Bầu Khí Giáo Hội Angola Trong Những Ngày Chào Đón Đức Thánh Cha Lêô XIV Viếng Thăm

Vatican News (18.04.2026) – Sau Algeria và Camerun, chặng dừng chân tiếp theo của hành trình tông du đầu tiên của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Châu Phi chính là Angola – một quốc gia giàu tài nguyên nhưng cũng còn mang đậm dấu ấn của vết thương lịch sử. Từ thủ đô Luanda đến vùng mỏ Saurimo, từ Đền Thánh Mama Muxima linh thiêng đến những góc phố nghèo, một bầu khí “đức tin, hiệp thông và hy vọng” đang lan tỏa, hứa hẹn mang lại một bước ngoặt đổi mới cho cả Giáo hội và đất nước Angola.

Dù cuộc nội chiến đã kết thúc 24 năm, nhưng những dư chấn của nó vẫn còn hiện hữu trong sự phân mảnh xã hội và nghèo đói tại quốc gia Nam Phi này.

“Đức tin, Hiệp thông và Hy vọng” cho Giáo hội và đất nước Angola là những từ đầu tiên được đọc thấy trên trang web của Hội đồng Giám mục Angola trước thềm chuyến thăm của Đức Thánh Cha Lêô XIV.

Theo ghi nhận của các trang báo địa phương, sự nhiệt huyết có thể cảm nhận rõ rệt không chỉ trong các giáo xứ mà còn tại nơi làm việc, trên những chuyến xe buýt công cộng và ngoài các khu chợ. Tại thủ đô Luanda, hình ảnh Đức Giáo hoàng Lêô XIV được in trên áo thun, mũ, ô và các vật phẩm thánh tràn ngập các khu chợ tôn giáo. Việc dọn dẹp vệ sinh, các tuyến đường bị phong tỏa và các biện pháp an ninh nghiêm ngặt bất thường cho thấy Luanda đang chuẩn bị cho một sự kiện tầm cỡ.  Ngay cả những người theo các tôn giáo khác như Hồi giáo, Tin lành và những người theo chủ nghĩa thế tục cũng chào đón sự kiện này với niềm vui, xem đây là một dấu hiệu tốt lành.

Qua đó, sứ mạng Công giáo do Hội đồng Giám mục Angola dẫn dắt càng được đổi mới và củng cố – đơn cử như việc tổ chức Đại hội toàn quốc về Hòa bình và Hòa giải vào tháng 11 năm ngoái. Đại hội đã kết thúc bằng một buổi lễ đại kết và việc soạn thảo “Sổ tay cam kết quốc gia”, được ký kết bởi các đại diện giáo hội, chính trị và xã hội dân sự. Theo lời của thư ký Đại hội, Linh mục Celestino Epalanga, sự kiện này là “một ví dụ về sự thống nhất trong đa dạng và sự hòa giải, góp phần cải thiện hơn nữa tinh thần đón nhận và hòa nhập của quốc gia”.

Một trong những lý do dẫn đến sự đồng thuận lớn đến như vậy là bởi vì tại Angola, cộng đồng Công giáo chiếm khoảng 40-55% dân số không chỉ là một định chế tôn giáo; đó là một “điểm tham chiếu” đạo đức, một thực thể đã đồng hành cùng dân tộc qua những thăng trầm đau thương nhất của cuộc nội chiến kéo dài 27 năm (1975-2002). Như lời Đức Tổng Giám mục José Manuel Imbamba, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Angola đã khẳng định: “Đức Thánh Cha sẽ tìm thấy một Giáo hội trưởng thành, trẻ trung, vui tươi và đầy tinh thần truyền giáo”.

Tuy nhiên, niềm vui đón tiếp không làm người ta quên đi thực tại của một xã hội còn bị phân mảnh. Đức Giám mục Belmiro Tchissengueti của Giáo phận Cabinda đã thẳng thắn bày tỏ: “Hòa bình không thể tách rời khỏi việc giảm thiểu nạn đói và bất công. Sự hiện diện của Giáo hoàng được kỳ vọng sẽ là một ‘cú hích’ thức tỉnh lương tâm các nhà cầm quyền trước bi kịch di cư của giới trẻ và sự nghèo nàn hóa cấu trúc xã hội”.

Lịch trình mang đậm dấu ấn mục vụ và xã hội

Chương trình viếng thăm của Đức Thánh Cha tại Angola được thiết kế mang tính toàn diện, chạm đến mọi tầng lớp xã hội và khẳng định sự đồng hành của Giáo hội với vận mệnh dân tộc Angola.

Vào ngày 18/4, ngày đầu tiên đặt chân đến Angola, Đức Thánh Cha đã gặp gỡ Tổng thống João Lourenço cùng giới chức chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn. Đây không chỉ là nghi lễ ngoại giao thuần túy mà còn là sự tái khẳng định mạnh mẽ “Thỏa thuận khung” năm 2019 giữa Tòa Thánh và Angola. Bản thỏa thuận này là cột mốc lịch sử đánh dấu việc Nhà nước chính thức công nhận tư cách pháp nhân công của Giáo hội và các cơ sở trực thuộc; xác nhận quyền tự do thực hiện sứ mạng tông đồ và ghi nhận đóng góp của Giáo hội trong các lĩnh vực giáo dục, y tế và từ thiện; cũng như tạo nền tảng pháp lý công nhận hôn nhân Công giáo, thúc đẩy sự hợp tác nhằm củng cố các giá trị gia đình truyền thống và lợi ích chung.

Vào ngày 19/4, Đức Thánh Cha sẽ chủ sự Thánh lễ tại Kilimba – thành phố vệ tinh trẻ trung – biểu tượng cho sự hồi sinh hậu chiến của Angola. Việc lựa chọn địa điểm gần một bệnh viện công đang xây dựng đã gửi đi thông điệp rõ ràng về ưu tiên của Đức Thánh Cha: Y tế và Giáo dục là trọng tâm của phát triển. Tại Đền Thánh Mama Muxima – nơi được coi là “Trái tim của Angola”, Đức Thánh Cha sẽ dành những giây phút cầu nguyện với Kinh Mân Côi cùng các tín hữu để phó thác vận mệnh đất nước Angola và lời cầu nguyện hòa bình cho sự bảo trợ của Mẹ Maria.

Thứ Hai, ngày 20/4, chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha sẽ tiếp tục tại Saurimo – một vùng đất đầy nghịch lý: giàu tài nguyên kim cương nhưng lại nghèo về hạ tầng. “Sự hiện diện của Người kế vị Thánh Phêrô tại Saurimo được kỳ vọng sẽ mang lại thông điệp mạnh mẽ về công bằng xã hội, kêu gọi sự phân phối tài nguyên bình đẳng và bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến những cộng đồng đang đứng bên lề sự phát triển”.

Giữa bầu khí hân hoan, Hiệp hội Truyền thông Công giáo Thế giới khu vực Châu Phi (SIGNIS Africa) đã lên tiếng khẳng định tầm quan trọng của chuyến tông du này. Linh mục Walter Chikwendu Ihejirika, chủ tịch Hiệp hội, nhận định rằng hành trình của Đức Thánh Cha Lêô XIV thể hiện mối “quan tâm mục vụ sâu sắc” đối với Phi châu. “Các chủ đề trong thông điệp của Ngài, xoay quanh hòa bình, di cư, môi trường, giới trẻ và gia đình, đã chạm đến những lĩnh vực quan trọng mà lục địa đang quan tâm.”

Trong bối cảnh có những luồng ý kiến chỉ trích từ phía chính trường quốc tế, các thành viên Hiệp hội đã bày tỏ sự đoàn kết hiếu thảo với vị Cha chung. Họ tin tưởng mạnh mẽ rằng “lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về việc kiềm chế sử dụng sức mạnh quân sự, tầm quan trọng của đối thoại chân thành và sự chung sống hòa bình giữa các dân tộc là hoàn toàn phù hợp với trọng trách của Ngài là đại diện của Chúa Giêsu Kitô và là người kế vị Thánh Phêrô”. “Cùng với Đức Thánh Cha, chúng tôi giữ vững những nguyên tắc này như những giá trị cốt lõi thúc đẩy các hoạt động truyền thông của mình. Chúng tôi hiệp ý cầu nguyện cùng Đức Thánh Cha cho một chuyến thăm mục vụ thành công, cũng như bày tỏ sự đoàn kết hiếu thảo của chúng tôi trước những cuộc tấn công chính trị thiếu tôn trọng”.

Những thách thức hậu cần và sự hiệp nhất dân tộc

Để chuẩn bị cho chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Lêô XIV, một “bộ máy khổng lồ” bao gồm cả Nhà nước và Giáo hội Angola đã được vận hành hết sức tích cực. Đây không chỉ là một sự kiện tôn giáo, mà còn là một bài kiểm tra về năng lực tổ chức và tinh thần đoàn kết quốc gia của Angola sau nhiều thập kỷ biến động.

Linh mục Fernando Matapalo, người chịu trách nhiệm chính về mảng giao thông và hậu cần chia sẻ những nỗ lực không ngừng nghỉ để kết nối các nguồn lực của Giáo hội với các cơ quan chính phủ nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối về an ninh, thông suốt về vận tải và kịp thời về y tế.

Sự đồng lòng này được thể hiện qua một quyết định hành chính mạnh mẽ: Chính phủ Angola đã chính thức ban bố lệnh tạm dừng các hoạt động lao động trong hai ngày 20 và 21 tháng 4 nhằm tạo điều kiện tối đa cho mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt tôn giáo, có thể tham gia vào sự kiện lịch sử này. Các phương tiện truyền thông quốc gia cũng liên tục tiếp sóng, nhắc nhở người dân rằng đây là một “sự kiện mang tính lịch sử” ghi dấu lần thứ ba một vị Giáo hoàng đến thăm đất nước trong gần bốn mươi năm qua.

Dù Kilamba và Saurimo có dân số chưa đến 50.000 người mỗi nơi, nhưng dự kiến các Thánh lễ của Đức Giáo hoàng sẽ thu hút hàng ngàn người từ khắp nơi đổ về. Các cơ quan y tế bày tỏ sự tự tin trong việc kiểm soát tình hình. Tuy nhiên, sự kết hợp của các yếu tố rủi ro như nhiệt độ cao và những chuyến đi dài kiệt sức từ các tỉnh xa khiến các lực lượng y tế phải đối mặt với thách thức lớn. An ninh chung cũng là một vấn đề: sự hưng phấn thái quá và giao thông hỗn loạn có thể gây ra những xáo trộn đòi hỏi sự can thiệp của cảnh sát.

Trong bối cảnh đó, vai trò của những tình nguyện viên trở nên quan trọng và được phát huy cao độ. Hình ảnh những chủng sinh như anh João Kambala, người được điều động từ Luanda đến Kwanza-Norte chỉ để điều phối các chuyến xe, là minh chứng sống động cho tinh thần phục vụ. Tại giáo xứ Kilamba, cha Fila Cassule đã kêu gọi giáo dân có mặt ít nhất năm tiếng trước khi Thánh lễ bắt đầu để đảm bảo trật tự. Chính tinh thần hy sinh, sự dấn thân không quản ngại khó khăn của mọi tín hữu và các tình nguyện viên đã biến những thách thức về hạ tầng thành “cơ hội để thực hành đức ái” và minh chứng cho một Giáo hội Angola đang trưởng thành.

Kỳ vọng vào một cuộc canh tân toàn diện

Khi nhìn vào bầu khí tại Angola những ngày này, người ta thấy hiện rõ ba tầng kỳ vọng mang tính bước ngoặt. Trước hết, về mặt tôn giáo, chuyến tông du của Đức Thánh Cha được mong đợi sẽ mang đến một cuộc canh tân mạnh mẽ cho công cuộc loan báo Tin Mừng, giúp tăng cường đời sống đức tin thông qua việc thúc đẩy bí tích hôn nhân và thổi bùng ngọn lửa cho các sứ mệnh truyền giáo tại vùng nông thôn. Song song đó, về phương diện xã hội, đây là đòn bẩy thúc đẩy mạnh mẽ vai trò của giáo dục Công giáo, vốn là nơi then chốt trong việc đào tạo đạo đức và nhân bản cho thế hệ tương lai của đất nước. Cuối cùng, về mặt chính trị, sự hiện diện của Đức Thánh Cha được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố sự hòa hợp dân tộc và thúc đẩy công bằng xã hội, đặc biệt là trong việc giải quyết những bất cập tại các vùng giàu tài nguyên nhưng còn nhiều khó khăn như Cabinda và Lunda-Sul.

Chuyến tông du của Đức Giáo hoàng Lêô XIV không chỉ là một sự kiện tôn giáo lớn, mà còn là một liều thuốc tinh thần cho một dân tộc đang nỗ lực đứng dậy sau bao năm nội chiến. Ước mong rằng, sau khi Ngài rời đi, những hạt giống hòa bình và công bằng sẽ nảy mầm trên mảnh đất giàu kim cương và dầu mỏ này, để mỗi người dân Angola đều được hưởng phúc lành của sự thịnh vượng và tự do đích thực trong tình huynh đệ Kitô giáo.

 

Nguồn: Vatican News (18.04.2026)