Rolf Kranz, “Chúa Kitô, Cây Nho Thật”, đầu thế kỷ XVII, Nhà thờ St. Castor Collegiate, Treis-Karden, Đức. (ảnh: Public Domain)
Sự hiệp nhất của các môn đệ Chúa Giêsu sẽ là bằng chứng vĩ đại nhất cho chân lý về việc Chúa Kitô đến và hiện diện liên tục trong Giáo hội cho đến tận cùng thời gian.
Tuần lễ cầu nguyện cho các Kitô hữu hiệp nhất, bắt đầu từ ngày 18 tháng 1, diễn ra hàng năm trong những ngày trước lễ Thánh Phaolô Tông đồ trở lại vào ngày 25 tháng 1, khi Đức Giáo hoàng đến Vương cung Thánh đường Thánh Phaolô Ngoại thành ở Rôma để cầu nguyện cùng các nhà lãnh đạo Kitô giáo khác về điều mà Chúa Giêsu đã cầu nguyện trong Bữa Tiệc ly: để chúng ta thực sự nên một.
Thật thích hợp khi buổi lễ diễn ra tại Vương cung Thánh đường nơi Thánh Phaolô được chôn cất, bởi vì vị Tông đồ của dân ngoại này đã nỗ lực hết mình giữa các tín hữu Kitô đầu tiên để đạt được sự hiệp nhất, thúc giục chúng ta “hãy sống cho xứng với ơn gọi mà anh em đã nhận được… hãy nỗ lực duy trì sự hiệp nhất của Thần Khí bằng mối dây liên kết của hòa bình. Chỉ có một thân thể, một Thần Khí, cũng như anh em đã được kêu gọi để chia sẻ cùng một niềm hy vọng. Chỉ có một Chúa, một đức tin, một phép rửa. Chỉ có một Thiên Chúa, Cha của mọi người, Đấng ngự trên mọi người, qua mọi người và trong mọi người.” (Ep 4:1-6)
Trong rất nhiều thư của mình, Thánh Phaolô đã nỗ lực hết mình để gìn giữ sự hiệp nhất đó khi những người Do Thái và người Hy Lạp không chia sẻ với nhau, khi cộng đồng Kitô giáo chia rẽ thành các phe phái theo vị thầy mà họ yêu thích (Apôllô, Phêrô hoặc Phaolô), khi những Kitô hữu theo chủ nghĩa Do Thái ở Galata hoặc Rôma tìm cách bắt những người đã chịu phép rửa tội phải sống theo luật Môsê, hoặc khi họ “cắn xé và nuốt chửng” lẫn nhau bằng cách ưu tiên cho những mối bận tâm thế tục hơn là những điều của Thiên Chúa (1Cr 1:12, 11:18-34; Gl 5:15).
Thánh Phaolô, người đã trở lại đạo bên ngoài cổng thành Đamas khi Chúa Giêsu nói chuyện với ngài và bày tỏ cho ngài sự đồng nhất hoàn toàn của Người với Giáo hội – “Saulô, Saulô, tại sao ngươi bắt bớ Ta?” (Cv 9:4) – sau đó ngài đã đấu tranh để nhắc nhở các môn đệ của Chúa Giêsu rằng Chúa Kitô không bị chia rẽ (1Cr 1:13). Vì vậy, những khác biệt trong Thân Thể của Người, giữa người nam và người nữ, người Do Thái và người Hy Lạp, nô lệ và người tự do, không bao giờ được trở thành sự chia rẽ (Gl 3:28). Ngài đã dùng hình ảnh thân thể con người để nhấn mạnh điểm này:
“Thân thể tuy nhiều bộ phận nhưng cũng chỉ là một, và tất cả các bộ phận của thân thể, dù nhiều, vẫn là một thân thể; cũng vậy, Đức Kitô, vì trong cùng một Chúa Thánh Thần, tất cả chúng ta đã được rửa tội để trở thành một thân thể,” cho dù chúng ta được ví von như tay, mắt, tai hay chân (1Cr 12:12-27).
Trong tuần bát nhật này, Giáo hội hướng về Thánh Phaolô, không chỉ nhờ lời chuyển cầu của ngài mà còn tìm cách noi theo đức tin của ngài và nỗ lực cho sự hiệp nhất Kitô giáo.
Trở thành một Kitô hữu là tìm kiếm sự hiệp nhất, bởi vì đó là điều chính Chúa Giêsu tìm kiếm. Vào đêm trước khi chịu khổ, trong Thánh lễ đầu tiên, Chúa Giêsu đã trút hết tâm tư của mình cho Chúa Cha trong Kinh nguyện Thánh Thể đầu tiên. Người cầu nguyện cho các tông đồ và sau đó là tất cả chúng ta, những người mang ơn đức tin nơi Chúa Kitô nhờ sự rao giảng của các tông đồ, các cộng sự và những người kế nhiệm của các ngài, cầu xin một điều cụ thể và gần như không thể hiểu nổi:
“Xin cho tất cả nên một. Như Cha ở trong Con và Con ở trong Cha, xin cho họ cũng ở trong Chúng Ta.” (Ga 17:20-21)
Chúa Giêsu cầu nguyện rằng sự hiệp nhất của chúng ta với nhau được trọn vẹn như sự hiệp nhất hoàn hảo giữa các Ngôi Vị trong Ba Ngôi Thiên Chúa.
Chúng ta có thể bị cám dỗ mà bác bỏ lời cầu nguyện của Chúa Giêsu như một điều gì đó, dù đẹp đẽ đến đâu, rõ ràng là không tưởng và không thể đạt được. Nhưng Chúa Giêsu sẽ không bao giờ cầu nguyện cho điều gì đó vốn dĩ là bất khả thi. Đối với Người, cầu nguyện không bao giờ là một thực hành theo kiểu “suy nghĩ viển vông,” vì Người hoàn toàn nhận thức được cả lòng nhân từ và quyền năng của Chúa Cha.
Hơn nữa, không thể tưởng tượng được rằng Chúa Cha lại từ chối lời cầu nguyện từ Con của Người. Như Chúa Giêsu đã thừa nhận khi Người cầu nguyện lớn tiếng với Chúa Cha trước lúc làm cho Lazarô sống lại từ cõi chết: “Con cảm tạ Cha vì đã nghe lời con. Con biết rằng Cha luôn luôn nghe lời con.” (Ga 11:42) Vì vậy, nếu Chúa Giêsu cầu nguyện cho chúng ta được hiệp nhất, được kết hợp với nhau như các Ngôi Vị trong Ba Ngôi Chí Thánh, thì điều đó có nghĩa là lời cầu nguyện này không phải là không thể và Chúa Cha đã nghe lời cầu nguyện đó.
Mặc dù sự hiệp nhất này chỉ được hoàn thành trọn vẹn trên thiên đàng – nơi các thánh thông công trong sự hiệp nhất Ngôi Vị của Ba Ngôi Chí Thánh – nhưng rõ ràng là Chúa Giêsu cũng đã cầu nguyện cho điều đó trong thế gian này.
Trong cùng lời cầu nguyện đó, Người nói với Chúa Cha: “Con không xin Cha cất họ [chúng con] ra khỏi thế gian.” Ngài muốn chúng ta “ở trong” thế gian mà không “thuộc về” thế gian, và sau đó Người cho chúng ta biết lý do tại sao sự hiệp nhất của chúng ta lại quan trọng đến vậy: Đó sẽ là dấu hiệu vĩ đại nhất về sự nhập thể và sứ mệnh của Chúa Giêsu và về tình yêu Thiên Chúa của Người. Chúa Giêsu khẩn cầu: “Như Cha ở trong Con và Con ở trong Cha, xin cho họ cũng ở trong Chúng Ta, để… thế gian biết rằng Cha đã sai Con đến và đã yêu thương họ như Cha đã yêu thương Con.” (Ga 17:15-23)
Nói cách khác, sự hiệp nhất của các môn đệ Chúa Giêsu sẽ là bằng chứng vĩ đại nhất cho chân lý về việc Chúa Kitô đến và hiện diện liên tục trong Giáo hội cho đến tận cùng thời gian, và là chứng từ hữu hiệu nhất về sức mạnh biến đổi của tình yêu Ba Ngôi. Ngược lại, sự chia rẽ giữa các Kitô hữu sẽ là điều gây tai tiếng lớn nhất.
Sự thành công của sứ mệnh cứu độ thế giới mà Giáo hội hướng đến phụ thuộc vào uy tín của Giáo hội, và Chúa Giêsu đã tuyên bố rằng uy tín đó phụ thuộc vào sự hiệp nhất trong tình yêu của Giáo hội.
Chúng ta đã thấy điều này trong Giáo hội sơ khai ở Giêrusalem, khi những tín hữu đầu tiên của Chúa Giêsu cùng nhau cầu nguyện, cùng nhau ăn uống, cùng nhau hành hương đến Giêrusalem và tỏ lòng rộng lượng, tự nguyện hy sinh tài sản của mình vì lợi ích của các thành viên trong gia đình thiêng liêng mới của họ. Và tác động truyền giáo của sự hiệp nhất yêu thương đó thật ấn tượng, đạt được những kết quả mà Chúa Giêsu đã cầu nguyện để sự hiệp nhất đó sẽ mang lại: “Ngày qua ngày, Thiên Chúa cho cộng đoàn có thêm những người được cứu độ.” (Cv 2:42-47)
Rõ ràng là chúng ta – những người Kitô hữu và người Công giáo – không có được kiểu hiệp nhất trong thế giới mà Chúa Kitô mong muốn.
Lịch sử các cuộc chia rẽ trong Giáo hội – từ những dị giáo về Chúa Kitô trong Giáo hội sơ khai, đến cuộc Đại Ly giáo với Chính Thống giáo năm 1054, đến cuộc Cải cách Tin Lành vào những năm 1500, và rất nhiều sự chia rẽ khác qua các thế kỷ – không phải là dấu hiệu cho thấy lời cầu nguyện của Chúa Giêsu đã nên vô hiệu hoặc có giới hạn về hiệu năng. Nguyên nhân của sự chia rẽ nằm ở việc các môn đệ từ chối ân sủng của Thiên Chúa, không coi trọng lời cầu nguyện và ý muốn của Chúa Kitô, không cộng tác với công việc của Chúa Thánh Thần, Sự Hiệp Nhất Ngôi Vị giữa Chúa Cha và Chúa Con, Đấng được Chúa Cha và Chúa Con sai đến để giúp chúng ta nên một. Mỗi tội lỗi đều phá vỡ sự hiệp thông. Mỗi hành động yêu thương chân thành của người Kitô hữu đều bắt đầu hàn gắn nó.
Trận chiến cuối cùng mà toàn thể tạo vật tham gia là trận chiến giữa sự hiệp thông và sự chia rẽ. Chúa Giêsu đến để hòa giải mọi sự trong chính Người, để kéo mọi sự về với chính Người trên thập giá, để làm cho chúng ta thành một đoàn chiên với một Mục Tử. Tuy nhiên, ma quỷ luôn tìm cách cô lập chúng ta, chia rẽ chúng ta, và vĩnh viễn làm cho chúng ta xa cách Thiên Chúa và xa cách nhau.
Đức Thánh Cha Lêô XIV, tân Giáo hoàng của chúng ta, đã chọn lời từ người cha tinh thần của ngài, Thánh Augustinô, về sự hiệp nhất Kitô giáo làm khẩu hiệu: In illo uno, unum, nghĩa đen là “Trong Đấng duy nhất, chúng ta là một,” nghĩa là “Nên một trong một Chúa Kitô.” Ngài xem sứ mệnh của mình với tư cách là đại diện trần gian của Chúa Kitô là cố gắng hiệp nhất đoàn chiên của Chúa, phù hợp với lời cầu nguyện của Chúa Giêsu và trong sự tiếp nối tinh thần với công việc nhiệt thành của Thánh Phaolô.
Đêm sau khi được bầu chọn, Đức Thánh Cha Lêô XIV nói rằng chúng ta cùng nhau “phải tìm cách để trở thành một Giáo hội truyền giáo.” Điều đó bắt đầu, như chính Chúa Giêsu đã chỉ ra trong lời cầu nguyện của Người vào Thứ Năm Tuần Thánh, với sự hiệp nhất Kitô giáo.
Vì vậy, với tư cách là môn đệ của Chúa Giêsu, chúng ta hãy cùng tham gia vào lời cầu nguyện của Người về sự hiệp nhất để chúng ta, cùng nhau, trở thành câu trả lời cho lời khẩn cầu đó.
Tác giả: Msgr. Roger Landry Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
