Các Giáo Hội Châu Á Tự Tổ Chức Để Trả Lời Cho Những Thách Thức Từ AI
Các Giáo Hội Châu Á Tự Tổ Chức Để Trả Lời Cho Những Thách Thức Từ AI
Dưới ánh sáng của thông điệp Magnifica humanitas được công bố vào ngày 15/5, nhiều Giáo hội trên khắp Châu Á, từ Philippines đến Bangladesh, Việt Nam…,đã bắt đầu quá trình suy tư về những tác động của trí tuệ nhân tạo, để AI không gạt người nghèo ra bên lề và đặt công ích ở trọng tâm.
“Các Giám mục Ấn Độ đã khởi động quá trình nghiên cứu, suy tư và áp dụng thông điệp Magnifica Humanitas. Chúng tôi tin rằng điều này có tầm quan trọng đối với sứ mạng của Giáo hội tại Ấn Độ và trên toàn châu Á, đặc biệt là trong vấn đề sử dụng trí tuệ nhân tạo.” Đây là chia sẻ của linh mục Stephen Alathara, người phát ngôn của Hội đồng Giám mục Công giáo Ấn Độ (CCBI), tổ chức quy tụ các giám mục thuộc nghi lễ Latinh của đất nước này, với nhật báo Osservatore Romano.
Phiên bản tiếng Ấn Độ của thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã được Hội đồng Giám mục dịch và ấn hành. Bản văn này đã được trình lên Tòa Sứ thần Tòa Thánh tại New Delhi ngay từ tháng Sáu. Cha Alathara nhấn mạnh rằng Magnifica humanitas, văn kiện bàn về việc bảo vệ phẩm giá con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), chỉ trong vòng vài tháng đã trở thành một “điểm tham chiếu” quan trọng đối với Giáo hội tại Ấn Độ cũng như các cộng đồng trên khắp châu lục.
Magnifica humanitas tại các trường Công giáo
Quả thực, Ấn Độ là một trong những quốc gia tích cực hưởng ứng nhất tại châu Á. Sau buổi giới thiệu chính thức, CCBI đã tổ chức một hội nghị nghiên cứu trực tuyến cấp quốc gia dành cho các giám mục, dưới sự chủ trì của Đức cha Paul Desmond Tighe. Kể từ đó, nhiều giáo phận đã triển khai các buổi hội thảo và các khóa tập huấn tại địa phương dành cho linh mục và giáo dân. Magnifica humanitas thậm chí còn được đưa vào chương trình giảng dạy tại các trường Công giáo.
Cha Alathara lưu ý rằng cần đặc biệt quan tâm đến tác động của trí tuệ nhân tạo đối với người Dalit và các cộng đồng nghèo khổ nhất, với nguy cơ cụ thể về “những hình thức phân biệt đối xử mới dựa trên thuật toán“. Ngài giải thích rằng Giáo hội Ấn Độ “coi thông điệp này không chỉ là một văn kiện đạo đức, nhưng còn là công cụ công bằng xã hội, qua đó đặt văn kiện này vào vị trí trung tâm trong tầm nhìn và định hướng sứ mạng của Giáo hội“.
Những suy tư về trí tuệ nhân tạo tại Philippines
Trong số các cộng đồng khác thuộc châu Á rộng lớn, Giáo hội tại Philippines nổi lên như một Giáo hội “trẻ trung và kỹ thuật số“, nơi thông điệp và những suy tư về trí tuệ nhân tạo đã tìm thấy mảnh đất màu mỡ để bén rễ. Thực vậy, Hội đồng Giám mục Philippines đã phát động một “năm đặc biệt suy tư về trí tuệ nhân tạo và phẩm giá con người“, đồng thời tổ chức các hội thảo cấp quốc gia dành cho những người làm công tác đào tạo và các giáo lý viên, đặc biệt là tại các giáo phận lớn như Manila, Cebu và Davao.
Các trường Công giáo đang điều chỉnh chương trình giáo dục tôn giáo để đưa vào các học phần về việc sử dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo một cách có đạo đức. Trọng tâm đặc biệt được đặt vào giới trẻ, nhóm đối tượng thường xuyên tiếp xúc với các nền tảng kỹ thuật số, và người lao động di cư Philippines, những người thường làm việc trong các lĩnh vực ứng dụng mạnh mẽ công nghệ AI.
Các buổi học hỏi tại các giáo xứ Việt Nam
Cộng đồng Công giáo tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ : mặc dù Giáo hội hoạt động trong một bối cảnh chính trị tế nhị, việc đón nhận thông điệp này vẫn rất đáng kể. Thông điệp Magnifica Humanitas đã nhanh chóng được dịch sang tiếng Việt và đang được phổ biến rộng rãi trong giới giám mục, linh mục, các dòng tu và cộng đồng tín hữu.
Các buổi học tập đã được tổ chức tại các giáo phận ở miền Bắc và miền Trung đất nước, trong khi các linh mục quản xứ sử dụng tài liệu này để giáo dục giáo dân về những chủ đề như giám sát kỹ thuật số, tự do lương tâm và phẩm giá con người, những chủ đề vô cùng nhạy cảm tại một quốc gia nơi trí tuệ nhân tạo cũng được sử dụng để kiểm soát xã hội.
Tổ chức các hội thảo liên giáo
Xa hơn về phía đông, tại Indonesia, quốc gia Hồi giáo đông dân nhất thế giới, Giáo hội đã chọn cách tiếp cận sâu sắc hơn trong khuôn khổ đối thoại liên tôn. Nhiều cuộc hội thảo liên tôn đã tập trung vào các chủ đề như trí tuệ nhân tạo, đạo đức và sự chung sống hòa bình, với sự hợp tác của các nhà lãnh đạo Hồi giáo ôn hòa.
Các học phần đào tạo về việc sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm đang được triển khai tại các trường Công giáo. Cha Ignazio Ismartono, một tu sĩ Dòng Tên đến từ Jakarta, giải thích: “Thông điệp này được xem như một lời mời gọi biến trí tuệ nhân tạo thành công cụ phục vụ nhân loại thay vì công cụ thống trị, tại một khu vực gồm nhiều đảo quốc nơi tình trạng bất bình đẳng kỹ thuật số vẫn còn rất rõ rệt.”
Tại Hàn Quốc, quốc gia đi đầu về công nghệ, các trường đại học Công giáo đã tổ chức những hội nghị chuyên đề học thuật cấp cao nhằm xem xét quan điểm của xã hội Hàn Quốc về trí tuệ nhân tạo cũng như tác động của nó đối với công việc, gia đình và xã hội. Các giám mục Hàn Quốc coi thông điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV là công cụ quý giá giúp các tín hữu duy trì sự phân định Kitô giáo trong một thế giới bị chi phối bởi các thuật toán.
Giai đoạn phân định truyền giáo cho châu Á
Tình hình tại Bangladesh lại rất khác biệt. Tại đây, các giáo phận Khulna và Dinajpur đang chú trọng đến nguy cơ gạt bỏ những người dễ bị tổn thương nhất. Do đó, Giáo hội địa phương đã quyết định đưa nội dung thông điệp này vào các chương trình đào tạo dành cho giáo lý viên và các phụ trách cộng đoàn thuộc các cộng đồng sắc tộc và cộng đồng Dalit. Như Đức cha James Romen Boiragi, Giám mục của Khulna, giải thích, “Caritas Bangladesh và tổ chức phi chính phủ ‘Dalit’ đang sử dụng tài liệu này để củng cố các dự án giáo dục, đồng thời nhắc nhở rằng trí tuệ nhân tạo trước hết phải phục vụ những người dễ bị tổn thương nhất chứ không được làm trầm trọng thêm tình trạng bị gạt ra bên lề xã hội của họ.“
Cuối cùng, cha Alathara nhận xét, tại châu Á, Thông điệp Magnifica humanitas đại diện cho “lời mời gọi bước vào một giai đoạn mới của sự phân định truyền giáo”. Bất chấp sự đa dạng, các Giáo hội tại châu Á vẫn đầy hy vọng khi đối mặt với những thách thức về mục vụ, xã hội và văn hóa do trí tuệ nhân tạo đặt ra, “không phải bằng cách chối bỏ công nghệ hay AI, nhưng bằng cách đòi hỏi rằng nó phải luôn phục vụ con người và công ích. Giữa một châu lục đang hối hả tiến về tương lai kỹ thuật số, Giáo hội châu Á đã chọn cách dừng lại để suy ngẫm. Và khi suy tư, Giáo hội châu Á đã cho thấy con đường.
