Họp Báo Của Đức Thánh Cha Trên Máy Bay Sau Chuyến Tông Du Mỹ Latinh
Họp Báo Của Đức Thánh Cha Trên Máy Bay Sau Chuyến Tông Du Mỹ Latinh
Vatican News (17.11.2026) – Trên chuyến bay từ Lima về Rôma, Đức Thánh Cha Lêô XIV vui mừng và biết ơn trước những tình cảm yêu mến đặc biệt mà ngài nhận được tại Mỹ Latinh. Ngài cảm thấy “bình an” khi biết mình phải trải qua cuộc phẫu thuật phổi. Ngài tái khẳng định mình “không phải là một chính trị gia”, nhưng ngài chỉ nói về Tin Mừng. Liên quan đến Tự sắc Traditionis Custodes về Thánh lễ theo nghi thức cũ, ngài khẳng định: “Chúng ta tiếp tục tuân theo quyết định của Đức Phanxicô…chúng ta sẽ tiếp tục như thế”.
Nếu có thể đặt tên cho chuyến tông du Mỹ Latinh này, Đức Thánh Cha sẽ gọi đó là Magnifica humanitas, giống như tên thông điệp của ngài, bởi trải nghiệm “gặp gỡ con người, những nền văn hóa khác nhau, những dân tộc khác nhau, những thành phố và vùng nông thôn khác nhau” thật đẹp đẽ, giúp ngài nhận ra “hồng ân cao quý của nhân tính, xét như công trình tạo dựng của Thiên Chúa”. Đó là cách Đức Thánh Cha Lêô XIV bày tỏ niềm phấn khởi trên chuyến bay từ Lima trở về Rôma, sau khi kết thúc chuyến tông du thứ sáu của ngài, trong đó ngài đã viếng thăm Uruguay, Argentina và Peru. Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn của các nhà báo.
Ông Matteo Bruni: Con kính chào Đức Thánh Cha, chào tất cả mọi người. Điều đầu tiên con muốn thưa với Đức Thánh Cha, cũng thay mặt các nhà báo, là lời cảm ơn. Cảm ơn ngài vì chuyến đi này, trong đó ngài đã đưa chúng con đến khám phá sự đa dạng của vùng đất này, sự phong phú vô cùng của vùng đất này, cũng như sự đa dạng lớn lao của các dân tộc mà chúng ta đã gặp gỡ; khám phá tình yêu thương, đức tin của họ, tình yêu của họ dành cho Giáo hội, và dĩ nhiên cũng là tình yêu dành cho Đức Thánh Cha, đặc biệt tại Chiclayo. Và cả một đức tin trở thành niềm hy vọng khi đối diện với những nghịch cảnh lớn lao, điều mà ngài cũng đã nói với chúng con trong những ngày qua. Nhưng có lẽ trước hết, ngài muốn nói với chúng con đôi lời…
Đức Thánh Cha: Tôi sẽ bắt đầu bằng tiếng Anh. Chào tất cả anh chị em. Thật vui khi được gặp anh chị em. Cảm ơn anh chị em vì công việc đã thực hiện khi đồng hành với tôi trong chuyến đi này. Tôi hy vọng mình đã không làm anh chị em quá mệt mỏi. Tôi nghĩ rằng đây là một chuyến đi rất đẹp về nhiều phương diện. Ba quốc gia, ba quốc gia rất khác nhau, nhưng có những yếu tố chung, không chỉ về mặt ngôn ngữ. Đồng thời, giữa các quốc gia ấy cũng có những khác biệt rất lớn. Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể đặt tên cho chuyến đi này là Magnifica humanitas – “Nhân loại kỳ diệu”, bởi đây thực sự là một trải nghiệm gặp gỡ con người, nhận ra những hồng ân nơi các nền văn hóa khác nhau, các dân tộc khác nhau, các thành phố khác nhau và những vùng nông thôn khác nhau mà chúng ta đã viếng thăm. Đồng thời, chúng ta cũng nhận ra rằng hồng ân lớn lao của nhân tính lại càng cao quý hơn nữa bởi đó là công trình của Thiên Chúa. Và bởi Thiên Chúa đã chọn nhập thể, Thiên Chúa đã chọn trở thành con người để giúp chúng ta nhận ra hồng ân nhân tính này lớn lao biết bao. Chúng ta đã chứng kiến điều đó qua biết bao cách thức khác nhau, qua biết bao sắc màu khác nhau, qua những cách diễn tả đức tin và lòng đạo đức khác nhau trong suốt những ngày của chuyến đi này. (Đức Thánh Cha tiếp tục bằng tiếng Tây Ban Nha) Cá nhân tôi muốn tạ ơn Thiên Chúa và cảm ơn các dân tộc, các cộng đoàn và các quốc gia đã đón tiếp tôi, đã đón tiếp chúng ta trong những ngày qua, đồng thời nhìn nhận rằng thực sự có rất nhiều điều đáng để vui mừng, rằng có rất nhiều giá trị trong những trải nghiệm nhân bản, những trải nghiệm tôn giáo, trong kinh nghiệm về lòng đạo đức và đức tin mà chúng ta đã có thể chia sẻ trong những ngày này. Tôi nghĩ rằng chính ở khía cạnh này, trên hết, chúng ta cần làm nổi bật vẻ đẹp của một chuyến đi như thế, một chuyến tông du có mục đích trước hết là chia sẻ đức tin, chia sẻ sứ điệp Tin Mừng giữa các dân tộc khác nhau, những dân tộc thường có những trải nghiệm rất khác biệt, với những đau khổ và nỗi đau của riêng mình, nhưng luôn cùng nhau cử hành đức tin của chúng ta vào Thiên Chúa. Vâng, xin cảm ơn. Bây giờ, nếu có ai muốn đặt câu hỏi, tôi sẵn sàng cố gắng trả lời. Xin cảm ơn.
Juan Carlos Paullier (Zorrilla Media): Thưa Đức Thánh Cha, ngài cảm thấy thế nào? Ngài có ngạc nhiên về sức bền mà mình đã thể hiện trong chuyến đi này không?
Đức Thánh Cha: Những người khác ngạc nhiên về sức của tôi. Tôi muốn tạ ơn Thiên Chúa. Sự thật là ngay từ tuần đầu tiên – như mọi người đều biết, cách đây hơn một tháng một chút – tôi đã trải qua một cuộc phẫu thuật khá phức tạp. Nhưng ngay từ đầu, chuyến đi này đã được lên kế hoạch và tôi muốn thực hiện cho bằng được. Vì thế, với sự trợ giúp của Thiên Chúa và sức mạnh của lời cầu nguyện – dĩ nhiên tôi đã nhận được những thông điệp từ khắp nơi trên thế giới – cùng với một sự quyết tâm nhất định của bản thân, và nhờ sự trợ giúp của các bác sĩ, tôi nhận thấy rằng thực tế chuyến đi hoàn toàn có thể thực hiện được. Tôi chưa hồi phục 100%, nhưng tôi cảm thấy đủ khỏe. Hơn nữa, sức bền cũng là một trong những ân huệ mà Chúa đã ban cho tôi.
Liên quan đến Uruguay, một chặng đường giờ đây dường như đã khá xa, một trong những điều ngài đã nói là không được nhầm lẫn sự nhỏ bé với sự không đáng kể. Giáo hội Uruguay có thể mang đến cho các cộng đoàn khác mẫu gương cụ thể nào? Tại sao ngài quyết định viếng thăm một quốc gia như Uruguay, và ngài mong đợi chuyến viếng thăm sẽ mang lại những kết quả gì cho người Công giáo Uruguay, cũng như cho xã hội nói chung, vốn mang tính thế tục rất rõ nét?
Đức Thánh Cha: Chúng ta đang ở trong tháng Mười Một, thời gian Mùa Vọng và Giáng Sinh đã gần kề. Chẳng hạn, tôi nghĩ đến hang đá Giáng Sinh, đến những ngôi làng nhỏ bé nơi Chúa Giêsu đến mang theo sứ điệp của Người, và nghĩ đến cách một cộng đoàn nhỏ bé có thể thực hiện những điều lớn lao, không phải vì bản thân cộng đoàn ấy to lớn, nhưng vì đức tin khởi đầu như hạt cải. Tại Uruguay, tất cả chúng ta đã chứng kiến – và có lẽ một số người thực sự ngạc nhiên – sự đáp lạicủa cộng đoàn Công giáo, cũng như từ những người ngoài Công giáo, vô cùng nhiệt tình. Hơn nữa, nhờ một sự trùng hợp quan phòng trong việc lên kế hoạch, chúng ta đã có thể tham dự lễ kính Đức Mẹ Ba Mươi Ba, một ngày lễ rất quan trọng trong lịch sử cộng đoàn Công giáo tại Uruguay. Với những yếu tố này, chúng ta nhận ra rằng ngay cả tại một quốc gia được xem là thế tục, nơi nhiều người không còn tích cực thực hành đức tin hay tôn giáo, với mức độ tham gia có lẽ hạn chế hoặc thậm chí không còn, Giáo hội, các tín hữu và các Kitô hữu vẫn có rất nhiều điều để nói. Và sự đáp lại trong những ngày vừa qua thật tuyệt vời. Tôi tin rằng điều đó đã để lại một dấu ấn.
Elisabetta Piqué (La Nación): Thưa Đức Thánh Cha, cảm ơn ngài vì chuyến đi tuyệt vời này. Chúng con xin chúc mừng ngài, bởi chúng con đã hoàn toàn kiệt sức. Trong thời gian ở Argentina, ngài đã gặp Tổng thống Javier Milei vài lần. Đức Thánh Cha có thể kể cho chúng con biết những cuộc gặp đó diễn ra thế nào và đâu là thông điệp quan trọng nhất mà ngài muốn gửi đến chính phủ của ông Javier Milei? Một câu hỏi quan trọng khác vẫn còn bỏ ngỏ: ngài từng biết rõ Đức Giáo hoàng Phanxicô, vậy tại sao ngài ấy chưa bao giờ đến Argentina?
Đức Thánh Cha: Tôi sẽ không trả lời câu hỏi thứ hai, bởi tôi không thể tự cho mình có khả năng, cũng không thể nghĩ rằng mình có thể đọc được suy nghĩ của Đức Phanxicô, mặc dù tôi từng là cộng sự của ngài và đã biết ngài trong những năm cuối đời, và thậm chí là trước đó nữa. Tại sao chúng ta không để điều đó thuộc về mầu nhiệm? Chúng ta có thể hỏi chính ngài về điều đó ở cõi vĩnh hằng.
Tôi đã gặp Tổng thống Milei tại Rôma, khi ông đến Vatican. Về mặt chính trị, ông Milei và Đức Phanxicô thực sự đại diện cho những đường hướng rất khác nhau. Tuy nhiên, dường như hai vị vẫn có thể hòa hợp với nhau. Tôi muốn nhấn mạnh rằng thông điệp tôi muốn truyền đạt, thông điệp tôi muốn mang đến, không mang tính chính trị. Mặc dù tại một số quốc gia có những người tìm cách đẩy tôi sang cánh hữu hoặc cánh tả, có người chỉ trích tôi hoặc không, nhưng tôi nói về Magnifica humanitas. Và đó cũng là điều tôi đã trao đổi với Tổng thống Milei, khi nói về sự tôn trọng con người, khuyến khích quan tâm nhiều hơn, đặc biệt đến những người túng thiếu nhất trong xã hội Argentina. Đúng vậy, chúng tôi đã trao đổi về những vấn đề kinh tế, về một số khó khăn mà đất nước vẫn đang trải qua kể từ khi ông bắt đầu nhiệm kỳ, v.v. Nhưng trên hết, có thể nói đã có một sự thấu hiểu lẫn nhau trong việc nhìn nhận giá trị của sự sống, giá trị của con người trong mọi giai đoạn cuộc đời, bởi chúng ta phải tìm cách cộng tác với nhau trong lĩnh vực này. Cuộc trao đổi của chúng tôi diễn ra theo hướng đó. Và như anh chị em có thể nhận thấy, cả khi tôi đến lẫn lúc chào từ biệt, ông đã thể hiện sự sẵn lòng lắng nghe thông điệp này. Vì vậy, tôi nghĩ rằng, theo nghĩa đó, cuộc gặp rất tích cực.
Pamela Francescato (Canal 5 Noticias): Trước khi Đức Thánh Cha đến, Argentina đã và vẫn đang trải qua những thời điểm khó khăn, tăm tối về nhiều phương diện. Sau khi ngài rời đi, sau khi lắng nghe những lời của ngài, hôm nay tại Argentina, truyền hình và phát thanh chỉ nói về ngài. Ngài đã để lại cho chúng con một kỷ niệm rất đẹp và rất sâu sắc. Xã hội cần tiếng nói của ngài, cần nhân tính cao quý của ngài, cần được nghe rằng chúng ta phải tiếp tục sống đúng với nhân tính của mình. Ngài có thể cho chúng con lời khuyên nào? Đâu là tầm nhìn của ngài?
Đức Thánh Cha: Tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta đang dần nhận ra mình đã để cho các thuật toán và tình trạng phân cực cuốn đi như thế nào. Sự phân cực này không phải là ngẫu nhiên, nhưng trong nhiều trường hợp đã được cố tình tạo ra. Và tôi tin rằng anh chị em có một vai trò rất quan trọng trong việc giúp mọi người vượt qua hình thức phân cực này và nói rằng: hãy nhìn xem những gì đã diễn ra tại Argentina trong những ngày vừa qua. Làm sao có thể xảy ra chuyện cánh hữu, cánh tả, tất cả chúng ta đều có mặt trên đường phố để cùng nhau vui mừng và tận hưởng một điều gì đó lớn lao hơn rất nhiều so với một cuộc tranh luận chính trị? Cá nhân tôi xác tín mạnh mẽ rằng trong sứ điệp của Chúa Giêsu Kitô – dù tôi hết sức tôn trọng những người không phải là Kitô hữu và lựa chọn một con đường khác – có lời mời gọi xây dựng những nhịp cầu và tìm kiếm sự hòa giải. Nhờ đó, chúng ta có thể tái khám phá rằng có những chiều kích của nhân tính sâu xa hơn rất nhiều so với những điều gây chia rẽ, thù hận và phân cực. Tôi muốn nghĩ rằng, ít nhất, chuyến viếng thăm này đã góp phần đánh thức trong tâm hồn nhiều người ý thức rằng chúng ta có thể thay đổi não trạng, có thể suy nghĩ theo cách khác. Những bất đồng quan điểm chắc chắn vẫn sẽ còn, nhưng không nhất thiết phải đi đến mức sử dụng ngôn ngữ bạo lực như thế, tạo ra chia rẽ ngay cả trong các gia đình. Chúng ta có khả năng đối thoại, yêu thương và hiệp nhất với nhau. Vì thế, chúng ta hy vọng rằng, bằng cách tiếp tục gieo những hạt giống hy vọng và một thông điệp hiệp nhất bất chấp những khó khăn và khác biệt, mọi người sẽ luôn tìm kiếm những giải pháp vì công ích, vì lợi ích của dân tộc.
Sergio Rubín (Clarín): Argentina từng có một tầng lớp trung lưu đông đảo, nhưng đã phải chịu một sự sụp đổ xã hội khủng khiếp, như thể đã xảy ra một cuộc chiến tranh, dù thực tế không có chiến tranh, nhưng hậu quả lại lan rộng khắp nơi. Hiện nay đang diễn ra một quá trình điều chỉnh kinh tế. Dưới ánh sáng Học thuyết Xã hội của Giáo hội, có thể nói gì về tình trạng này? Bởi có những người đang phải nỗ lực rất nhiều và đang chịu đau khổ. Làm thế nào để một tình trạng phi đạo đức như thế có thể được khắc phục, khi Argentina là một đất nước có biết bao của cải và trí thức nhưng vẫn không thể vực dậy?
Đức Thánh Cha: Không có ý định trình bày một bài học kinh tế, tôi muốn nói rằng ngày nay có những vấn đề hoặc những yếu tố ở cấp độ quốc tế đã góp phần tạo nên một tình trạng nghiêm trọng như thế, gây ra rất nhiều khó khăn cho tầng lớp trung lưu, chưa nói đến những người nghèo. Tôi nghĩ rằng trong trường hợp này, chúng ta cũng phải khuyến khích tất cả mọi người, từ người dân, các công dân cho đến giới chính trị, hiểu được cách cùng nhau làm việc để tái thiết và cải thiện điều kiện sống của toàn thể dân tộc. Trong một số trường hợp, điều này đòi hỏi sự hợp tác quốc tế và tìm kiếm các giải pháp cho những khó khăn đang gây ra, có thể nói, những xung đột nghiêm trọng hoặc những hệ lụy kinh tế đối với các dân tộc. Tất cả chúng ta phải hướng đến công ích. Thông thường, nếu nhận được sự hỗ trợ, các doanh nghiệp nhỏ có thể làm được nhiều hơn để tạo công ăn việc làm và phần nào củng cố khả năng tồn tại của tầng lớp trung lưu. Nhưng điều rất quan trọng là không chỉ khuyến khích từng cá nhân tìm cách sống trong hy vọng, mà còn phải thúc đẩy những người có thế lực theo đuổi các giá trị vì lợi ích của tất cả mọi người. Chúng ta phải làm việc trong một thế giới mà ngày càng có ít người nắm giữ nhiều của cải hơn. Sự tích lũy của cải cũng là một chủ đề được Học thuyết Xã hội của Giáo hội đề cập: làm thế nào để phân phối lại của cải một cách hiệu quả hơn một chút, đúng hơn là hiệu quả hơn rất nhiều, để không xảy ra hiện tượng tầng lớp trung lưu bị thu hẹp hoặc biến mất, và để củng cố giai cấp công nhân, người dân cùng các phong trào, giúp họ có thể sống với phẩm giá cao hơn.
Fátima Saldonid (Tv pubblica peruviana): Thưa Đức Thánh Cha, ngài biết rằng người Peru chúng con rất giàu tình cảm, thích những cái ôm thật chặt và những cử chỉ nồng nhiệt. Chúng con đã hơi lo lắng khi nhìn thấy những hình ảnh lúc có người ném một tràng chuỗi Mân Côi về phía ngài. Tuy nhiên, ngài biết rằng tất cả đều xuất phát từ tình yêu, bởi ai cũng muốn được gần ngài. Ngài đã nói rằng trong thời gian phục vụ tại Peru, ngài đã học cách trở thành một Giám mục, và trong chuyến đi này, ngài lại học thêm một chút về cách trở thành Đấng kế vị Thánh Phêrô. Điều gì khiến ngài xúc động nhất và ngài mang theo điều gì cho tương lai sứ vụ của mình trong Giáo hội? Một điều mà những người khác không hiểu là ngài là người cha của chúng con, nhưng người cha thân yêu của chúng con đã rời đi. Khi nào ngài sẽ trở lại?
Đức Thánh Cha: Được rồi, chúng ta sẽ để câu hỏi cuối cùng sang một bên, bởi tôi còn không biết năm tới mình sẽ đi đâu, huống chi là trong tương lai. Nhân câu hỏi này, tôi muốn nói rằng việc tổ chức các địa điểm để Đức Giáo hoàng viếng thăm là một công việc vô cùng lớn lao, và tôi cảm ơn tất cả các cộng đoàn: Lima có nhiều nguồn lực hơn, nhưng cũng đã thực hiện một công việc rất lớn; Pucallpa có ít nguồn lực hơn, nhưng lại có rất nhiều sự nồng ấm theo nhiều nghĩa, và cũng đã làm việc để tổ chức các hoạt động ngày hôm qua. Rồi Cusco, Chiclayo…Tôi thực sự muốn cảm ơn tất cả những người đã làm việc cho chương trình này. Nếu trở lại quá thường xuyên thì sẽ không công bằng đối với họ, nên chúng ta sẽ để họ nghỉ ngơi một chút.
Tình cảm của người Peru, kể cả tình cảm của người đã hết sức thành tâm chỉ muốn tặng tôi một tràng chuỗi Mân Côi, là những điều người ta mang theo trong trái tim… Có lẽ cả trong ánh mắt nữa… Những điều ấy ghi dấu trong cuộc đời một con người và cho thấy nơi đây thực sự có lòng nhiệt thành, có một đức tin sâu sắc, có niềm khao khát đón nhận phép lành của Chúa qua một người tôi tớ, qua Đức Giáo hoàng. Sự gần gũi này tự nó đã là một thông điệp từ cả hai phía. Vì thế, có thể chia sẻ đức tin trong niềm vui, có thể ban phép lành. Điều đó phần nào giống như trong Tin Mừng: người phụ nữ chỉ muốn chạm vào áo choàng của Đức Kitô để đón nhận phép lành của Người. Tôi đang đi ngang qua trên xe và người dân muốn chạm vào cửa kính xe của Đức Giáo hoàng. Họ tìm cách vượt qua hàng rào của Cảnh sát Quốc gia, nhưng điều họ muốn là sống, cảm nhận và trải nghiệm đức tin ấy. Tôi cố gắng – và tôi tạ ơn Thiên Chúa vì năng lượng Người ban cho tôi – để được gần gũi với họ. Nhưng chính tôi cũng nhận lãnh, bởi vì lòng nhiệt thành, đức tin và lòng đạo đức ấy thực sự làmột hồng ân của Thiên Chúa, được chia sẻ với tất cả mọi người, với toàn thế giới, nơi đã chứng kiến những gì chúng ta đã trải qua. Tôi tạ ơn Chúa, không còn lời nào khác.
Carlos Villareál (RPP Notícias): Một trong những khía cạnh căn bản của chuyến viếng thăm này là việc Đức Thánh Cha đến Peru trong một bối cảnh rất khó khăn như chúng con đang trải qua. Trong bài diễn văn, ngài đã đề cập đến tình trạng bạo lực hiện nay, hiện tượng El Niño, những trận mưa ở miền bắc đất nước mà ngài biết rất rõ. Thưa Đức Thánh Cha, theo ngài, làm thế nào để người Peru, cả những người có đức tin lẫn những người không có đức tin, có thể duy trì lâu dài tinh thần hiệp nhất, đức tin và niềm hy vọng mà chuyến viếng thăm của ngài đã khơi dậy nơi chúng con? Xin cho phép con hỏi thêm: con biết rằng tại Peru, ngài đã gặp những người từng tố cáo việc họ là nạn nhân của những hành vi đáng lên án do các thành viên của Giáo hội gây ra. Cuộc trò chuyện, cuộc gặp gỡ với họ đã khơi lên nơi ngài những tâm tình nào?
Đức Thánh Cha: Theo một nghĩa nào đó, ít nhất là một phần, câu trả lời cho cả hai câu hỏi là một. Đức Giáo hoàng, ít nhất theo cách nghĩ của tôi, sẽ rất vui được viếng thăm tất cả các quốc gia trên thế giới nếu Chúa ban cho tôi đủ thời gian. Nhưng chỉ có một Đức Giáo hoàng. Ngài là vị Đại diện của Đức Kitô, còn Giáo hội sống ở cấp địa phương qua các Giám mục, là những vị mục tử. Và ít nhất một phần thông điệp tôi đã chia sẻ với các Giám mục, chính làcác ngài phải tiếp tục phát huy kinh nghiệm đức tin mà chúng ta đã sống trong những ngày vừa qua. Tôi đã nói với các Giám mục: bây giờ đến lượt anh em tiếp tục. Đừng để những hồng ân mà chúng ta đã chia sẻ trong những ngày này bị mai một, nhưng hãy để chúng tiếp tục sinh hoa trái, để kinh nghiệm về niềm vui, lòng đạo đức và đức tin này tiếp tục lớn lên.
Liên quan đến các nạn nhân, chắc chắn đây không phải là lần đầu tiên tôi trò chuyện với các nạn nhân tại Peru, cũng như tại những quốc gia khác. Tuy nhiên, Đức Giáo hoàng không thể lắng nghe tất cả mọi người trên toàn thế giới. Vì thế, cuộc gặp gỡ này cũng là một cử chỉ diễn tả mong muốn được gần gũi các nạn nhân, giúp họ tìm thấy một con đường, có lẽ qua những bước nhỏ, có thể dẫn họ đến sự chữa lành đích thực. Đồng thời, đây cũng là cam kết tiếp tục làm việc trong lĩnh vực phòng ngừa, để những điều như thế không bao giờ xảy ra nữa. Đây cũng là lời kêu gọi gửi đến các Giám mục và những người làm công tác mục vụ trong các giáo phận của anh chị em: anh chị em là những người gần gũi hơn với các hoàn cảnh này, phải chu toàn bổn phận của mình, phải đồng hành với các nạn nhân; chính anh chị em phải thực sự đảm nhận trách nhiệm đồng hành và giúp đỡ họ, để công lý được thực thi.
Fabio Marchese Ragona (Mediaset): Đây là một chuyến đi rất đẹp, rất mãnh liệt, với rất nhiều cuộc gặp gỡ. Một số người trong chúng con đã sống sót, nhưng cũng suýt nữa thì…Con thấy ở phía sau có rất nhiều người mệt mỏi. Không biết chuyện gì đang xảy ra! (Cười). Chúng con thấy Đức Thánh Cha đã có rất nhiều bài diễn văn, dường như ngài hầu như không cảm thấy mệt mỏi. Điều đó khiến chúng con nghĩ đến việc ngài đã bất ngờ phải nhập viện. Chúng con muốn hiểu ngài đã trải qua thời gian đau bệnh ấy như thế nào, liệu ngài có phải tiếp tục thực hiện những cuộc kiểm tra, điều trị hay không, và liệu có điều gì thay đổi trong cuộc sống của ngài với tư cách là Giáo hoàng hay không?
Đức Thánh Cha: Thông tin ban đầu khiến tôi ngạc nhiên. Tôi không có bất kỳ triệu chứng nào, tôi cảm thấy khỏe mạnh. Vì thế, khi thực hiện các xét nghiệm trong khuôn khổ những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ hằng năm, điều mà tôi vẫn thường làm từ nhiều năm nay, người ta phát hiện ra một dấu hiệu ban đầu giống như một bóng mờ. Sau đó, qua những kiểm tra chuyên sâu hơn và sinh thiết, các bác sĩ nhận thấy có một điều gì đó ở đấy, một khối u. Như tôi đã nói trước đó, tôi muốn thực hiện chuyến đi này, nên tôi đã nói: chúng ta hãy làm ngay. Nhờ ơn Chúa, tôi cảm thấy bình an. Tôi nghĩ: cần phải làm thì cứ làm. Tôi tin tưởng các bác sĩ mà chúng ta có, tin tưởng vào sự chăm sóc y tế, và chúng tôi đã tiến hành. Tạ ơn Thiên Chúa, như anh chị em biết, mọi sự đã diễn ra rất tốt đẹp. Trong phần phổi đã được cắt bỏ, khối u hoàn toàn khu trú, chỉ giới hạn tại đó, nên không cần phải điều trị thêm đối với khối u ấy. Để phòng ngừa, cũng như với những lần kiểm tra hằng năm, chúng ta vẫn phải tiếp tục chú ý theo dõi. Tôi đã cảm thấy thế nào ư? Tôi có một người anh, điều này đã được công khai, hiện cũng đang trải qua một tình trạng phức tạp hơn tôi rất nhiều. Tuy nhiên, chúng tôi cũng sống hoàn cảnh ấy với lòng tín thác lớn lao vào Chúa. Có lẽ đây cũng là một dấu chỉ dành cho những người đang đau khổ, những người có thể đang rất sợ hãi – và điều đó hoàn toàn có thể hiểu được – để nói rằng: cần phải đi khám sức khỏe, việc phòng ngừa rất quan trọng, phải tìm cách chăm sóc bản thân về mặt sức khỏe. Khi cần phải điều trị, đừng quá sợ hãi, hãy thực hiện những gì cần thiết. Tạ ơn Thiên Chúa, trong trường hợp này, cũng nhờ sức mạnh của lời cầu nguyện của rất nhiều người, mọi sự đã diễn ra hết sức tốt đẹp và tôi đang ở đây như một chứng nhân.
Gerry O’Connell (America Magazine): Đây là một chuyến đi tuyệt vời. Khi nhìn thấy Đức Thánh Cha tại Peru, con nghĩ rằng trái tim ngài ở đó, dù ngài đang ở Roma. Hôm qua, tại Pucallpa, khi nói chuyện với các nhà truyền giáo và đại diện các dân tộc Amazon ở bến cảng, ngài đã nói: “Miền Đại diện Tông tòa của anh chị em rộng lớn hơn nhiều quốc gia. Anh chị em chỉ có 25 linh mục”. Thưa Đức Thánh Cha, ngài đã đến Peru vào năm 1985 với tư cách là một nhà truyền giáo. Nếu con không nhầm, các tu sĩ Augustinô tại Hoa Kỳ đã đáp lại lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng Gioan XXIII gửi các linh mục đến Mỹ Latinh, bởi nơi đó không có đủ linh mục. Ngài đã ở đó 20 năm và giờ đây trở lại với tư cách là một Giáo hoàng truyền giáo. Ngài nhận thấy nơi đó vẫn còn thiếu linh mục, trong khi tại Hoa Kỳ các nhà thờ cũng đang đóng cửa. Tại Thượng Hội đồng Giám mục về Amazon, đã có một cuộc thảo luận rộng rãi. Một đề nghị đã được thông qua nhằm truyền chức linh mục cho các viri probati, tức những người đàn ông đã kết hôn, trưởng thành và có đời sống được thử thách. Vấn đề này cũng đã được nêu lên trong quá trình tham vấn cho Thượng Hội đồng về tính hiệp hành. Chẳng lẽ Chúa Thánh Thần không đang nói điều gì đó với Giáo hội qua tất cả những điều ấy sao? Thứ hai, trong Tông huấn Querida Amazonia, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã không nói có cũng không nói không đối với vấn đề truyền chức linh mục cho những người đàn ông đã kết hôn, được nêu lên tại Thượng Hội đồng về Amazon. Đây có còn là một vấn đề để ngỏ trong triều đại Giáo hoàng của ngài không? Ngài có còn xem xét vấn đề này không? Ngài từng là một nhà truyền giáo và đã tận mắt chứng kiến thực tế ấy.
Đức Thánh Cha: Để cung cấp thêm một chút bối cảnh, tôi muốn bắt đầu từ Chulucanas, nơi tôi khởi đầu hoạt động truyền giáo của mình. Khi lần đầu tiên đến Peru, trong số các tu sĩ Augustinô có lẽ có khoảng 15 đến 20 người Mỹ và hai người Peru. Ngày nay, trong số các tu sĩ Augustinô tại miền bắc Peru, tôi nghĩ không còn người Mỹ nào. Có thể còn một người, nhưng tôi phải suy nghĩ lại. Tuy nhiên, hiện có 35 tu sĩ người Peru. Như vậy, Chúa Thánh Thần hoạt động bằng nhiều cách, chắc chắn cả ở những nơi việc cổ võ ơn gọi và đào tạo được thực hiện một cách, có thể nói, sinh nhiều hoa trái. Do đó, khả năng trong tương lai có thêm các linh mục, kể cả các linh mục người Peru, để chăm sóc những vùng truyền giáo này vẫn còn rộng mở.
Tuy nhiên, vẫn có những thách đố phải đối diện, chẳng hạn tại vùng Amazon, nơi vấn đề ơn gọi phức tạp hơn vì nhiều lý do. Tại Peru có bảy Miền Đại diện Tông tòa. Hôm qua chúng ta đã ở Pucallpa. Pucallpa, Puerto Maldonado và Iquitos là ba trong số các Miền Đại diện Tông tòa hiện có nhiều ơn gọi hơn. Các Miền Đại diện Tông tòa khác có ít ơn gọi hơn nhiều. Vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Một trong những giải pháp được đề xuất chính là điều anh vừa đề cập. Đó không phải là giải pháp duy nhất và tại một số nơi trong Giáo hội, đề xuất này có thể gây chia rẽ, bởi không phải mọi người đều đón nhận ý tưởng đó. Như tôi đã nhiều lần làm rõ trong khoảng một năm rưỡi ngắn ngủi kể từ khi trở thành Giáo hoàng, một trong những ưu tiên của tôi trước hết là thúc đẩy sự hiệp nhất và hiệp thông giữa chúng ta, với tư cách là những thành viên của Giáo hội.
Để triển khai một ý tưởng mà Chúa Thánh Thần có thể tiếp tục gợi hứng, và Người cũng có thể gợi hứng cho những người khác chứ không chỉ riêng tôi, tất cả chúng ta phải biết lắng nghe. Đức Giáo hoàng không thay đổi giáo lý của Giáo hội. Các Giám mục phải lắng nghe. Có thể trong tương lai, một số điều sẽ thay đổi. Tuy nhiên, vào lúc này, tôi tin rằng một phần quan trọng trong sứ vụ của tôi trong Giáo hội là chữa lành và hiệp nhất mọi người. Điều này phần nào giống với những gì chúng ta đã nói về tình trạng phân cực liên quan đến các vấn đề chính trị trong nội bộ Giáo hội tại một số quốc gia. Trước hết, chúng ta hãy quy tụ lại với nhau. Hãy suy nghĩ xem, theo chúng ta, đâu phải là những ưu tiên. Sau đó, chúng ta sẽ xem phải tiến bước như thế nào.
Tôi biết rõ rằng có nhiều người không đồng ý với cách tiếp cận này. Không sao cả. Tôi hiện diện ở đây và đó chính là điều tôi cống hiến như một phần trong sứ vụ của mình. Tôi nghĩ rằng lúc này nói như thế là đủ, bởi vấn đề những người đàn ông đã kết hôn trong hàng giáo sĩ là một vấn đề phức tạp. Như chúng ta biết, cũng có những người đưa ra các đề xuất khác. Nhưng tất cả những điều này cần có thời gian và chúng ta sẽ tiến bước theo sự hướng dẫn của Chúa.
Sylwia Wysocka (PAP): Trong chuyến đi, Đức Thánh Cha đã nhiều lần nói về cuộc phẫu thuật của mình. Những vị tiền nhiệm của ngài đã ký một văn bản từ nhiệm sub conditione (có điều kiện), để dự phòng trường hợp rơi vào tình trạng hôn mê có thể xảy ra. Con muốn hỏi liệu ngài cũng đã ký một văn bản như thế hay chưa?
Đức Thánh Cha: Chưa. Hiện tại, tạ ơn Thiên Chúa, tôi chưa thấy cần thiết. Giáo luật đã có một số quy định liên quan đến vấn đề này. Mọi sự đều nằm trong tay Thiên Chúa, như tôi đã nói trước khi được bầu làm Giáo hoàng. Tôi tín thác vào Người. Có thể một lúc nào đó tôi sẽ làm điều đó, tôi nghĩ vậy. Nhưng hiện tại tôi chưa thấy cần thiết. Cảm ơn.
Valentina Alazraki (N+ Televisa): Trong những ngày qua, Đức Thánh Cha đã nhiều lần nhắc lại rằng Peru là nhà của ngài, và ngài đã kể cho chúng con nghe tất cả những gì dân tộc này đã trao ban cho ngài và đã biến đổi ngài như thế nào. Một phần con người ngài hôm nay là kết quả của những trải nghiệm tại Peru. Nhưng ngài còn có một quê hương khác là Hoa Kỳ, bởi ngài đã sinh ra tại đó. Vì thế, chúng con muốn biết điều gì từ Hoa Kỳ đã góp phần hình thành con người ngài, Hoa Kỳ đã trao ban cho ngài những gì? Và con biết ngài sẽ nói rằng có lẽ chưa có ngày tháng chính xác, nhưng liệu chúng con có thể nghĩ đến một chuyến đi “từ Chiclayo đến Chicago”, một chuyến tông du Hoa Kỳ hay không?
Đức Thánh Cha: Cách đây ít phút, tôi đã nói rằng những chuyến tông du tiếp theo trong năm 2027 vẫn đang trong giai đoạn lên kế hoạch. Điều duy nhất đã được xác nhận là chuyến đi Hàn Quốc nhân Đại hội Giới trẻ Thế giới. Đối với vấn đề này, có nhiều khả năng khác nhau và chúng tôi đang xem xét, nhưng hiện tại chỉ có thể nói như vậy.
Về nhiều phương diện, tôi là một gringo, một người Bắc Mỹ. Trước Mật nghị Hồng y, có một bài báo trên một tờ báo viết rằng Prevost là “người ít mang tính Mỹ nhất trong số những người Mỹ”. Tôi nghĩ rằng, trong nhiều điều khác, khi nói điều gì, tôi thường nói thẳng thắn và trực tiếp, nói đúng sự việc như nó vốn có. Vấn đề sức khỏe của tôi, việc nói về điều đó hoặc thậm chí nói rằng: “Vâng, tôi đang vượt qua chuyện này”, có lẽ không phải là điều điển hình ở nhiều quốc gia và nhiều nền văn hóa. Tại Hoa Kỳ, điều đó phổ biến hơn một chút. Tôi không muốn khơi lên thêm những câu hỏi khác ở đây, nhưng niềm tin sâu sắc của tôi vào nền dân chủ và sự tham gia dân chủ cũng là một phần của việc là người Mỹ. Cách tôi sống đức tin rõ ràng đã chịu ảnh hưởng sâu sắc, có thể nói là đã được “biến đổi” tại Peru. Nhưng tôi đã lớn lên trong một gia đình tại Hoa Kỳ, một gia đình đa văn hóa, đồng thời cũng sống đức tin. Vì thế, tôi nghĩ có rất nhiều yếu tố liên quan, trong đó có việc được đào tạo trong nền văn hóa ấy.
Đức Thánh Cha biết rằng Mexico đang chờ đón ngài với niềm xúc động rất lớn…
Đức Thánh Cha: Cảm ơn rất nhiều!!!
Ngài đã viếng thăm Đức Mẹ Guadalupe tại Uruguay. Chúng con có thể mơ ước rằng ngài cũng sẽ đến Mexico không?
Đức Thánh Cha: Tất nhiên là có. Tôi đã đến Guadalupe nhiều lần. Anh chị em cứ mơ đi, nhưng đừng thức dậy quá sớm…Tôi sẽ đến, tôi sẽ đến.
Jean-Marie Guénois (Le Figaro): Sau chuyến đi thực sự ấn tượng này, một chuyến đi rất vất vả đối với Đức Thánh Cha và diễn ra sau cuộc phẫu thuật ngày 13/10, liệu ngài có xem xét lại những ưu tiên của mình trong những tháng tới không? Và con muốn đặt thêm ba câu hỏi cụ thể: ngài có thể xác nhận rằng Tòa Thánh đang chuẩn bị một văn kiện về lạm dụng thiêng liêng, trong đó dự kiến có các hình phạt theo Giáo luật hay không? Ngài có đang xem xét việc làm cho Tự sắc Traditionis Custodes trở nên linh hoạt hơn không? Ngài có sớm bổ nhiệm những Hồng y mới đầu tiên trong triều đại Giáo hoàng của mình không?
Đức Thánh Cha: Tôi không bình luận gì về các Hồng y tương lai. Hiện vẫn còn đủ Hồng y, tôi nghĩ con số hiện nay vào khoảng 116 vị. Rồi cuối cùng chúng ta cũng sẽ đi đến việc đó.
Lạm dụng thiêng liêng là một vấn đề rất nghiêm trọng trong Giáo hội và đang được nghiên cứu tại Vatican. Hiện chưa có một văn kiện nào sẵn sàng để công bố. Chính khái niệm này, cũng như sự cần thiết phải có khả năng giải quyết một số vấn đề như thế trên bình diện Giáo luật, vẫn còn là một khái niệm rất mơ hồ. Đó là một trong những khó khăn, bởi để thực thi công lý, cần phải có, có thể nói, một sự hệ thống hóa hoặc một cách diễn đạt mang tính pháp lý về việc áp dụng công lý như thế nào, mặc dù tất cả chúng ta có lẽ đều có thể mô tả những trường hợp cụ thể hoặc các kiểu tình huống mà điều này xảy ra. Vì vậy, chúng tôi đang nghiên cứu và làm việc về vấn đề này.
Traditionis Custodes là một quyết định của Đức Giáo hoàng Phanxicô và chúng tôi sẽ tiếp tục tuân theo quyết định ấy. Traditionis Custodes bao gồm khả năng chuẩn miễn hoặc cho phép cử hành Thánh lễ theo Vetus Ordo, tức nghi thức cũ. Vì vậy, một lần nữa, vì sự hiệp nhất của Giáo hội, đại đa số người Công giáo trên thế giới cử hành theo nghi thức của Công đồng Vatican II, nghi thức của Đức Phaolô VI, và chúng ta sẽ tiếp tục như thế. Có một con đường dành sẵn cho những ai muốn xin chuẩn miễn.
[Về các ưu tiên] Hiện tại, tôi không cảm thấy cần phải thay đổi nhịp độ hoạt động. Cảm ơn. Mọi việc sẽ tiếp tục như chúng tôi đã thực hiện cho đến nay.
Giacomo Galeazzi (La Stampa): Đức Thánh Cha đã bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ. Ngài mong đợi điều gì vào lúc này, cả đối với đất nước của ngài lẫn trên bình diện quốc tế, trong bối cảnh chiến tranh hỗn hợp và chiến tranh nhận thức đang lan rộng trên thế giới? Ngay cả tại Ý, chúng con cũng đang phải gánh chịu những hậu quả của điều đó. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, liệu sẽ có thêm sự ôn hòa hay thêm tình trạng phân cực?
Đức Thánh Cha: Tôi chỉ có thể lặp lại những gì mình đã nói cách đây ít phút: tôi mong muốn thấy có thêm khả năng đối thoại, xây dựng những nhịp cầu, hòa giải; bớt tranh cãi, bớt chiến tranh và bớt chia rẽ. Tôi biết rằng điều này cũng là một giấc mơ, nhưng tôi biết điều đó có thể thực hiện được. Vậy chúng ta hãy chờ xem… Tôi không đưa ra bình luận chính trị. Tôi cổ võ Học thuyết Xã hội của Giáo hội, với hy vọng rằng sẽ có những người lắng nghe. Chúng ta hãy cố gắng thúc đẩy đối thoại và luôn nuôi dưỡng khả năng lắng nghe.