Khi Giáo hội cử hành ngày 2 tháng 2 kính Thánh Jean-Théophane Vénard, một nhà truyền giáo người Pháp tử đạo tại Việt Nam năm 1861, thì ngày nay, Công giáo Việt Nam nổi lên như một trong những Giáo hội năng động nhất ở châu Á, kết hợp giữa sự tăng trưởng về số lượng, sức sống truyền giáo và sự dấn thân xã hội.
Khuôn mặt tươi cười của Thánh Jean-Théophane Vénard, người bị chém đầu ở tuổi 31 vì rao giảng Tin Mừng và được Giáo hội mừng lễ vào ngày 2 tháng 2, thuộc về một lịch sử nhuốm màu bách hại. Tuy nhiên, hơn 160 năm sau khi ngài tử đạo, Giáo hội Công giáo tại Việt Nam không thuộc về quá khứ: Giáo hội vẫn đứng vững như một thực tại sống động và có cấu trúc trong một đất nước đa số theo Phật giáo.
Theo số liệu mới nhất, Việt Nam có khoảng 7,2 triệu tín đồ Công giáo, tức chiếm gần 7% dân số. Giáo hội được tổ chức thành 27 giáo phận, bao gồm ba tổng giáo phận lớn là Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh, cùng hơn 2.000 giáo xứ trải khắp cả nước. Những con số này đưa Việt Nam trở thành một trong những cộng đồng Công giáo lớn nhất châu Á.
Sự năng động ơn gọi
Sức sống này cũng được phản ánh qua số lượng linh mục và ơn gọi. Riêng Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh đã có hơn 720.000 tín hữu và gần 400 linh mục giáo phận, bên cạnh vô số tu sĩ nam nữ tham gia công tác mục vụ, giáo dục và hoạt động xã hội. Tại Hà Nội, hơn 330.000 tín hữu Công giáo được phục vụ bởi gần 200 linh mục, một dấu hiệu của mạng lưới Giáo hội dày đặc và năng động.
Hàng năm, nhiều lễ truyền chức linh mục chứng tỏ sức hấp dẫn bền bỉ của đời sống thánh hiến, trong khi hàng chục nghìn giáo lý viên, thường là những người trẻ tuổi, đảm bảo việc truyền đạt đức tin trong các giáo xứ và thôn làng. Sự năng động truyền giáo này thường xuyên được các Hội Giáo hoàng Truyền giáo nhấn mạnh, mô tả một Giáo hội địa phương ăn sâu vào đời sống hằng ngày của các tín hữu.
Sự dấn thân xã hội kiên trì
Bất chấp khuôn khổ chính trị nghiêm ngặt và những ràng buộc hành chánh, Giáo hội Công giáo Việt Nam vẫn nổi bật bởi sự dấn thân xã hội kín đáo nhưng kiên trì của mình. Giúp đỡ các gia đình nghèo, đồng hành với người cao tuổi và hỗ trợ giáo dục cho trẻ em thiệt thòi: ở nhiều vùng miền, các giáo xứ đóng vai trò tiếp sức liên đới thiết yếu, được công nhận rộng rãi vượt ra ngoài phạm vi tín hữu.
Lịch sử Công giáo Việt Nam, được ghi dấu bằng máu các vị tử đạo và lòng trung thành của các cộng đoàn, đã soi sáng hiện tại. Giống như thánh Jean-Théophane Vénard, mà ký ức về ngài vẫn sống động vào ngày 2 tháng 2 hàng năm, Giáo hội tại Việt Nam tiếp tục tiến về phía trước, được nâng đỡ bởi một đức tin được truyền đạt, được sống và được chia sẻ – một Giáo hội vừa được thử thách vừa năng động đáng ngạc nhiên.
