Tiếp Kiến Chung 25/03/2026 – ĐTC Lêô XIV: Phẩm Trật Trong Giáo Hội Được Đức Kitô Thiết Lập Để Giúp Dân Chúa Đạt Đến Ơn Cứu Độ

Thư Thánh Phaolô gửi tín hữu Êphêsô (2,19-20):

Vậy anh em không còn phải là người xa lạ hay người tạm trú, nhưng là người đồng hương với các người thuộc dân thánh, và là người nhà của Thiên Chúa, bởi đã được xây dựng trên nền móng là các Tông Đồ và ngôn sứ, còn đá tảng góc tường là chính Đức Kitô Giêsu.

Bài giáo lý của Đức Thánh Cha

Anh chị em thân mến,

Chào anh chị em và chào mừng tất cả anh chị em!

Chúng ta tiếp tục các bài giáo lý về các văn kiện của Công đồng Vaticanô II, bằng cách suy niệm về Hiến chế tín lý Lumen gentium về Giáo Hội (LG). Sau khi đã trình bày Giáo Hội như là Dân Thiên Chúa, hôm nay chúng ta sẽ xét đến cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội.

Phẩm trật của Giáo Hội nhằm phục vụ sự hiệp nhất, sứ mạng và việc thánh hóa tất cả các chi thể

Giáo Hội Công giáo được đặt nền tảng trên các Tông đồ, những người được Đức Kitô chọn làm những cột trụ sống động của Thân Thể mầu nhiệm của Người, và Giáo Hội có một chiều kích phẩm trật nhằm phục vụ sự hiệp nhất, sứ mạng và việc thánh hóa tất cả các chi thể. Trật tự thánh này được đặt nền móng vĩnh viễn trên các Tông đồ (x. Ep 2,20; Kh 21,14), vì các ngài là những chứng nhân có thẩm quyền về sự phục sinh của Đức Giêsu (x. Cv 1,22; 1Cr 15,7) và được chính Chúa sai đi thi hành sứ mạng trong thế giới (x. Mc 16,15; Mt 28,19). Vì các Tông đồ được kêu gọi gìn giữ trung thành giáo huấn cứu độ của Thầy (x. 2Tm 1,13-14), nên các ngài truyền lại thừa tác vụ của mình cho những người kế vị, là những người tiếp tục thánh hóa, hướng dẫn và giảng dạy Giáo Hội “nhờ các vị kế nhiệm trong sứ mạng mục tử”, cho đến khi Đức Kitô trở lại, (GLHTCG, số 857).

Cơ cấu phẩm trật không phải là một công trình của con người

Sự kế vị các thánh Tông đồ này, được đặt nền tảng trên Tin Mừng và Truyền thống, được trình bày sâu hơn trong chương III của Hiến chế Lumen gentium, mang tựa đề “Cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội và đặc biệt là hàng giám mục”. Công đồng dạy rằng cơ cấu phẩm trật không phải là một công trình của con người, nhằm tổ chức nội bộ Giáo Hội như một xã hội (x. LG, 8), nhưng là một thiết chế thần linh nhằm tiếp nối sứ mạng mà Đức Kitô đã trao cho các Tông đồ cho đến tận thế.

Việc chủ đề này được đề cập ở chương III, sau khi hai chương đầu đã chiêm ngắm bản chất đích thực của Giáo Hội (x. Acta Synodalia III/1, 209-210), không có nghĩa là cơ cấu phẩm trật là yếu tố phát sinh sau Dân Thiên Chúa: như sắc lệnh Ad gentes nhận định, “các Tông đồ đồng thời là hạt giống của Israel mới và là nguồn gốc của phẩm trật thánh” (số 5), với tư cách là cộng đoàn những người được cứu chuộc nhờ mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô, được thiết lập như phương tiện cứu độ cho thế giới.

Hai chức tư tế thừa tác và tư tế chung đều tham dự vào chức tư tế duy nhất của Đức Kitô

Để hiểu rõ ý hướng của Công đồng, cần đọc kỹ tiêu đề của chương III của Hiến chế Lumen gentium, trong đó làm rõ cơ cấu nền tảng của Giáo Hội, được nhận lãnh từ Chúa Cha thông qua Chúa Con và được hoàn tất nhờ việc tuôn đổ Chúa Thánh Thần. Các nghị phụ Công đồng không muốn trình bày các yếu tố cơ chế của Giáo Hội theo nghĩa hiện đại của từ “hiến chế”. Thay vào đó, văn kiện tập trung vào “chức tư tế thừa tác hay phẩm trật”, vốn “khác biệt về bản chất chứ không chỉ về cấp độ” so với chức tư tế chung của các tín hữu, đồng thời nhắc rằng hai chức tư tế này “được quy hướng về nhau, vì cả hai, theo cách riêng, đều tham dự vào chức tư tế duy nhất của Đức Kitô” (LG, 10). Do đó, Công đồng bàn về thừa tác vụ được trao cho những người được trao ban quyền bính thánh thiêng (x. LG, 18) để phục vụ trong Giáo Hội: đặc biệt là hàng giám mục (LG, 18-27), tiếp đến là linh mục (LG, 28) và phó tế (LG, 29) như các cấp bậc của cùng một bí tích Truyền Chức Thánh.

Chức Giám mục là để phục vụ 

Với tính từ “phẩm trật”, Công đồng muốn chỉ ra nguồn gốc thánh thiêng của thừa tác vụ Tông đồ trong hành động của Đức Giêsu, Vị Mục Tử Nhân Lành, cũng như các mối tương quan nội tại của thừa tác vụ này. Trước hết, các Giám mục, và qua các ngài, là các linh mục và phó tế, đã nhận lãnh những ơn sủng (tiếng Latinh là munera), nhằm phục vụ “tất cả những ai thuộc về Dân Thiên Chúa”, để họ “có thể nỗ lực trong tự do và trật tự hướng đến cùng một mục đích và đạt tới ơn cứu độ” (LG, 18).

Tính đoàn thể và hiệp thông của sứ mạng Tông đồ 

Hiến chế Lumen gentium nhiều lần nhấn mạnh cách mạnh mẽ tính đoàn thể và hiệp thông của sứ mạng Tông đồ này, khẳng định rằng “chức vụ mà Chúa đã trao cho các mục tử của dân Người là một sự phục vụ đích thực, điều mà trong Kinh Thánh được gọi cách đầy ý nghĩa là ‘diakonia’, tức là thừa tác vụ” (LG, 24). Vì thế, chúng ta hiểu tại sao Thánh Giáo hoàng Phaolô VI đã trình bày phẩm trật như một thực tại “được sinh ra từ tình yêu của Đức Kitô, để thực hiện, loan truyền và bảo đảm việc truyền đạt nguyên vẹn và phong phú kho tàng đức tin, gương sáng, giới răn và đặc sủng mà Đức Kitô đã để lại cho Giáo Hội của Người” (Diễn văn, 14/9/1964).

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy cầu xin Chúa ban cho Giáo Hội những thừa tác viên nhiệt thành trong đức ái Tin Mừng, tận tụy vì thiện ích của tất cả những người đã lãnh nhận bí tích Rửa tội, và là những nhà truyền giáo can đảm ở khắp nơi trên thế giới.

Buổi Tiếp kiến kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành Đức Thánh Cha ban cho mọi người.