Tiến sĩ Tâm lý Trần Mỹ Duyệt
Kết hôn, ly dị, ly dị rồi kết hôn, ly dị kết hôn rồi ly dị… cái vòng luẩn quẩn này đang trở thành xu thế của thời đại chúng ta. Ngày nay hầu như ít người, nhất là các bạn trẻ quan tâm đến vấn đề này. Hôn nhân hiện giờ dưới cặp mắt của nhiều người chỉ là một trò đùa của tình ái. Hay ở, dở đi. Chính vì quan niệm như thế, nó làm cho giá trị của đời sống hôn nhân đang dần dần tan biến, nền tảng gia đình bị sụp đổ, và nhiều người không còn tin vào những giá trị và sự cần thiết của hôn nhân.
SỐ LIỆU THỐNG KÊ VỀ LY DỊ CỦA NĂM 2024
Ly dị hiện nay không còn là vấn đề thời sự của xã hội nữa. Thực ra, nó đã biến thành một xu thế của đời sống con người hiện nay. Hơn thế nữa, nó còn là một căn bệnh xã hội dễ lây lan nhưng khó chữa và khi có ai đó thật lòng muốn chữa thì tốn kém và cái giá phải trả rất lớn.
Dựa theo thống kê của năm 2022, trung bình 1,6 trên 1.000 người kết hôn đã ly dị. Nhưng theo khảo sát dựa trên 56 quốc gia, con số này là 1,8 trên 1.000 người vào năm 2023.
Trong khi nhiều người vẫn cho rằng người trẻ dưới 35 tuổi ly dị nhiều, nhưng thực tế hiện nay những người trên 50 tuổi, đặc biệt là từ 55-64 lại đang làm thay đổi cái nhìn về hôn nhân. [1]
Cũng theo thống kê có từ năm 2015, căn cứ trên 1.000 người. Tại Việt Nam:
Kết hôn: 5,7
Ly di: 0,4
Tỷ lệ: 7,02%
Nên lưu ý, đây là số liệu thống kê năm 2015. Tính từ năm đó đến nay chưa có nghiên cứu chính thức về tình trạng ly dị tại Việt Nam.[2]
CÁI NHÌN TỔNG QUÁT VỀ HÔN NHÂN
Những gì đang xảy ra trong đời sống hôn nhân gia đình hiện nay phản ảnh trào lưu tư tưởng cấp tiến và tự do phóng khoáng về luân lý, đạo đức cũng như những áp dụng về nữ quyền, và bình quyền một cách lệch lạc.
Thánh Kinh cho biết từ nguyên thủy “Thiên Chúa tạo dựng nên con người. Ngài tạo dựng họ có nam và người nữ.”(Gen 1:27) Kế tiếp, Ngài đã kết hợp họ bằng một giao ước tình yêu: “Vì thế, người nam sẽ từ bỏ cha mẹ mình và kết hợp với vợ mình, và cả hai sẽ trở nên một.” (Gen 2:24)
Từ khởi đầu này cho thấy hôn nhân tự bản chất là một sự kết hợp giữa một người nam và một người nữ. Đây là sự kết hợp mang giá trị vĩnh viễn, duy nhất. Điều này khác với những gì mà con người ngày nay đang tái định nghĩa lại hôn nhân khi nghĩ đến việc kết hợp giữa hai người nam với nhau hoặc hai người nữ với nhau gọi là hôn nhân đồng tính. Hoặc một hình thức sống khác khi người đàn ông đã có gia đình sống với một người phụ nữ, hoặc người phụ nữ đã có chồng sống với một đàn ông đã có vợ. Đây không phải là hôn nhân mà là ngoại tình. Ngoài ra, hôn nhân cũng không phải là lối sống thử cho biết trước để tìm kiếm sự thỏa mãn hoặc hòa hợp tính dục, cảm xúc hoặc vật chất. Những lối sống như vậy thực chất chỉ là tiền đề cho việc ly dị sau này.
GIÁ TRỊ CỦA HÔN NHÂN
Hôn nhân theo ý định của Thiên Chúa là một ý niệm xã hội đầu tiên của con người. Một cộng đồng mang ý nghĩa và giá trị văn hóa cũng như đạo đức của xã hội sau này.
– Giá trị xã hội: “Con người sống một mình không tốt.” (Gen 2:18) Không tốt dưới cái nhìn thể lý, tâm lý và tâm linh. Theo quan niệm xã hội học thì: “Không ai là một hòn đảo.” (Thomas Merton) Chúng ta hãy nhìn và quan sát đời sống xã hội của loài kiến, loài mối, loài ong… cũng như đời sống bầy đàn của các động vật và thú rừng.
Con người từ lúc sinh ra đã mang sẵn trong mình xã hội tính. Đặc tính này phát xuất, nảy nở ngay từ lúc mới sinh qua việc được chăm sóc, nuôi nấng và bao bọc của cha mẹ, của anh chị em trong gia đình. Tính chất xã hội của gia đình cũng là một trong những đặc tính của tình yêu: Tình yêu của những người cùng chung huyết thống.
– Giá trị văn hóa: Văn hóa được bảo tồn trong đời sống gia đình. Văn hóa không chỉ là chữ viết, tiếng nói. Văn hóa được diễn tả qua cơm ăn, áo mặc, những tục lệ, phong tục và tập quán của vùng miền, của dân tộc. Bảo tồn, duy trì chúng là bảo tồn văn hóa. Những hình thức này nằm sẵn trong đời sống, và trong những sinh hoạt của gia đình.
– Giá trị đạo đức: Chung thủy, một vợ, một chồng. Hy sinh cho nhau. Cùng nhau sinh sản, nuôi dậy và hướng dẫn con cái. Đây là những giá trị đạo đức căn bản phát xuất từ gia đình. Không có những ràng buộc luân lý và đạo đức này, đời sống gia đình sẽ trở thành lỏng lẻo. Ngoài những tôn giáo như Công Giáo, Tin Lành, Phật Giáo, Khổng Giáo, các tôn giáo khác cũng đều đề cao những giá trị của đời sống hôn nhân gia đình.
SỰ CẦN THIẾT CỦA HÔN NHÂN
Khi nói về sự cần thiết của hôn nhân, chúng ta cần nhớ lại lời từ Thánh Kinh: “Con người sống một mình không tốt.” (Gen 2:18)
– Bảo tồn nòi giống: Hôn nhân cần thiết và là khởi đầu cho tiến trình bảo vệ nòi giống. Người ta không chỉ đến với hôn nhân bằng những thú vui xác thịt, bằng những mơn trớn tình cảm, nhưng bằng tình yêu chân thật. Mà tình yêu là phải trao ban, là phải chia sẻ. “Hãy sinh sản cho nhiều mặt đất.” (Gen 1:28) Đây cũng chính là mệnh lệnh mà Thượng Đế đã nói với Adam-Eva khi tác thành cho họ trở nên vợ chồng.
– Xây dựng hạnh phúc chung: Hạnh phúc hôn nhân là điều có thật. Trong hôn nhân đời sống con người được chúc phúc. Hoa quả của hôn nhân là những đứa con. Tình yêu mà vợ chồng dành cho nhau chính là những thứ mà không thể tìm gặp bên ngoài cánh cửa của gia đình. Hạnh phúc và vinh dự của người làm chồng, làm cha, làm vợ, làm mẹ, làm anh, chị, em…là những hạnh phúc có trong đời sống hôn nhân gia đình.
Riêng với hôn nhân Công Giáo còn là một ơn gọi: “Sự gì Thiên Chúa đã liên kết loài người không được phân ly.” (Mt 19:6; Mk 10:9) Hôn nhân Công Giáo không phải là một khế ước sống chung, không phải là một hợp đồng tình cảm, và nó cũng không phải là một đòi hỏi có tính cách xã hội. “Không được phân ly” ở đây có nghĩa là đến chết, và nó phù hợp với lời hôn ước: “Khi khỏe mạnh cũng như lúc yếu đau, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan… để yêu thương và tôn trọng nhau suốt đời”. Đây chính là đặc tính tôn giáo của hôn nhân Công Giáo. Về mặt xã hội, nếu nhìn hôn nhân này như một siêu xa lộ, thì đây là một xa lộ một chiều không có ngã rẽ, và lối chuyển hướng. Sự ràng buộc cũng chính là giá trị của nó.
NHỮNG CHUẨN BỊ CẦN THIẾT
Người ta phải vào các trường đào tạo chuyên nghiệp, các đại học danh tiếng để chuẩn bị cho mình một học vị, một ngành nghề trong tương lai, nhưng trong thực tế, không có một trường đào tạo chuyên nghiệp nào cho nghề làm chồng, làm cha, làm vợ và làm mẹ. Mặt khác, những giá trị và cần thiết của hôn nhân đã khiến việc chuẩn bị bước vào đời sống này là một hành động vô cùng quan trọng. Nó đòi hỏi sự nghiêm túc và thận trọng. Không thể coi thường và lơ là vì quyết định của nó mang ý nghĩa trọn đời, và sự ràng buộc của nó sẽ ảnh hưởng đến cả đời con, cháu.
a- Tâm linh:
Về khía cạnh chuẩn bị, trước hết, nó đòi hỏi hai người yêu nhau phải tìm hiểu và cân nhắc về cái nhìn và định nghĩa của tâm linh. Tâm linh có một ảnh hưởng hết sức quan trọng trong đời sống. Nó chính là kim chỉ nam cho đời sống luân lý và đạo đức. Do đó, hai người phải cho nhau biết quan niệm của mình như thế nào về đời sống tâm linh, về vai trò tôn giáo trong gia đình của mình sau này.
Hôn nhân khác tôn giáo không chỉ là đạo ai nấy giữ, mà còn là đạo của tôi khác với đạo của anh. Chính quan niệm này sẽ dẫn đến hậu quả làm cho việc thực hành niềm tin của mỗi bên bị ảnh hưởng. Đó là chưa kể đến việc coi thường, hoặc xung khắc với nhau.
Nhưng quan trọng nhất là lối sống và thái độ vô thần của một người trong hôn nhân. Nó sẽ làm cho việc thực hành, học hỏi, và chu toàn đời sống tôn giáo trở nên hết sức ngột ngạt, bất tiện.
b- Kinh tế gia đình:
Đời sống hôn nhân cần đến sự phát triển, an toàn và nuôi dưỡng, giáo dục con cái. Việc một hoặc cả hai người phải có công ăn, việc làm trở nên cần thiết. Thời nay người ta không thể: “Hai trái tim vàng sống trong túp lều lý tưởng”, mà là phải có nơi ăn, chốn ở để sống, để nuôi dưỡng và giáo dục con cái.
Sống lệ thuộc vào người chồng hoặc người vợ nhiều khi sẽ trở nên gánh nặng đối với một người, dẫn đến việc người này sẽ coi thường người kia, mất đi sự kính trọng cần thiết. Do đó, trước khi kết hôn, hai người phải nghĩ đến công ăn việc làm.
Sau cùng là vấn đề tài chính và quản lý tài chính. Ai làm, ai tiêu, ai giữ tiền, ai phải lo tài chính trong gia đình. Không thể để cho việc chi tiêu là một kẽ hở khiến một người phải lo làm việc vất vả, người kia tiêu tiền vô tội vạ, hoặc tệ hơn là phá của. Đây cũng là một trong những điều mà cả hai phải bàn bạc, trao đổi và nhất thống trước khi kết hôn.
c- Khác biệt tâm sinh lý:
Khi hai người còn yêu nhau, còn là tình nhân trong thời gian quen biết thì mọi sự đều tốt đẹp. Anh luôn là hoàng tử của lòng em, và em luôn là công chúa đáng yêu của anh, anh nói em nghe hoặc em nói anh nghe. Nhưng sự khác nhau về tâm lý là điều mà cả hai phải nghiêm túc trao đổi và tìm hiểu, vì đây là điểm cốt lõi đem lại hạnh phúc hay bất hạnh sau này. Đừng để quan niệm: “Gái tham tài, trai tham sắc” ảnh hưởng đến chọn lựa của mình.
Do đó, phải để ý đến những khác biệt căn bản như kẻ hướng nội, người hướng ngoại. Người này bảo thủ, người kia cởi mở và tự do phóng khoáng. Người này tính tình bộc trực, ăn nói lỗ mãng, người kia kín đáo, tế nhị. Những điều này sau khi kết hôn sẽ trở thành những bất đồng, gây tranh cãi làm mất hạnh phúc lứa đôi.
Tâm lý hôn nhân còn nảy sinh những khác biệt trước và sau khi kết hôn. Tâm lý hôn nhân cho thấy khi yêu nhau và sau khi cưới nhau đòi hỏi một thời gian để cả hai làm quen với nếp sống và vai trò của người chồng cũng như người vợ. Thời gian hai người điều chỉnh những khác biệt và quan niệm sống để có được sự hiểu biết và thông cảm. Nhiều người vừa sau khi kết hôn đã để thần tượng mình sụp đổ, dẫn đến bất hòa, tranh cãi, và hiểu lầm.
d- Rào cản văn hóa & xã hội:
Học thức và kiến thức. Câu hỏi đầu tiên liên quan đến những quan niệm về văn hóa và rào cản của xã hội, đó là học vị cao so với kinh nghiệm trường đời cái nào sẽ giúp để chúng ta chu toàn tốt trách nhiệm và vai trò làm chồng, làm vợ? Điều này còn tùy thuộc vào những gì mà người ta có thể ứng dụng nó khi bước vào đời sống hôn nhân. Nhiều người có những bằng cấp cao, chuyên môn nhưng lại cư xử và đối đãi với người phối ngẫu thua những người bình dân, không có học thức.
Tiếp đến là câu nói mà thường ngày chúng ta vẫn nghe nói: “Tình yêu không phân biệt tuổi tác.” Đây là một quan niệm sai và chỉ nhằm thỏa mãn cho cơn khát yêu đương, lãng mạn nhất thời. Thật ra tuổi tác rất phức tạp trong hôn nhân. Người chồng hơn tuổi vợ hoặc người vợ hơn tuổi chồng nhiều tuổi là một vấn đề. Hãy bỏ ngoài tai những lời dị nghị, phê bình, nhưng cần nhìn vào thực tế trong lãnh vực sức khỏe thể lý, tâm lý, sinh lý. Những thứ này theo thời gian sẽ trở thành gánh nặng, thách đố cho việc chu toàn vai trò và trách nhiệm của người làm chồng hay người làm vợ.
Quan niệm về con cái. Mấy con, con trai, con gái? Nhiều người chồng ngày nay vẫn còn bị ảnh hưởng bởi quan niệm: “Trọng nam, khinh nữ” hoặc “Sinh con để nối dõi tông đường”. Vấn nạn này nghe qua như hoang đường ở thời đại văn minh, khoa học, nhưng nó vẫn là một điều khiến cho các cặp tình nhân trước khi bước vào hôn nhân phải nghiêm túc thảo luận và đồng thuận. Nhất là quan niệm về giáo dục con cái. Nhiều cặp vợ chồng đã vì con cái mà khủng hoảng, đổ vỡ.
Sau cùng liên quan đến vấn đề đạo đức xã hội là quan niệm và cách thực hành chữ hiếu. Phải hiểu thế nào là hiếu? Hiếu có nghĩa là gì? Vợ chồng phải sống như thế nào với chữ hiếu. Đây là vấn đề từng gây tranh cãi trong nhiều gia đình, nhất là các gia đình trẻ có hoặc sống với cha mẹ già. Đặc biệt thái độ của người chồng hay người vợ về chữ hiếu. Sống hiếu có ngược với sống tình bên nhau không? Làm sao dung hòa giữa chữ hiếu và chữ tình. Các bạn trẻ cần phải thảo luận với nhau rất rõ ràng và đi đến những quyết định trước khi lấy nhau.
NHỮNG NGƯỜI KHÔNG NÊN KẾT HÔN
“Đẹp xấu tùy người đối diện.”
“Yêu nhau không phân biệt tuổi tác, giàu nghèo.”
“Hai trái tim vàng trong túp lều lý tưởng.”
“Không cần biết em là ai…”
Điều này đúng cho những người đang trong thời gian hẹn hò. Tình yêu bị cuốn hút bởi cảm xúc và dục vọng sẽ khiến họ bất chấp với chọn lựa của mình. Những lời khuyên của cha mẹ, anh, chị, em và những người thân sẽ “vô ích”, và đôi khi còn trở thành phản ứng ngược dẫn đến thù hận, ghét bỏ, hoặc “làm cho bõ tức”.
Nhưng đời không như là mơ, những hứa hẹn, chiều chuộng, ve vãn lúc ban đầu sẽ dần dần bị thay thế bằng sự thật được biểu lộ qua con người, tính tình, cách suy nghĩ và nhất là thực tế của cuộc sống. Sau đây là một số những giới hạn mà bạn không nên vượt qua, hoặc ít nhất cũng phải suy nghĩ rất cẩn thận trước khi chọn lựa để tiến đến hôn nhân với một người. Đây không phải là những lời khuyên chủ quan vì ghét bỏ, thích hoặc không thích của người này, người khác. Đây là những lời khuyên hoàn toàn tích cực và khách quan:
1-Những người không nên lấy làm chồng: [3]
1. Người lãnh đạm, thờ ơ, thiếu nghị lực.
2. Người bám gấu áo mẹ. Sống dựa dẫm dưới bóng của cha mẹ.
3. Người vô trách nhiệm. Không quan tâm đến bổn phận dù nhỏ trong cuộc sống.
4. Người không yêu bạn. Chỉ yêu sắc đẹp, vẻ quyến rũ, và thân xác bạn.
5. Người tìm kiếm, van nài tình yêu của bạn.
* Đừng bao giờ yếu lòng để rồi sẽ phải hối hận, vì đây là một chiêu bài quyến rũ mà nhiều phụ nữ đã mắc phải.
6. Người đàn ông lười biếng.
7. Người đàn ông trăng hoa.
* Ngoại tình là một căn bệnh khó chừa.
8. Người đàn ông dối trá.
2-Những người không nên lấy làm vợ: [4]
1- Người đàn bà gia trưởng: Người Pháp có câu: “Trong nhà không có hai con gà trống”.
2- Cá tính mạnh mẽ: *Ngang bướng, cố chấp, muốn theo ý mình.
*Thiếu tôn trọng và không đón nhận ý kiến trái chiều.
3- Ghen tương: Ghen là một nét đẹp của tình yêu, nó chứng tỏ sự quan tâm và hàm ý chiếm đoạt. Nhưng ghen bệnh hoạn là một triệu chứng của tâm bệnh.
4- Ngồi lê đôi mách: Nói hành, nói xấu là biểu tượng của tư cách thiếu giáo dục, thiếu tự tin và thiếu trưởng thành.
5- Tự ty: Luôn luôn so sánh mình với người này, người khác. Luôn mặc cảm về mình trước những người khác.
6- Thiếu tự chủ:
* Lúc thế này, lúc thế khác, sống dựa theo ý kiến của người khác.
* Nói năng, hành động theo bản năng.
* Nóng nảy và bộc trực.
7- Thích lệ thuộc: Không có chủ kiến.
* Núp bóng mẹ.
* Sống bằng hình ảnh của người cha.
8- Đùa giỡn với con tim: Tình yêu chân thật luôn phải có sự trung thành, tôn trọng và tương kính.
KHÔNG CÓ NGƯỜI ĐÀN ÔNG HOÀN TOÀN.
KHÔNG CÓ NGƯỜI ĐÀN BÀ TUYỆT VỜI.
Nhưng:
“Hãy cứ lấy vợ đi.
Nếu may mắn bạn sẽ hạnh phúc.
Nếu không bạn cũng trở thành một triết gia.”
(Socrates)
Nguồn: daminhtamhiep.net
_________
Tài liệu tham khảo:
1. https://www.advokatsmart.no/news/global-divorce-statistics
2. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_divorce_rate
3. “NHỮNG NGƯỜI KHÔNG NÊN LẤY LÀM CHỒNG.” Trần Mỹ Duyệt
4. “NHỮNG PHỤ NỮ KHÔNG NÊN LẤY LÀM VỢ.” Trần Mỹ Duyệt
