01.05.2026 – Lễ Thánh Giuse Thợ – Là Con Bác Thợ (Mt 13, 54-58)

 

LAO ĐỘNG – ƠN GỌI THÁNH HÓA CON NGƯỜI VÀ THẾ GIỚI

 

Hôm nay mùng 01 tháng 5, Phụng vụ Lời Chúa trong Lễ Thánh Giu-se Thợ, khi trùng với Ngày Quốc tế Lao động, giúp chúng ta ý thức được: Thiên Chúa là Đấng Sáng Tạo, con người được dựng nên để “canh tác và gìn giữ” trái đất và phẩm giá cao quý của lao động. Lao động không chỉ là phương tiện kiếm sống, mà là ơn gọi phát xuất từ chính Thiên Chúa, dù chân tay hay trí óc, kể cả trong kỷ nguyên công nghệ và máy móc, đều phải nhằm phục vụ sự sống và phẩm giá con người.

Thiên Chúa sáng tạo

Đoạn Sách Sáng Thế (St 1,26 – 2,3) mở ra một chân lý nền tảng: con người được dựng nên “theo hình ảnh Thiên Chúa” và được trao trách nhiệm “làm chủ cá biển, chim trời, dã thú khắp mặt đất, và tất cả loài bò sát di chuyển trên mặt đất” (St 1,26). Nhưng “làm chủ” ở đây không phải là thống trị theo nghĩa khai thác vô độ, mà là cộng tác với Thiên Chúa trong công trình sáng tạo, quản lý khôn ngoan và có trách nhiệm với tình yêu thương. Như thế, con người được tạo dựng giống hình ảnh Chúa, không những giống trong tư tưởng và lòng yêu thương, mà còn giống trong sự sáng tạo nữa. Lao động là một phần trong tình trạng nguyên thủy của con người và đã có trước khi con người phạm tội.

Khi đặt đoạn Lời Chúa trên trong ánh sáng của Lễ Thánh Giu-se Thợ và Ngày Quốc tế Lao động, ta thấy lao động mang một phẩm giá rất cao quý. Lao động là yếu tố nến tảng đối với phẩm giá của một người. Lao động làm cho chúng ta giống Thiên Chúa (x. Ga 5,17). Lao động trao ban cho chúng ta khả năng nuôi sống bản thân, gia đình, góp phần vào việc phát triển quốc gia mình.

Chúa Giê-su, con người lao động

Đoạn Tin Mừng Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu (Mt 13,54-58) nói đến thân phận của Chúa Giê-su “con bác thợ mộc”. Chính lời nói tưởng như hạ thấp ấy lại ẩn chứa một mạc khải sâu xa về phẩm giá lao động. Con Thiên Chúa đã chọn lớn lên trong gia đình của Thánh Giu-se, sống đời lao động âm thầm. Điều đó nói rằng: không có công việc chân chính nào là tầm thường; chính Thiên Chúa đã thánh hóa lao động của con người. Lao động không phải là hình phạt hay một lời chúc dữ. Lao động chỉ trở nên vất vả và cực nhọc khi con người (Adam và Eva) phạm tội phá vỡ tình thân nghĩa thiết với Thiên Chúa, với vũ trụ vạn vật và với nhau.

Thánh Giu-se, người cha lao động

Tông thư Patris Corde, Đức Thánh Cha Phan-xi-cô đã nên bật Thánh Giu-se là người lao động. Với nghề thợ mộc, ngài làm việc lương thiện để nuối sống gia đình. Nơi thánh Giu-se, Chúa Giê-su đã học được giá trị, phẩm giá và niềm vui của việc ăn miếng bánh là thành quả lao động của chính mình.

Thánh Giu-se là mẫu gương sống động cho người lao động. Ngài làm việc âm thầm, trung thực, không tìm lợi ích bất chính, và đặt mọi sự dưới thánh ý Chúa. Lao động của ngài không phá hủy nhưng nuôi dưỡng; không chiếm đoạt nhưng phục vụ. Đây chính là định hướng cho người lao động hôm nay: dùng tài năng để bảo vệ sự sống, chăm sóc con người và gìn giữ thiên nhiên như rừng xanh, biển cả, và môi trường sống chung.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy con người nhiều khi lạm dụng, cũng lao động nhưng bất chính, dùng trí tuệ để sản xuất thuốc giả, thực phẩm bẩn, hàng hóa gian dối; khi buôn lậu, tham nhũng, hối lộ trở thành con đường làm giàu; khi thay vì phát triển y học để cứu người lại lao vào chạy đua vũ trang để hủy diệt thì đó không còn là lao động theo thánh ý Chúa. Nhưng là sự phản bội lại phẩm giá con người và xúc phạm đến công trình tạo dựng mà Thiên Chúa đã gọi là “rất tốt đẹp”.

Những hành vi ấy không chỉ gây tổn hại kinh tế mà còn giết chết niềm tin, phá hoại môi trường và đe dọa sự sống. Rừng bị tàn phá vì lợi nhuận ngắn hạn, biển bị đầu độc bởi chất thải công nghiệp, và con người trở thành nạn nhân của chính lòng tham. Lao động khi bị tách khỏi lương tâm và Thiên Chúa sẽ biến thành công cụ của hủy diệt.

Ngược lại, lao động theo tinh thần của Thánh Giu-se là lao động có đạo đức: trung thực trong sản xuất, công bằng trong kinh doanh, và trách nhiệm với xã hội. Chọn tạo ra thuốc chữa bệnh thay vì hàng giả, bảo vệ môi trường thay vì khai thác cạn kiệt, chọn xây dựng hòa bình thay vì nuôi dưỡng chiến tranh.

Ngày Quốc tế Lao động, Tin Mừng này trở thành lời nhắc nhở mạnh mẽ về phẩm giá người lao động. Hiến chế Gaudium et Spes số 35 dạy rằng: “Con người, nhờ lao động, không những biến đổi thế giới mà còn hoàn thiện chính mình”. Lao động không chỉ tạo ra của cải, mà còn là con đường giúp con người sống đúng ơn gọi làm con Thiên Chúa.

Các Giáo phụ cũng đã nhìn thấy chiều kích thiêng liêng ấy. Thánh Gio-an Kim Khẩu từng nói: “Không có gì đáng xấu hổ trong lao động, chỉ có lười biếng mới đáng xấu hổ”. Còn Thánh Au-gút-ti-nô nhắc rằng: “Hãy yêu mến, rồi làm điều bạn muốn”, nghĩa là mọi hành động, kể cả lao động, phải bắt nguồn từ tình yêu và hướng về điều thiện hảo.

Ngày thứ bảy Thiên Chúa nghỉ ngơi nhắc ta rằng mọi lao động phải quy hướng về Ngài. Khi con người biết làm việc với lương tâm ngay thẳng và trái tim kính sợ Thiên Chúa, thì công việc hằng ngày dù nhỏ bé cũng trở thành lời chứng cho sự thật, sự sống và tình yêu giữa thế giới hôm nay.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

(TGP Hà Nội)

_________________________

 

Suy niệm 2: Lm Giuse Đỗ Cao Bằng, S.J

 

Quý ông bà và anh chị em thân mến,

Hôm nay Giáo Hội mừng lễ kính Thánh Giuse Lao Động, hay còn gọi là Thánh Giuse Thợ, và thế giới cũng mừng ngày lễ Quốc tế Lao động. Nhiều nơi trong Giáo hội chọn Thánh Giuse Thợ làm Quan Thầy của những Người Cha Công giáo.

Chính vì vậy, hằng năm khi tới ngày lễ này, tôi thường liên tưởng tới những người đang lao động vất vả bằng chính mồ hôi nước mắt của họ, trí thức có, trung lưu có, bần cố nông cũng có.

Trong Bài Đọc Lời Chúa hôm nay, Giáo Hội chọn đoạn Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu tường thuật lại biến cố Đức Giê-su trở về Na-da-rét và bị dân chúng ở đó khước từ. Tại sao họ khước từ Đức Giê-su? Có lẽ hiểu theo nghĩa đen và đơn giản nhất là vì Người có một lý lịch không mấy tươi sáng. Người sống ở vùng quê nghèo, có cha mẹ là người không nổi tiếng, lại làm nghề thợ mộc, một cái nghề rất tầm thường.

Tuy nhiên, họ chẳng hiểu rằng cha của Đức Giê-su chọn công việc ấy là để có thể âm thầm cộng tác với Ba Ngôi Thiên Chúa thực hiện kế hoạch yêu thương của Người. Nghề mộc thật giản đơn, không cần vốn, lại chẳng cần phải nổi nang, chỉ cần kiếm đủ cơm ăn đủ áo mặc là được. Giàu có để làm gì? Liệu sự giàu có có giúp con trai của thánh Giuse thêm phần phúc, thêm sức mạnh cạnh tranh giữa đời? Hay khi người ta giàu có, như nhiều người từng kinh nghiệm đây đó, họ thay đổi lối sống, trở nên người lệ thuộc vào “thế gian” và quên dần lý tưởng, chạy theo lối sống hưởng thụ, sa đọa? Điều quan trọng là yêu nghề, sống vì nghề và chết vì nghiệp để giúp mái ấm gia đình thuận hòa an yên là mãn nguyện lắm rồi. Có lẽ thánh Giuse đã có một quan niệm sống như thế. Vâng, chắc hẳn là vậy, vì con trai của ngài đã lớn khôn, biết đọc biết viết và có thể am hiểu Thánh Kinh, điều mà mỗi người tín hữu Do Thái giáo cần có được.

Vì lẽ đó, Thánh Giuse trở thành mẫu gương cho những người cha Công giáo noi theo: sống âm thầm, tự lực cánh sinh và nỗ lực mưu sinh, yêu vợ thương con, lo cho vợ con bằng tất cả tình yêu và trách nhiệm, tôn trọng và bảo vệ vợ con trước những hiểm nguy trong cuộc sống. Cũng thế, tôi thích sử dụng hạn từ “Người Cha” thay cho từ “Gia Trưởng” dành cho những người chồng / Người Cha Công Giáo, bởi vì ngày nay hạn từ “Gia Trưởng” thường được hiểu theo nghĩa tiêu cực, tức là những người làm chồng làm cha nhưng có thái độ “kẻ cả”, “bề trên”, ức hiếp vợ con, chịu ảnh hưởng bởi hủ hóa “trọng nam khinh nữ”, v.v.. Trong khi Thánh Giuse không hề có lối sống “gia trưởng”, ngài là người chồng người cha đích thực!

Ngày nay có nhiều người đang ở vào độ tuổi lao động như thánh Giuse. Không biết họ làm việc thế nào? Họ có yêu nghề và sẵn sàng sống chết vì nó hay không? Họ làm việc để phục vụ lợi ích bản thân hay để phục vụ cho sứ mạng của Thiên Chúa, để cộng tác vào công trình tái tạo và cứu chuộc của Người trên trần gian này? Họ có ý thức sứ mạng Chúa trao như gương Thánh Giuse: lao động để truyền giáo, làm việc để cộng tác với sứ mạng loan báo Tin Mừng, làm người chồng / người cha để phục vụ gia đình và để giúp con cái thành nhân và thành danh?

Chiên ngắm hình ảnh Thánh Giuse Lao Động, điều gì để lại trong tâm trí quý vị? Quý vị có thấy ngượng ngùng – xấu hổ khi phải làm công việc quét rác, phu hồ, sửa xe vệ đường, hớt tóc, hộ lý, v.v.? Đâu là mục đích và lý tưởng trong công việc của quý vị?