Ngày 13/09: Thánh Gioan Kim Khẩu, Giám Mục, Tiến Sĩ
Ngày 13/09: Thánh Gioan Kim Khẩu, Giám Mục, Tiến Sĩ
Ngày 13 tháng 9
THÁNH GIOAN KIM KHẨU, GIÁM MỤC, TIẾN SĨ HỘI THÁNH
Ngay từ nhỏ, Thánh Gioan Kim Khẩu đã nổi tiếng về tài ăn nói. Nhà hùng biện danh tiếng Libanios, thầy của ngài, vốn nhìn thấy nơi người học trò này một người kế nhiệm xứng đáng nhưng rồi ông đã rất thất vọng khi người học trò đầy triển vọng ấy lại chọn sức hấp dẫn của đức tin thay vì sức hấp dẫn của nghệ thuật hùng biện. Gioan chuyên tâm học hỏi Kinh thánh với Diodore, người sau này trở thành giám mục Tarsô. Đặc biệt, Thánh Phaolô là một trong những tác giả mà Gioan yêu thích nhất, ngài đã dành nhiều trang viết và suy tư về vị Tông đồ này. Nhưng toàn bộ Kinh thánh cùng với những giáo huấn trong đó mới là điều để lại dấu ấn sâu sắc nơi người thanh niên Antiôkia này, người sẽ trở nên một “lưỡi gươm hai lưỡi” trong thế giới Kitô giáo Đông phương thế kỷ V, nhờ tài ăn nói và khả năng diễn đạt cách hùng hồn của mình.
Tinh thần hơn xác thịt
Ngài được Đức Giám mục Fabien truyền chức linh mục, nhưng ngay từ những năm còn làm phó tế, Gioan đã cho thấy rõ khả năng đặc biệt của mình trong việc giảng giải Kinh thánh cho mọi người. Trước đó, chàng thanh niên này cũng đã trải qua một thời gian sống đời ẩn tu sáu năm trong sa mạc, trong đó hai năm cuối sống trong một hang động. Kinh nghiệm ấy đã hun đúc nơi ngài một tính cách giản dị, và chính điều đó làm cho những lời nói của ngài càng thêm sức mạnh, những lời luôn đánh động lòng người bởi sự chân thành.
Ngài giảng về tình yêu cụ thể dành cho những người anh em nghèo khổ hơn, nhắc nhở các đan sĩ về sự cần thiết của những việc bác ái và sự từ bỏ tiền bạc, đồng thời khuyên các tín hữu giáo dân tránh xa vòng xoáy của các thói xấu. Tóm lại, ngài mời gọi mọi người coi trọng tinh thần hơn xác thịt. Gioan là một nhà luân lý theo nghĩa tích cực của từ này, trong một thời đại mà phương pháp phổ biến là dựa vào những lời Kinh thánh để rút ra những chuẩn mực giúp những người đã lãnh nhận phép Rửa sống một đời sống phù hợp với đức tin.
Vị Thượng phụ gây khó chịu
Năm 397, khi ngài 50 tuổi, một bước ngoặt lớn đã đến với ngài. Gioan được đưa tới Constantinople để kế nhiệm Thượng phụ Nectariô. Vai trò của ngài thay đổi: ngài được nhiều người biết đến hơn và gần gũi hơn với triều đình. Nhưng điều không hề thay đổi, chính là con người Gioan. Ngài mạnh mẽ lên án nạn tham nhũng đang hoành hành trong các cung điện của quyền lực Byzantine, phần ngài vẫn trung thành với cách sống của mình. Vì thế, ngài được dân chúng yêu mến và những người đương thời của ngài đã chứng thực điều ấy. Thế nhưng, giới quý tộc và hàng giáo sĩ gắn bó với các đặc quyền của họ ngày càng công khai căm ghét lại ngài. Thay vì hòa mình theo lối sống của giới chức mà ngài đang thuộc về, Gioan liên tục tung ra những lời lẽ và những bài diễn thuyết đả kích nhắm vào tất cả mọi người, không trừ một ai. Ngài tố cáo sự lười biếng và những thói xấu, đặc biệt nhắm vào giới tu sĩ như những đối tượng ngài phê phán nhiều nhất. Ngài không chỉ lên tiếng tố cáo, nhưng còn hành động cụ thể. Vì thế, nhiều linh mục bị cách chức vì không xứng đáng, trong đó có cả vị giám mục thành Êphêsô. Đối với nhiều người, như thế quả là quá đáng! Một mạng lưới những âm mưu bắt đầu được hình thành chống lại con người vốn thật thà hơn là mưu mô.
“Kim Khẩu”
Người đứng sau cuộc chống đối Thánh Gioan là Thượng phụ Théophile thành Alexandria, cùng với Hoàng hậu Eudoxie. Nhân lúc thánh nhân vắng mặt, họ triệu tập một công đồng và buộc ngài phải đi lưu đày. Đó là năm 403, nhưng thời gian lưu đày của ngài không kéo dài. Sự phẫn nộ của dân chúng khiến ngài được đưa trở về Constantinople. Tuy nhiên, những kẻ chống đối không chịu nhượng bộ và tiếp tục thách thức ngài. Ngày 09 tháng 6 năm 404, một bản án mới khiến ngài phải rời xa trung tâm của Đế quốc, và vị ẩn tu năm xưa lại phải sống một cuộc đời cô độc bắt buộc. Thánh Gioan, người sau này được gọi là “Kim Khẩu” (miệng vàng), qua đời năm 407 tại Comana, vùng Pontô, trong một cuộc di chuyển lưu đày mà ngài buộc phải trải qua. Thế nhưng, sự khôn ngoan của ngài được minh chứng qua hàng trăm tác phẩm vẫn còn nguyên giá trị qua bao thế kỷ – sự khôn ngoan của một con người, một linh mục xác tín rằng “trong mọi sự, phải tôn vinh Thiên Chúa.”
