Đầu thế kỷ XIV, giữa những con hẻm của Rôma, một thành phố đã mất đi vẻ huy hoàng cổ kính, người ta thấy một người phụ nữ mặc chiếc áo vải thô màu xanh sẫm bước đi vội vã giữa những đoạn tường thành gần như đổ nát, lởm chởm như những chiếc răng mục, xen lẫn giữa các con đường đã từng rực rỡ vinh quang của các nhà thờ và dinh thự, nay lại che giấu cảnh nghèo đói và khốn cùng nhất. Tuy nhiên, chiếc áo nghèo nàn ấy tương phản với phong thái của người mặc: một phụ nữ chừng ba mươi tuổi, xinh đẹp tự nhiên, dáng vẻ thanh lịch. Người phụ nữ ấy là một tiểu thư quý tộc Rôma, vợ của Lorenzo Ponziani, cũng thuộc một gia đình quý tộc danh giá. Bà tên là Phanxica (Françoise Bussa in Ponziani). Lối sống “khác thường” của bà khiến nhiều người chế giễu, còn các phụ nữ quý tộc thì bàn tán gay gắt, xem bà như người phản bội giai cấp của mình.
Dinh thự của người nghèo
Bất chấp những lời đàm tiếu, với sự hiền hòa chinh phục mọi người, Phanxica đã biến dinh thự của gia đình tại khu Trastevere thành một trung tâm bác ái cho người nghèo. Ngay cả những người vô gia cư bị khinh rẻ nhất cũng biết rằng tại nhà Ponziani, họ sẽ tìm thấy bánh ăn, rượu uống, quần áo tươm tất và chút tiền trợ giúp. Không chỉ thế, chính bà còn đi xin của bố thí trước cửa các nhà thờ hoặc gõ cửa các gia đình quý tộc quen biết để xin bố thí thay cho những người xấu hổ không dám làm như vậy. Tinh thần bác ái mạnh mẽ khác thường ấy cũng làm đụng chạm đến các thành viên trong gia đình bà. Có lần, người cha chồng bực tức vì những phần lương thực liên tục được trích ra cho những người ăn xin nên ông đã tịch thu chìa khóa nhà kho và làm rỗng kho lúa của gia đình. Thế nhưng vài ngày sau, khi nhà kho lẽ ra chỉ còn chút ít lúa, người ta lại thấy lúa đầy tràn mà không ai biết từ đâu có.
Địa vị quý tộc khác thường
Thánh Phanxica là một người phụ nữ giàu có và quý tộc theo một cách thức hoàn toàn khác. Không chỉ giàu của cải, mà còn giàu lòng đạo đức, thánh nữ luôn nhớ đến những người bị lãng quên, dù là những người tôi tớ nam nữ trong gia đình, ngài đều chăm sóc họ như anh chị em ruột của mình, và chính họ sau này đã làm chứng về điều đó. Dù thuộc tầng lớp quý tộc, nhưng Thánh Phanxica không cần lụa là hay trang sức để chứng tỏ địa vị, thậm chí ngài đã bán hết những vật quý ấy để nuôi sống và chăm sóc người nghèo. Niềm vui của ngài không được cất giữ trong nhà kho, nhưng ở nơi một trái tim luôn rộng mở ngày đêm với tất cả mọi người, bởi vì ngài không bao giờ quay lưng tay không với người nghèo, như thể với Chúa Giêsu, người đến xin bố thí trong hình hài một người nghèo hèn.
“Vị thánh của thành Rôma”
Thánh Phanxica đã trở thành vợ và mẹ khi còn rất trẻ, thánh nữ rất yêu thương chồng và ba đứa con của mình, nhưng đã sớm phải mất đi hai người con. Từ thuở nhỏ, ngài đã ước ao dâng hiến cuộc đời cho Thiên Chúa; tuy nhiên, cuộc hôn nhân theo sắp đặt giữa các gia đình quý tộc thời bấy giờ không làm tắt đi trong ngài ơn gọi phục vụ, nhưng ngài đã tìm ra cách sống trọn vẹn vai trò của mình nhờ một đức tin được nuôi dưỡng bằng đời sống cầu nguyện sâu xa và các việc hãm mình quen thuộc thời ấy. Các tài liệu còn ghi lại bằng chứng về những cuộc tấn công của ma quỷ chống lại ngài, với những hành vi bạo lực và đánh đập, và cả nhiều dấu lạ và ơn chữa lành phi thường khác
Năm 1436, sau khi chồng qua đời, Thánh Phanxica lui về sống tại đan viện “Oblates de la Très Sainte Vierge” do chính ngài sáng lập. Khi thánh nữ qua đời vào ngày 09 tháng 3 năm 1440, trong ba ngày liền, dân chúng xếp hàng dài để kính viếng, bày tỏ lòng kính trọng chân thành đối với người mà mọi người đã gọi là “Vị Thánh của thành Rôma”.
