Suy Tư Về 2 Đặc Điểm Mà Đức Lêô XIV Mô Tả Về Hòa Bình
Suy Tư Về 2 Đặc Điểm Mà Đức Lêô XIV Mô Tả Về Hòa Bình
Hòa bình nghe có vẻ trừu tượng — cho đến khi Đức Lêô XIV nêu lên hai phẩm chất đơn giản khiến nó trở nên rất cụ thể.
Hòa bình là một từ chúng ta dễ dàng sử dụng — trong lời chào hỏi, trong lời cầu nguyện, trong những lời chúc năm mới — nhưng lại khó sống hơn nhiều khi cuộc sống cảm thấy căng thẳng, ồn ào hoặc chia rẽ. Hòa bình dường như chỉ dành cho các nhà ngoại giao hoặc các cuộc xung đột xa xôi, chứ không phải là điều thuộc về căn bếp, hộp thư điện tử hay những cuộc trò chuyện gia đình. Tuy nhiên, trong Sứ điệp cho Ngày Thế giới Hòa bình 2026, và trong nhiều trường hợp khác, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã nhẹ nhàng nhấn mạnh điều ngược lại.
Đức Thánh Cha nói về một “nền hòa bình không vũ trang (unarmed) và có sức giải giới (disarming, làm nguôi ngoai)”.
Ngài không đưa ra một khẩu hiệu chính trị hay một lý thuyết thần học trừu tượng. Ngài đang mô tả một lối sống – một lối sống ảnh hưởng đến cách bạn phản ứng với xung đột, cách bạn lên tiếng khi bị tổn thương, và cách bạn chọn giữ thái độ cởi mở khi việc khép kín sẽ an toàn hơn. Đó là một tầm nhìn về hòa bình không bắt đầu trên trường quốc tế, mà bắt đầu từ trái tim con người.
Thoạt đầu, lối diễn đạt này có thể nghe có vẻ xa lạ, thậm chí gây khó chịu. Hòa bình không vũ trang nghĩa là gì? Và làm thế nào hòa bình có thể có sức giải giới mà không trở nên ngây thơ hay thụ động?
Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV mời gọi bạn chậm lại và nhìn kỹ hơn — bởi vì hai phẩm chất này cho thấy một nền hòa bình không yếu đuối, nhưng rất can đảm, và đáng ngạc nhiên là rất thiết thực cho cuộc sống hàng ngày.
Nguồn gốc của lối diễn đạt này?
Đức Lêô XIV có thể đã khắc ghi lối diễn đạt này trong lòng bởi một chứng tá từ vùng đất của người cha tinh thần của ngài là Thánh Augustinô.
Trong lời giới thiệu cho cuốn sách các bài diễn thuyết của ngài, “Sức mạnh của Tin Mừng: Đức tin Kitô giáo trong 10 từ” (The Power of the Gospel: Christian Faith in 10 Words), Đức Giáo hoàng đề cập đến một trong những đan sĩ tử đạo ở Algeria năm 1996.
Vào Đêm Giáng Sinh năm 1995, một nhóm đàn ông có vũ trang đã xông vào đan viện và các đan sĩ đã trải qua “một cuộc chạm trán gay go với bọn khủng bố”.
Đức Thánh Cha thuật lại những gì đã xảy ra tiếp theo:
“Tự hỏi mình có thể cầu nguyện điều gì với Chúa sau một thử thách khó khăn như vậy, khi nói về những kẻ đã xâm chiếm đan viện một cách bạo lực, thầy đã viết như sau: ‘Phải chăng con có quyền cầu xin, “Xin Chúa hãy giải giới hắn”, nếu con không bắt đầu bằng cách cầu xin: “Xin Chúa giải giới con và giải giới chúng con trong cộng đoàn”? Bây giờ, đây là lời cầu nguyện mà con thành tâm dâng lên Chúa.’”
Hòa bình không vũ trang: lựa chọn không leo thang
Một nền hòa bình không vũ trang không phải là thụ động hay yếu đuối. Nó đơn giản là từ chối leo thang.
Trong cuộc sống hàng ngày, loại hòa bình này thể hiện ở những quyết định nhỏ nhưng quý giá: lựa chọn không đáp trả trong một cuộc tranh luận gay gắt; kiềm chế sự thôi thúc trả lời ngay lập tức trước một tin nhắn gay gắt; lùi bước thay vì càng cố chấp hơn. Đó là quyết định đặt xuống những “vũ khí” cảm xúc — mỉa mai, lớn tiếng, câm lặng — ngay cả khi bạn cảm thấy mình có lý do chính đáng để sử dụng chúng.
Đức Lêô XIV nhắc nhở chúng ta rằng chính Chúa Kitô đã ban hòa bình mà không cần vũ lực. Ngài không tự vệ bằng sức mạnh, nhưng bằng tình yêu và sự thật, và đôi khi là sự thinh lặng. Một nền hòa bình không vũ trang tin tưởng rằng phẩm giá và lòng tốt không cần sự hung hăng để tồn tại — ngay cả khi chúng cảm thấy dễ bị tổn thương.
Ở nhà, điều này có thể thể hiện qua việc xin lỗi trước. Tại nơi làm việc, nó có thể có nghĩa là từ chối tiếp tay cho những chuyện ngồi lê đôi mách. Trên mạng, nó có thể có nghĩa là không chia sẻ nội dung có ý định gây phẫn nộ. Những lựa chọn này không phải lúc nào cũng mang lại cảm giác thỏa mãn ngay lập tức — nhưng chúng giúp duy trì hòa bình.
Hòa bình có sức giải giới: xoa dịu tâm hồn
Nếu hòa bình không vũ trang là về những gì bạn từ chối sử dụng, thì hòa bình có sức giải giới là về những gì bạn buông bỏ, cho phép những hạt giống bạn gieo trồng tự nảy mầm và phát triển.
Đây mới là công việc khó khăn hơn — công việc nội tâm. Hòa bình có sức giải giới đòi hỏi bạn cần buông bỏ sự oán giận, nỗi sợ hãi và nhu cầu kiểm soát kết quả. Điều đó có nghĩa là lắng nghe khi bạn muốn ngắt lời, giữ thái độ tìm hiểu thay vì phòng thủ, và cho phép bản thân được lay động bởi nỗi đau của người khác.
Trong cuộc sống gia đình, hòa bình có sức giải giới có thể thể hiện qua việc lắng nghe những gì ẩn sâu bên trong cơn giận dữ của người khác. Trong tình bạn, điều đó có thể có nghĩa là chọn sự kiên nhẫn thay vì lòng kiêu căng. Trong những lúc bất đồng, đó là sự sẵn lòng nói, “Hãy giúp tôi hiểu,” thay vì nói “Tôi đúng.”
Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô làm rõ rằng hòa bình không thể bén rễ ở những nơi mà trái tim con người vẫn còn vũ trang. Trước khi hòa bình có thể tồn tại giữa con người hay giữa các quốc gia, nó phải tồn tại trong trái tim con người.
Hòa bình như một thực hành hằng ngày, chứ không phải là một mục tiêu xa vời
Điều mà Đức Thánh Cha đề xuất không phải là một lý tưởng chỉ dành cho các vị thánh hay các nhà ngoại giao. Đó là một thực hành hằng ngày — được sống một cách còn dở dang, thường là thầm lặng, đôi khi vô hình.
Một nền hòa bình không vũ trang và có sức giải giới không phải luôn luôn giải quyết được các xung đột nhanh chóng. Nhưng nó tạo ra không gian cho lòng khoan dung phát huy tác dụng. Nó giữ cho các mối quan hệ không bị đổ vỡ không thể hàn gắn. Và nó dần dần định hình lại bầu không khí xung quanh bạn — trong gia đình, giáo xứ, cộng đoàn của bạn.
Và giờ đây, khi Năm Thánh Hy Vọng đã khép lại, sứ điệp này đặc biệt càng trở nên thích hợp. Niềm hy vọng không thể tồn tại nhờ sức mạnh hay sự kiểm soát. Nó tồn tại khi trái tim luôn rộng mở.
Đức Thánh Cha Lêô XIV nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình không phải là điều bạn chờ đợi. Đó là điều bạn cần thực hành – một phản ứng không vũ trang ở một thời điểm nào đó.
