[Tông Du Peru] Cần Thiết Phải “Giải Giới” Ngôn Từ Và Thái Độ Để Vượt Qua Những Thành Kiến

Vatican News (12.11.2026) – Trưa ngày 12/11, trong cuộc gặp gỡ người dân Peru tại Quảng trường Plaza de Armas ở thủ đô Lima, Đức Thánh Cha mời gọi xây dựng một xã hội đặt phẩm giá con người làm trung tâm, tôn trọng sự đa dạng văn hóa, đề cao vai trò của phụ nữ và thúc đẩy một nền kinh tế phục vụ công ích. Đặc biệt, ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải “giải giới” không chỉ ngôn từ mà cả thái độ, để vượt qua những thành kiến, bạo lực và chia rẽ trong xã hội.

Sau bài hát chào mừng, Đức Hồng y Mattasoglio giới thiệu bốn vấn đề nổi bật đang ảnh hưởng đến đời sống người dân: gia đình, sự đa dạng văn hóa, hoạt động kinh doanh và vị thế của phụ nữ.

Tiếp đó, bốn đại diện lần lượt trình bày những chứng từ và câu hỏi gửi đến Đức Thánh Cha.

Đại diện các gia đình nêu lên những khó khăn do khủng hoảng kinh tế, áp lực công việc, tác động của công nghệ kỹ thuật số và sự thay đổi các vai trò truyền thống. Đại diện về đa dạng văn hóa đề cập đến những thành kiến và lời nói mang tính kỳ thị vẫn gây chia rẽ trong xã hội Peru.

Một phụ nữ đặt vấn đề về tình trạng bạo hành và phân biệt đối xử với phụ nữ, trong khi đại diện giới doanh nghiệp chia sẻ những khó khăn của người lao động và các doanh nhân nhỏ, đặc biệt trước nạn tống tiền, cướp bóc và bạo lực do các băng nhóm tội phạm gây ra.

Phẩm giá con người phải ở trung tâm đời sống xã hội

Đáp lời, Đức Thánh Cha bày tỏ niềm vui được trở lại giữa người dân Peru. Ngài nói: “Cảm ơn anh chị em đã hiện diện nơi đây và đón tiếp tôi với tâm hồn rộng mở, như người anh em và người bạn đồng hành. Anh chị em làm cho tôi cảm thấy như đang ở nhà”.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng những thách đố liên quan đến gia đình, văn hóa, lao động và phụ nữ không thể được giải quyết riêng rẽ, bởi tất cả đều gắn bó mật thiết với nhau.

Theo ngài, Giáo huấn xã hội của Giáo hội đưa ra một nguyên tắc nền tảng: con người, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa và mang phẩm giá vô hạn, phải luôn ở trung tâm mọi tổ chức xã hội, kinh tế và chính trị.

Từ nền tảng ấy, Đức Thánh Cha đề cao các nguyên tắc công ích, liên đới và bổ trợ như những định hướng thiết yếu để xây dựng một xã hội công bằng.

Gia đình là trường học đầu tiên của tình yêu và sự liên đới

Trả lời câu hỏi về gia đình, Đức Thánh Cha khẳng định gia đình là cộng đoàn tự nhiên đầu tiên của xã hội, có những quyền lợi riêng cần được Nhà nước nhìn nhận và bảo vệ.

Ngài nhấn mạnh rằng việc khẳng định căn tính và sự bổ túc giữa người nam và người nữ không bao giờ có thể biện minh cho sự bất bình đẳng trong trách nhiệm gia đình hoặc sự lệ thuộc của người phối ngẫu này vào người phối ngẫu kia. Trái lại, cả hai đều có trách nhiệm chung trong việc xây dựng tương lai gia đình và xã hội.

Đức Thánh Cha đặc biệt bày tỏ lòng biết ơn đối với những người mẹ, người dì và người bà, nhất là những phụ nữ phải một mình đối diện với khó khăn để nuôi dưỡng con cái, nhưng vẫn can đảm truyền lại đức tin và niềm hy vọng cho các thế hệ tương lai.

Ngài cũng nhắc đến những gia đình bị tổn thương bởi nghèo đói, di cư, nghiện ngập, bạo lực và những khó khăn trong cuộc sống. Với họ, Đức Thánh Cha nhắn nhủ: “Đừng đầu hàng trước những khó khăn! Hãy nhìn vào gương Thánh Gia”.

Ngài giải thích rằng chính Thánh Gia cũng từng đối diện với cảnh bấp bênh, phải rời bỏ nơi cư trú và lao động để sinh sống. Tuy nhiên, sự hiện diện của Thiên Chúa giúp gia đình vượt qua thử thách và tiếp tục hành trình trong đức tin.

Đề cập đến thế giới kỹ thuật số, Đức Thánh Cha cảnh báo nguy cơ công nghệ thay thế những tương quan trực tiếp trong gia đình, gây phân tâm và khiến các thành viên tiếp xúc với những nội dung có hại. Vì thế, ngài kêu gọi tăng cường sự hợp tác giữa các gia đình, cơ sở giáo dục và các nhà hoạch định chính sách.

Doanh nghiệp phải phục vụ sự phát triển toàn diện của con người

Chuyển sang lĩnh vực kinh tế và lao động, Đức Thánh Cha khẳng định doanh nghiệp không chỉ là công cụ tạo ra lợi nhuận, nhưng trước hết là một cộng đồng những con người, trong đó vốn, quản lý và lao động phải cùng hướng đến sự phát triển toàn diện.

Ngài kêu gọi các cơ quan công quyền hỗ trợ người lao động và các doanh nhân bằng một khuôn khổ pháp lý công bằng, đồng thời bảo đảm sự cân bằng hợp lý giữa công việc, nghỉ ngơi và đời sống gia đình.

Theo Đức Thánh Cha, của cải và các nguồn lực xã hội không thể chỉ phục vụ lợi ích của một số ít người, nhưng phải góp phần vào sự phát triển của tất cả mọi người.

Ngài cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc xây dựng một xã hội công bằng, bởi tôn trọng phẩm giá của trẻ em hôm nay chính là đặt nền tảng cho một xã hội lương thiện ngày mai.

Giải giới ngôn ngữ và thái độ để vượt qua chia rẽ

Đề cập đến sự đa dạng văn hóa, Đức Thánh Cha ca ngợi Peru là một đất nước phong phú về ngôn ngữ, lịch sử, truyền thống và bản sắc vùng miền.

Ngài khẳng định rằng chính những khác biệt có thể trở thành nguồn lực thúc đẩy gặp gỡ và làm phong phú lẫn nhau. Tuy nhiên, những thành kiến và thái độ kỳ thị vẫn tiếp tục gây tổn thương cho nhiều người.

Ngài nói: “Không thể chấp nhận những lời nói hoặc hành vi gán nhãn, xúc phạm hay phán xét người khác dựa trên ngoại hình, nguồn gốc hoặc địa vị xã hội, ngay cả khi được biện minh là lời nói đùa hay cách diễn đạt thông thường”.

Vì thế, ngài mời gọi: “Ngoài việc ‘giải giới’ ngôn từ, từ bỏ những lời nói gây tổn thương, chúng ta còn phải ‘giải giới’ cả thái độ của mình”.

Theo Đức Thánh Cha, sự hiền lành chính là sức mạnh nội tâm giúp con người chế ngự giận dữ, oán hận và biến chúng thành kiên nhẫn, đối thoại và sẵn sàng hòa giải.  Ngài nhắc lại lời Chúa Giêsu: “Anh em hãy học với tôi, vì tôi có lòng hiền hậu và khiêm nhường” (Mt 11,29).

Lấy gương Thánh Turibiô Mogrovejo, người loan báo Tin Mừng giữa những cộng đồng đa dạng về văn hóa và ngôn ngữ mà không dùng đến sự áp đặt, Đức Thánh Cha khẳng định sự đa dạng có thể trở thành khí cụ hòa bình khi mỗi người biết nhìn nhận người khác như anh chị em đáng được tôn trọng.

Lời kêu gọi khẩn thiết bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái

Một trong những điểm nhấn của diễn văn là lời kêu gọi bảo vệ phẩm giá phụ nữ.

Đức Thánh Cha bày tỏ đau buồn trước sự tồn tại dai dẳng của não trạng trọng nam khinh nữ, thể hiện qua tình trạng người cha vắng mặt trong gia đình, các hành vi lạm dụng và bạo lực đối với phụ nữ. Ngài nhấn mạnh rằng Kitô giáo nhìn nhận và công bố phẩm giá cũng như trách nhiệm bình đẳng giữa người nam và người nữ.

Đặc biệt, những phụ nữ sống trong cảnh nghèo đói, thuộc các cộng đồng bản địa hoặc người gốc Phi có thể phải chịu sự loại trừ kép. Đức Thánh Cha đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết: “Hãy trân trọng phụ nữ! Hãy bảo vệ và tôn trọng các bé gái!”.

Ngài khẳng định Giáo hội trân trọng những tài năng, khả năng và sự nhạy cảm của phụ nữ, đồng thời nêu gương Đức Trinh Nữ Maria, người phụ nữ tự do và mạnh mẽ, luôn trung thành bước theo Đức Kitô và nâng đỡ sứ mạng của Giáo hội.

Xây dựng một xã hội công bằng bắt đầu từ những tâm hồn ngay chính

Kết thúc diễn văn, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng gia đình, doanh nghiệp, sự đa dạng văn hóa và vai trò của phụ nữ đều quy hướng về một mục tiêu chung: xây dựng xã hội trong đó mỗi người được sống xứng với phẩm giá và có thể đóng góp cho lợi ích của mọi người.

Ngài khẳng định: “Những cơ cấu công bằng là cần thiết, nhưng chưa đủ. Còn cần những tâm hồn ngay chính, dấn thân tìm kiếm công ích, để vượt qua tham nhũng, bạo lực và chủ nghĩa cá nhân”.

Đức Thánh Cha mời gọi các Kitô hữu biến gia đình thành trường học của tình huynh đệ, doanh nghiệp thành cộng đồng lao động có phẩm giá và trách nhiệm xã hội, những khác biệt văn hóa thành cơ hội gặp gỡ, và các tổ chức thành nơi mọi người nam nữ đều có thể tham gia đóng góp cho công ích. Theo ngài, chỉ khi phẩm giá của mỗi người được tôn trọng và bảo vệ, xã hội mới có thể tiến đến nền hòa bình đích thực.

Nguồn: Vatican News (12.11.2026)