời gọi chúng ta hãy trở nên như muối và ánh sáng cho trần gian. Đối với tôi, đây là một lời mời gọi đầy thách đố!

Chúa Giêsu nói rằng muối mà nhạt đi thì lấy gì cho nó mặn lại, chỉ còn cách quăng ra sân cho người ta chà đạp. Nếu đặt câu nói của Chúa vào môi trường Việt Nam thì e rằng nó không thích hợp, vì muối luôn mặn, làm sao mà lạt đi được?! Tuy nhiên, Chúa Giêsu sống ở môi trường thiên nhiên của nước Do Thái, nên có một chút khác biệt so với môi trường ở Việt Nam, vì muối ở đất nước Do Thái có thể sẽ bị lạt đi.

Muối của Do Thái có chứa nhiều Phốt-pho, nên có khả năng cháy và giữ ấm, giữ nóng tốt. Khi người Do Thái nấu nướng hoặc sưởi ấm, họ thường để một lớp muối dưới bếp lò để giữ nóng. Sau một thời gian thì lớp muối này mất đi độ mặn và mất công dụng của muối. Do đó, muối mất chất, hết tác dụng và bị đổ ra đường, bỏ đi.

Dẫu biết là thế, nhưng chúng ta cũng chẳng cần phải hiểu rõ từng chi tiết của Lời Chúa cho bằng chúng ta nắm bắt thông điệp Chúa muốn gửi tới chúng ta qua Lời của Người. Khi Chúa Giêsu nói “muối mà nhạt đi thì lấy gì muối nó cho mặn lại”, Người có ý gì và muốn khuyên chúng ta điều gì? “Muối mà nhạt đi” có nghĩa là muối bị biến chất. Người Kitô hữu mà thiếu muối, thiếu lửa, thiếu ánh sáng, hoặc mất muối, mất lửa, mất ánh sáng… thì người ấy bị biến chất, không còn khả năng làm được việc gì, không thể ướp đồ ăn, không thể thắp sáng cho nơi tăm tối, không còn là Kitô hữu nữa! Thế nào là người bị “mất muối, mất lửa, mất ánh sáng”? Là người có tâm hồn xa vắng Chúa, không tin Chúa, không thực hành Lời Chúa trong cuộc sống hằng ngày, v.v.. Là người chưa biết sử dụng khả năng Chúa ban hoặc chưa dùng hết tài năng của mình để phục vụ sứ mạng của Chúa trong Giáo hội và Xã hội.

Khi Chúa Giêsu nói “anh em hãy là ánh sáng cho trần gian” là Người muốn chúng ta trở nên ánh sáng giống như Người. Tuy nhiên, tự thân chúng ta không thể trở thành ánh sáng nếu không dựa vào Chúa là ánh sáng, như mặt trăng không thể phát sáng nếu không được ánh mặt trời chiếu vào. Vì lẽ đó, chúng ta cần Chúa biết bao, như chính Người đã khẳng định: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15:5)! Có Chúa là có ánh sáng, ánh sáng cho mình và san sẻ ánh sáng đó lại cho người xung quanh. Đó cũng là căn tính – ơn gọi và sứ mạng của chúng ta. Giữa xã hội thật giả lẫn lộn, nhiều tin giả hơn tin thật trên các trang mạng xã hội, con người cần ơn Chúa soi sáng để biết phân định thật giả, cũng như cần trở nên ánh sáng để xua tan bóng đêm của dối trá, lừa lọc….!

Trong giờ cầu nguyện sắp tới, chúng ta hãy tự vấn bản thân: “Muối của tôi” hiện nay thế nào? “Ánh sáng của tôi” hiện nay ra sao? Muối ấy còn mặn không? Ánh sáng ấy có còn đủ sáng để chiếu soi cho người khác không? Tôi cần làm gì để muối và ánh sáng trong tôi luôn hữu dụng?

Chúng ta hãy xin Chúa ban ơn sống tình bạn thiết thân với Chúa, luôn biết ở lại với Chúa và học với Người, để “muối” của chúng ta luôn mặn và ngọn lửa mến Chúa luôn thắp sáng trong tâm hồn chúng ta, nhờ đó chúng ta không bị biến chất, muối không trở nên vô tác dụng, và có khả năng giúp người khác giữ được “hạt muối mặn mà” trong tâm hồn họ, ánh sáng và ngọn lửa của chúng ta cháy sáng giúp chúng ta thấy đường đi theo Chúa và giúp người khác cũng bước đi trong ánh sáng tìm gặp chân trời sự sống đích thực cho cuộc đời họ.

Muối không mặn chẳng phải là muối,

Sáng không tỏ sẽ bị bỏ lại sau đuôi,

Sáng rạng ngời – bóng đêm tiếc nuối,

Muối mặn nồng – ươn hèn chẳng còn được dưỡng nuôi.