[Tông Du Camerun] Đức Thánh Cha Lêô XIV Gặp Gỡ Giới Đại Học Tại Trường Đại Học Công Giáo Trung Phi

Vatican News (17.04.2026) – Chiều ngày 17/04, tiếp tục lộ trình tông du tại Camerun, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã di chuyển tới thủ đô Yaoundé để gặp gỡ giới đại học tại trường Đại học Công giáo Trung Phi (UCAC). Sự hiện diện của Đức Thánh Cha tiếp tục khẳng định sự dấn thân của Giáo hội trong việc đồng hành cùng các giáo sư và sinh viên. Qua cuộc gặp gỡ, ngài nhấn mạnh mục tiêu chiến lược là đào tạo một thế hệ trí thức mới có đủ năng lực xây dựng hòa bình và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho lục địa Châu Phi.

Máy bay hạ cánh xuống sân bay Yaoundé-Nsimalen lúc 15:15 trong sự chào đón của chính quyền thành phố. Sau khi về nghỉ ngơi tại Tòa Sứ thần Tòa Thánh, Đức Thánh Cha đã đến Đại học Công giáo Trung Phi cách đó 11km để gặp gỡ giới đại học nơi đây.

Đại học Công giáo Trung Phi được thành lập năm 1989 dưới sự bảo trợ của Tòa Thánh, khởi đi từ tầm nhìn ngôn sứ của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nhằm đào tạo một thế hệ nam nữ mới có khả năng phục hưng toàn diện Châu Phi. Với khẩu hiệu “Phục vụ Chân lý và Công lý”, trường phục vụ sáu quốc gia trong tiểu vùng, hướng tới việc kết hợp sự xuất sắc học thuật với trách nhiệm đạo đức Kitô giáo.

Trong diễn văn chào mừng, Giáo sư Viện trưởng Thomas Bienvenu Tchoungui đã bày tỏ lòng biết ơn vì sự hiện diện của Đức Thánh Cha. Ông nhấn mạnh: “Trường Đại học này là một món quà ‘Từ Trái tim của Giáo hội’. Đây là trường đại học của Đức Thánh Cha. Vì vậy, Ngài đang ở đây, tại chính ngôi nhà của mình”. Để ghi dấu chuyến thăm lịch sử này, Vị Viện trưởng đã công bố bốn sáng kiến chiến lược: thành lập “Ngôi nhà Tin cậy vì Hòa bình” để ngăn ngừa xung đột; khánh thành Quảng trường Thánh Augustinô biểu trưng cho sự kết hợp giữa khoa học và khôn ngoan; tổ chức Đại hội Quốc tế về sự khôn ngoan Augustinô vào tháng 5/2026; và đặc biệt là việc đổi tên bệnh viện đại học đang xây dựng thành “Trung tâm Bệnh viện Đại học Giáo hoàng Lêô XIV” – nơi sẽ là biểu tượng cho sự tôn trọng sự sống và đạo đức chăm sóc y tế.

Tiếp đó, linh mục giáo sư Louis-Claude Mbarga đã giới thiệu với Đức Thánh Cha về các Đại học và Học viện Công giáo Camerun. Với quy mô 16 học viện và 8.500 sinh viên, tổ chức này đang nỗ lực giải quyết nạn thất nghiệp thông qua triết lý đào tạo “Sáng tạo – Canh tân – Tầm nhìn”, giúp người trẻ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn liêm chính trong đạo đức, sẵn sàng làm chứng cho đức tin trong môi trường nghề nghiệp.

Trong phần chứng từ, một đại diện nhóm sinh viên nói tiếng Anh đã bày tỏ sự trân trọng đối với nền giáo dục nhận được, đồng thời khẳng định giáo dục là một đặc ân đi kèm trách nhiệm phụng sự công lý. Họ cũng không ngần ngại bày tỏ những nhu cầu thực tế như học bổng cho sinh viên nghèo và nâng cấp hạ tầng để theo kịp đà phát triển của thời đại. Trong khi đó, đại diện sinh viên tiếng Tây Ban Nha đã gửi đến Đức Thánh Cha những câu hỏi mang tính thời đại: Làm sao đối phó với tội phạm mạng? Làm sao giữ vững đức tin trước làn sóng thế tục hóa? Và đặc biệt, làm sao để giới trẻ đủ bản lĩnh cưỡng lại cám dỗ di cư để ở lại cống hiến cho quê hương?

Trong phần đáp từ, Đức Thánh Cha nói:

Thưa ngài Đại Chưởng ấn, anh em trong hàng Giám mục thân mến,

Thưa ngài Viện trưởng, các giáo sư và các sinh viên thân mến,

Thưa toàn thể quý vị!

Tôi rất vui mừng được ngỏ lời với anh chị em tại Đại học Công giáo Trung Phi này, một nơi xuất sắc cho việc nghiên cứu, truyền bá kiến thức và đào tạo bao thế hệ trẻ. Tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với các cấp lãnh đạo nhà trường vì sự đón tiếp nồng hậu và vì sự dấn thân không ngừng của họ cho sự nghiệp giáo dục. Thật là một niềm hy vọng khi tổ chức này, được thành lập năm 1989 bởi Liên hiệp các Hội đồng Giám mục Trung Phi, đã trở thành một ngọn hải đăng phục vụ Giáo hội và châu Phi trong công cuộc tìm kiếm chân lý, thúc đẩy công lý và tình đoàn kết.

Ngày nay, hơn bao giờ hết, các trường Đại học, nhất là các đại học Công giáo, cần trở thành những cộng đồng thực thụ của sự sống và nghiên cứu, dẫn dắt giáo sư và sinh viên vào một tình huynh đệ trong tri thức, “để cùng nhau trải nghiệm niềm vui của Chân lý, đào sâu ý nghĩa và các hệ quả thực tiễn của nó. Điều mà Tin Mừng và giáo huấn của Hội Thánh được mời gọi thúc đẩy ngày nay, trong sự hiệp lực rộng mở và quảng đại với tất cả những động lực tích cực đang ươm mầm cho sự phát triển của lương tri nhân loại phổ quát, chính là một nền văn hóa gặp gỡ đích thực; một nền văn hóa gặp gỡ giữa tất cả các nền văn hóa sống động và chân chính, nhờ vào việc trao đổi hỗ tương các ân sủng trong không gian ánh sáng được mở ra bởi tình yêu của Thiên Chúa dành cho mọi loài thụ tạo. Như Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI đã nhấn mạnh, chân lý là ‘logos’ tạo ra ‘dia-logos’ (đối thoại), và từ đó tạo nên “sự truyền thông và hiệp thông” (Phanxicô, Tông hiến Veritatis Gaudium, 4b).

Thật vậy, trong khi nhiều người trên thế giới dường như đang mất đi các điểm tham chiếu tâm linh và đạo đức, bị giam hãm trong chủ nghĩa cá nhân, sự hào nhoáng bên ngoài và sự giả dối, thì Đại học chính là nơi ưu việt dành cho tình bạn, sự hợp tác, cùng với sự hướng nội và suy tư. Vào thời Trung cổ, những người sáng lập đã đặt chân lý làm mục tiêu cho đại học. Ngày nay, giáo sư và sinh viên vẫn được mời gọi đặt việc cùng nhau tìm kiếm chân lý làm mục đích và đồng thời là lối sống, bởi vì như Thánh John Henry Newman đã viết: “tất cả các nguyên lý chân chính đều tràn đầy Thiên Chúa, mọi hiện tượng đều dẫn lối về Người” (S. J.H. NEWMAN, Ý niệm về đại học, Genève 2007, 97).

Mặt khác, điều mà Thánh Newman gọi là “ánh sáng dịu hiền”, tức là “ánh sáng đức tin, khi kết hợp với chân lý của tình yêu, không hề xa lạ với thế giới vật chất, bởi vì tình yêu luôn được sống bằng cả thân xác và linh hồn; ánh sáng đức tin là ánh sáng nhập thể, tuôn chảy từ cuộc đời rạng ngời của Chúa Giêsu. Nó soi sáng cả vật chất, tin tưởng vào trật tự của vật chất, biết rằng trong đó mở ra một con đường hài hòa và hiểu biết ngày càng rộng lớn hơn. Cái nhìn của khoa học nhờ đó nhận được lợi ích từ đức tin: đức tin mời gọi nhà khoa học luôn cởi mở với thực tại trong tất cả sự phong phú vô tận của nó. Đức tin đánh thức tinh thần phản biện, vì nó ngăn cản việc để cho nghiên cứu hài lòng với các công thức của mình và giúp hiểu rằng thiên nhiên luôn vĩ đại hơn thế. Bằng cách mời gọi sự kinh ngạc trước mầu nhiệm tạo dựng, đức tin mở rộng chân trời của lý trí để soi sáng tốt hơn thế giới đang mở ra trước các nghiên cứu khoa học” (Phanxicô, Thông điệp Lumen Fidei, 34).

Anh chị em thân mến, châu Phi có thể đóng góp một cách nền tảng để mở rộng những chân trời quá chật hẹp của một nhân loại đang chật vật tìm kiếm hy vọng. Tại lục địa rộng lớn của anh chị em, việc nghiên cứu đặc biệt bị thách đố để mở ra những triển vọng liên ngành, quốc tế và liên văn hóa. Ngày nay, chúng ta có nhu cầu cấp thiết phải suy tư về đức tin trong các bối cảnh văn hóa và thách thức hiện tại, để làm nổi bật vẻ đẹp và sự đáng tin của đức tin trong các bối cảnh khác nhau, đặc biệt là ở những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bất công, bất bình đẳng, xung đột, và sự suy thoái về vật chất cũng như tinh thần.

Sự vĩ đại của một quốc gia không chỉ được đánh giá dựa trên sự trù phú của tài nguyên thiên nhiên hay sự giàu có vật chất của các định chế. Thực tế, không xã hội nào có thể thịnh vượng nếu không dựa trên những lương tâm ngay thẳng được giáo dục theo chân lý. Theo nghĩa này, phương châm của Đại học của anh chị em: “Phục vụ chân lý và công lý”, nhắc nhở anh chị em rằng lương tâm con người — được hiểu là cung thánh nội tâm nơi mọi người nam và người nữ khám phá ra tiếng gọi của Thiên Chúa — chính là mảnh đất để đặt những nền móng công bằng và bền vững cho mọi xã hội. Đào tạo những lương tâm tự do và biết thao thức một cách thánh thiện là điều kiện để đức tin Kitô giáo xuất hiện như một đề nghị đầy tính nhân văn, có khả năng biến đổi cuộc đời cá nhân và xã hội, kích hoạt những thay đổi mang tính ngôn sứ trước những bi kịch và nghèo đói của thời đại, và khuyến khích một cuộc tìm kiếm Thiên Chúa không ngừng nghỉ.

Chính trong lương tâm, sự phân định đạo đức được hình thành, nhờ đó chúng ta tự do tìm kiếm điều gì là chân thật và lương thiện. Khi lương tâm được soi sáng và ngay thẳng, nó sẽ trở thành nguồn mạch cho những hành động nhất quán, hướng tới điều thiện, công lý và hòa bình.

Trong các xã hội đương đại, và cả ở Camerun, chúng ta quan sát thấy sự xói mòn các chuẩn mực đạo đức vốn từng hướng dẫn đời sống tập thể. Hệ quả là ngày nay người ta có xu hướng chấp nhận một cách hời hợt một số thực hành vốn từng bị coi là không thể chấp nhận được. Động thái này được giải thích một phần bởi những thay đổi xã hội, áp lực kinh tế và các biến động chính trị ảnh hưởng đến hành vi cá nhân và tập thể. Người Kitô hữu, và đặc biệt là giới trẻ Công giáo châu Phi, không được sợ hãi “những điều mới mẻ”. Cụ thể, Đại học của anh chị em có thể đào tạo nên những người tiên phong cho một chủ nghĩa nhân văn mới trong bối cảnh cách mạng kỹ thuật số — nơi mà lục địa châu Phi không chỉ biết đến những lợi ích hào nhoáng bề ngoài mà còn cả mặt tối của sự tàn phá môi trường và xã hội gây ra bởi sự tìm kiếm ráo riết nguyên liệu thô và đất hiếm. Đừng ngoảnh mặt làm ngơ: đó là một sự phục vụ cho chân lý và cho toàn thể nhân loại. Thiếu đi nỗ lực giáo dục này, sự thích nghi thụ động với những logic thống trị sẽ bị nhầm tưởng là năng lực, và việc mất đi tự do sẽ bị nhầm tưởng là sự tiến bộ.

Điều này càng đúng hơn đối với sự phổ biến của các hệ thống trí tuệ nhân tạo, vốn đang tổ chức môi trường tinh thần và xã hội của chúng ta một cách ngày càng sâu rộng. Giống như mọi cuộc biến đổi lịch sử lớn lao, cuộc biến đổi này không chỉ đòi hỏi các kỹ năng kỹ thuật, mà còn cần một nền tảng nhân văn có khả năng làm sáng tỏ các logic kinh tế, các định kiến tiềm ẩn và các hình thức quyền lực đang định hình nhận thức về thực tại. Trong môi trường kỹ thuật số được thiết kế để thuyết phục, sự tương tác được tối ưu hóa đến mức làm cho các cuộc gặp gỡ thực sự trở nên thừa thãi, sự hiện diện thực sự của những con người bằng xương bằng thịt bị xóa nhòa và các mối quan hệ bị thu hẹp thành các phản hồi chức năng. Anh chị em thân mến, anh chị em là những con người thật! Cả công trình tạo dựng cũng có thân thể, có hơi thở, có một sự sống cần được lắng nghe và giữ gìn. Nó “rên siết và quằn quại” (x. Rm 8,22) như mỗi người chúng ta.

Khi sự mô phỏng trở thành quy chuẩn, khả năng phân định của con người sẽ bị thui chột và các mối liên kết xã hội của chúng ta bị đóng khung trong những vòng luẩn quẩn tự quy chiếu, không còn tiếp xúc với thực tại. Khi đó, chúng ta sống như trong những bong bóng không thể thâm nhập, cảm thấy bị đe dọa bởi bất kỳ ai khác biệt và mất dần thói quen gặp gỡ, đối thoại. Từ đó, sự phân cực, xung đột, sợ hãi và bạo lực lan rộng. Đây không đơn thuần là rủi ro về sai lầm, mà là sự biến đổi của chính mối tương quan với chân lý.

Chính trong khía cạnh này, Đại học Công giáo có nhiệm vụ đảm nhận trách nhiệm hàng đầu. Thật vậy, trường học không chỉ giới hạn ở việc truyền thụ kiến thức chuyên môn, mà còn đào tạo những trí tuệ có khả năng phân định và những con tim sẵn lòng yêu thương và phục vụ. Trường học chuẩn bị cho các nhà lãnh đạo tương lai, các công chức, các chuyên gia và các nhà hoạt động xã hội tương lai thực hiện một cách ngay thẳng các nhiệm vụ sẽ được giao phó, thực thi trách nhiệm với lòng chính trực, đặt hành động của mình trong một nền đạo đức phục vụ ích chung.

Hỡi những người con nam nữ yêu quý của Camerun, các bạn sinh viên thân mến, trước xu hướng di cư dễ hiểu hiện nay – một xu hướng có thể khiến người ta tin rằng ở một phương trời khác dễ dàng tìm thấy một tương lai tốt đẹp hơn – cha mời gọi các con trước hết hãy đáp lại bằng một khát khao nồng cháy là được phục vụ đất nước mình, và hãy dùng những kiến thức các con đang tiếp thu tại đây để mang lại lợi ích cho đồng bào của mình. Đó chính là lý do tồn tại của trường Đại học của các con, nơi được thành lập từ ba mươi lăm năm trước để đào tạo các vị mục tử và những giáo dân dấn thân vào xã hội: đây chính là những chứng nhân của sự khôn ngoan và công bằng mà lục địa Châu Phi đang cần tới.

Nhân đây, cha muốn nhắc lại một câu nói của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II: Đại học Công giáo được “sinh ra từ trái tim của Giáo hội” (Gioan Phaolô II, Tông hiến Ex corde Ecclesiae, 1) và tham gia vào sứ mạng loan báo chân lý giải phóng. Khẳng định này trước hết nhắc đến một đòi hỏi về trí tuệ và tâm linh: tìm kiếm chân lý trong mọi chiều kích, với niềm tin rằng đức tin và lý trí không đối nghịch nhưng nâng đỡ lẫn nhau. Hơn nữa, nó nhắc nhở rằng giáo sư và sinh viên Đại học đều tham gia vào nhiệm vụ của Giáo hội là “loan báo Tin Mừng của Chúa Kitô cho mọi người, đối thoại với các ngành khoa học khác nhau để phục vụ cho sự hiểu biết ngày càng sâu sắc và thực thi chân lý trong đời sống cá nhân và xã hội” (Phanxicô, Tông hiến Veritatis Gaudium, 5).

Trước những thách đố của thời đại, Đại học Công giáo giữ một vị trí độc đáo và không thể thay thế. Chúng ta hãy nhớ về những người tiên phong của Đại học này, những người đã đặt nền móng mà các con đang xây dựng hôm nay; trong số đó, cha nhớ đến Linh mục Barthélemy Nyom, Viện trưởng trong suốt những năm 90. Noi gương họ, các con hãy luôn ý thức rằng, cùng với việc truyền đạt kiến thức và bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn, Đại học này còn hướng tới việc đào tạo toàn diện con người. Sự đồng hành về tâm linh và nhân bản cấu thành một chiều kích thiết yếu cho bản sắc của Đại học Công giáo. Thông qua giáo dục tâm linh, các sáng kiến mục vụ đại học và những giây phút suy tư, sinh viên được mời gọi đào sâu đời sống nội tâm và định hướng sự dấn thân xã hội theo ánh sáng của những giá trị chân chính và vững chắc. Bằng cách này, các bạn sinh viên thân mến, các con học cách trở thành những người xây dựng tương lai cho đất nước các con và cho một thế giới công bằng hơn, nhân bản hơn.

Các giáo sư thân mến, vai trò của anh chị em là trung tâm. Vì vậy, tôi khuyến khích anh chị em hãy trở nên hiện thân cho những giá trị mà anh chị em muốn truyền đạt, trước hết là công lý và sự công minh, lòng chính trực, tinh thần phục vụ và trách nhiệm. Châu Phi và thế giới cần những người cam kết sống theo Tin Mừng và đặt năng lực của mình phục vụ ích chung. Đừng phản bội lý tưởng cao cả này! Bên cạnh vai trò là những người dẫn dắt trí tuệ, anh chị em hãy là những mẫu gương mà sự nghiêm túc khoa học và sự trung thực cá nhân của anh chị em sẽ giáo dục lương tâm sinh viên. Châu Phi thực sự cần được giải thoát khỏi tệ nạn tham nhũng. Và đối với một người trẻ, nhận thức này phải được củng cố ngay từ những năm đào tạo, nhờ vào sự nghiêm túc về đạo đức, sự vô vị lợi và sự nhất quán trong cuộc sống của những nhà giáo dục và thầy cô của mình. Ngày qua ngày, anh chị em hãy đặt những nền móng thiết yếu cho việc xây dựng một bản sắc đạo đức và trí tuệ nhất quán. Bằng việc làm chứng cho chân lý, đặc biệt là trước những ảo tưởng của ý thức hệ và các trào lưu thời thượng, anh chị em tạo ra một môi trường mà sự xuất sắc về học thuật kết hợp một cách tự nhiên với sự ngay thẳng của con người.

Thưa toàn thể quý vị, đức tính chính yếu phải làm sống động cộng đồng đại học là sự khiêm nhường. Bất kể vai trò hay độ tuổi của chúng ta là gì, chúng ta phải luôn nhớ rằng tất cả chúng ta đều là môn đệ, nghĩa là những người bạn cùng học với một Thầy duy nhất, Đấng đã yêu thế gian đến nỗi hiến dâng mạng sống mình.

Kết bài nói chuyện, Đức Thánh Cha gởi lời cám ơn và chúc lành cho tất cả mọi người tham dự.

Sau buổi gặp gỡ giới đại học, Đức Thánh Cha trở về Toà Sứ Thần để nghỉ đêm. Kết thúc ngày thứ 3 chuyến thăm Camerun.

 

Nguồn: Vatican News (17.04.2026)