Chúa Nhật IV Thường Niên, Năm A (01.02.2026) – Phúc Cho Những Ai (Mt 5,1-12a)

 

 

Hạnh phúc là từ được người ta nói nhiều đến trong xã hội. Trên mạng xã hội, người ta khoe hạnh phúc. Trong quảng cáo, người ta bán hạnh phúc. Ngoài xã hội, người ta chạy đua để tìm hạnh phúc. Thế nhưng, nghịch lý thay, cũng chưa bao giờ con người lo âu, trầm cảm, bất an, bất hạnh như thời đại chúng ta đang sống.

Giữa một thế giới đầy biến động: kinh tế khó khăn, chiến tranh, dịch bệnh, khủng hoảng gia đình, người trẻ mất phương hướng, người lớn tuổi cô đơn… Câu hỏi được đặt ra: Hạnh phúc thật sự nằm ở đâu?

Hạnh phúc là điều mà ai trong chúng ta cũng khao khát. Có người tìm hạnh phúc trong tiền bạc, thành công, quyền lực, hưởng thụ, danh tiếng… Thế nhưng, càng tìm, nhiều khi lại càng thấy trống rỗng. Trong Chúa Nhật IV Thường Niên hôm nay, Chúa Giê-su trao cho chúng ta chìa khóa hạnh phúc đích thực, không theo kiểu thế gian, nhưng theo cái nhìn của Thiên Chúa.

Hạnh phúc theo cái nhìn của Thiên Chúa

Bài đọc I, trích sách ngôn sứ Xô-phô-ni-a, mời gọi: “Hãy tìm Chúa, hỡi tất cả các người hiền lành trong nước… hãy tìm công lý, hãy tìm sự khiêm nhường” (Xp 2,3).

Lời trên chạm đến hoàn cảnh của rất nhiều người: những gia đình chật vật vì cơm áo gạo tiền, những người lao động bấp bênh,  những người cảm thấy mình nhỏ bé, thua thiệt, không tiếng nói trong xã hội. Thiên Chúa không chọn kẻ quyền thế, nhưng chọn những người khiêm nhường, người đặt trọn niềm tin cậy nơi Chúa. Hạnh phúc không hệ tại ở việc “có nhiều”, mà ở chỗ có Chúa, thuộc trọn về Chúa.

Lời Chúa trong Thánh vịnh đáp ca khẳng định: “Phúc thay người được Chúa Trời nhà Gia-cóp phù hộ, và cậy trông Chúa, Thiên Chúa họ thờ.” (Tv 146).

Thánh Phao-lô trong bài đọc II nhắc chúng ta nhớ lại ơn gọi của mình: “Vì (trong anh em) không có mấy người khôn ngoan theo xác thịt, không có mấy người quyền thế, không có mấy người sang trọng …điều mà thế gian cho là yếu hèn, thì Thiên Chúa đã chọn” (1 Cr 1,26–28). Để rồi kết luận: “Ai tự phụ, thì hãy tự phụ trong Chúa” (1 Cr 1,31).

Hiến chương hạnh phúc của người Ki-tô hữu

Tin Mừng theo thánh Mát-thêu thuật lại việc Chúa Giê-su lên núi và công bố Tám Mối Phúc (Mt 5,1–12). Các giáo phụ gọi đây là “Hiến chương Nước Trời”, hay “con đường dẫn tới hạnh phúc đích thực”.

Điều gây sốc là: những người được Chúa Giê-su tuyên bố “phúc” lại chính là những người mà thế gian thường cho là bất hạnh: nghèo khó, hiền lành, sầu khổ, bị bách hại.

Thánh Au-gút-ti-nô nói: “Tám Mối Phúc là những nấc thang đưa con người lên tới hạnh phúc trọn vẹn trong Thiên Chúa.” Chúa Giê-su không phủ nhận nỗi đau của họ, nhưng Ngài mở ra một chân trời mới, nơi đau khổ không phải là dấu chấm hết, mà là con đường dẫn tới sự sống.

Muốn hạnh phúc theo Chúa Giê-su thì…

Muốn hạnh phúc theo Chúa Giê-su thì trước hết phải biết nghèo khó trong tâm hồn. “Phúc cho những ai có tinh thần nghèo khó, vì Nước Trời là của họ” (Mt 5,3). Nghèo khó không chỉ là thiếu thốn vật chất, mà là không bám víu, không đặt an ninh đời mình nơi tiền bạc, quyền lực, hay cái tôi. Đức cố Giáo Hoàng Phan-xi-cô lúc sinh thời từng nói: “Nghèo trong tinh thần là để cho Thiên Chúa chiếm chỗ trung tâm, chứ không phải cái tôi của mình.”

Muốn hạnh phúc theo Chúa Giê-su thì phải sống hiền lành và xót thương.“Phúc cho những ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Nước làm cơ nghiệp” (Mt 5,5). Hiền lành không phải là yếu đuối, nhưng là sức mạnh của tình yêu, biết kiềm chế bạo lực, biết tha thứ. Trong một thế giới đầy đối đầu và hận thù, người hiền lành chính là chứng nhân của Nước Trời.

Muốn hạnh phúc theo Chúa Giê-su thì phải chấp nhận khát khao sự công chính và sẵn sàng chịu thiệt. “Phúc cho ai bị bách hại vì lẽ công chính” (Mt 5,10). Theo Chúa không hứa hẹn cuộc sống dễ dàng, nhưng hứa ban ý nghĩa, niềm hy vọng và sự sống đời đời.

Tóm lại: Tám Mối Phúc không phải là những khẩu hiệu đẹp treo trên tường, mà là con đường sống, là chìa khóa hạnh phúc mà Chúa Giê-su trao vào tay mỗi người chúng ta. Hạnh phúc Ki-tô giáo không phải là tránh né đau khổ, mà là sống đau khổ trong tình yêu và niềm tin.

Xin cho mỗi người chúng ta, giữa những lo toan của cuộc sống, biết quay về với lời Chúa hôm nay, để can đảm chọn con đường hẹp của Tin Mừng. Vì như thánh Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II đã nói: “Chỉ nơi Thiên Chúa, con người mới tìm thấy hạnh phúc mà lòng mình khao khát.” Amen.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

(Nguồn: tonggiaophanhanoi.org)

—————————

 

Suy niệm 2: Lm. Luy Gonzaga Nguyễn Quang Vinh

 

ĐẢO NGƯỢC BẬC THANG GIÁ TRỊ

 

Chỗ ngồi nào cao nhất.  Trong khi thế gian đua tranh dành chỗ ngồi cao nhất, chiếm thế lực mạnh nhất,  sở hữu quyền ưu tiên nhất, thì Đức Giêsu mở đầu Hiến Chương Nước Trời, tức Bài Giảng Trên Núi, bằng công bố Các Mối Phước Thật, làm đảo lộn bậc thang giá trị xã hội.  Một việc làm đi ngược xu hướng của thời đại và não trạng thế gian.  Khuynh hướng nầy được mở ra với ngôn sứ Xôphônia, ông xuất hiện sau tiên tri Isaia một thế kỷ, sách Xôphônia trình bày tính cách tích cực của hoàn cảnh nguy khốn : “Hỡi những ai nghèo hèn trong xứ sở hãy tìm kiếm sự công chính, hãy tìm đức khiêm nhường thì sẽ được che chở” (Bài đọc 1. Xp 2, 3; 3, 12-13). 

Khi Đức Giêsu đến, Người đón nhận quan niệm nghèo hèn và công chính làm căn bản cho Hiến Chương Nước Trời: “Trước tiên hãy tìm kiếm Nước Trời và sự công chính.  Mọi điều khác sẽ được thêm cho”.  Các Mối Phúc Thật dành ưu tiên cho tinh thần khó nghèo: “Phúc cho ai có tâm hồn nghèo khó vì Nước Trời là của họ…  Phúc cho ai khao khát nên người công chính vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng” (x. Bài Tin Mừng. Mt 5,1-12a). 

Bài Tin Mừng về Bát Phúc không là tiêu chí đạo đức dành riêng cho các Kitô hữu thánh thiện, cho hạng mộ đạo ưu tú, nhưng là tiêu chí sống đạo dành cho tất cả mọi người ở mọi thời đại.   Cách sống nghèo hèn và khiêm hạ là con đường chung cho Đức Giêsu và cho mọi môn đệ của Người.  Nghèo hèn không chỉ là nhân đức luân lý mà thôi, nhưng là một hạnh phúc.  Đó là quy luật sống của công dân Nước Trời.  Trong Tin Mừng Mátthêu, Các Mối Phúc là những lời đầu tiên mà Đức Giêsu ngỏ với dân chúng.  Đó là bản tóm tắt luật sống đạo của Tin Mừng Đức Giêsu đem đến, chắc hẳn người dân Galilê là những người đầu tiên lắng nghe những lời nầy và họ đã chấp nhận, cho nên đã có bốn môn đệ tiên khởi bỏ chài lưới, bỏ sự nghiệp biển cả để bước theo Đức Giêsu.

Và đối với các thế hệ nối tiếp nhau, Đức Giêsu vẫn không ngừng tung ra lời kêu gọi lạ lùng nầy, chính bản thân Người là nguồn suối chủ trương sự nghèo hèn nầy: từ bỏ trời cao, sinh hạ trong hang lừa máng cỏ, sống vô gia cư “không có nơi gối đầu” và chết vô địa táng, phải mượn mộ của bà con chôn tạm, Người sinh ra ngoài đồng, sống ngoài đường, chết trên đồi.  Mầu nhiệm nghèo hèn được Cha François Varillon triển khai khá phong phú trong tác phẩm Vui để Tin Vui để Sống (Joie De Croire Joie De Vivre. NXB Centurion 1992).

Cha F. Varillon cho rằng Đức Giêsu là kẻ nghèo nhất vì cả Ba Ngôi đặt tất cả làm của chung, không có gì là riêng tư, ngay cả Thần khí cũng được Đức Giêsu trao lại cho Chúa Cha khi hoàn tất cuộc đời.  Lối suy niệm nầy có lạ lắm không ?  Thật ra không thiếu gì lần Đức Giêsu nói Người lấy Thần khí của Cha để ban cho các môn đệ, sự gì Con có đều là của Cha, ngay cả ý muốn của Người cũng vậy.  Nghèo được quan niệm là không có gì riêng tư, là từ bỏ chính mình.  Xét cho cùng Đức Giêsu đúng thật là nghèo mẫu mực.

Và Tám Mối Phúc Thật được coi là hình tự thân (auto-portrait) mà Đức Giêsu tự họa chính mình. Bằng bút pháp tám nét, khuôn mặt của Đức Giêsu Kitô được chính Người tạo nên, mà nếu cứ lần theo bất cứ nét nào trong tám nét đó, chúng đều dẫn ta đến gặp mặt Đức Giêsu. Nói cách khác nếu chúng ta thực hiện được một trong Tám mối phúc thật, chúng ta sẽ trở nên đồng hình đồng dạng với Đức Giêsu.

Tám Mối Phúc Thật cho đến hôm nay vẫn còn là một thách đố cho thế giới hưởng thụ, yêu chuộng của cải vật chất và quyền bính, chạy theo chủ nghĩa tôn thờ siêu sao thần tượng, đối với họ sự khiêm hạ, nhân đức tha thứ, tinh thần nghèo hèn trong tâm hồn là những đức tính yếu đuối cần loại bỏ. 

Việc đảo lộn bậc thang giá trị được Thư thứ nhất Côrintô tóm tắt: “Những gì thế gian cho là điên dại, thì Thiên Chúa đã chọn để hạ nhục những kẻ khôn ngoan” (Bài đọc 2. 1Cr 1, 26-31).  Như vậy ngay nơi trung tâm mặc khải, tâm điểm lịch sử cứu độ đã thấp thoáng bóng thập giá, một sự ô nhục của một kẻ bị treo lên, một kẻ thua cuộc, tất cả được hàm chứa trong Bài Giảng Trên Núi.  Các điều nầy có khi gieo khủng hoảng cho những đầu óc nặng triết lý, sống theo sự khôn ngoan nhân loại. 

Nhưng xét cho cùng có hệ thống tư tưởng lý luận nào, hay khoa học nào đã đem lại ơn cứu độ cho con người.  Con đường nghèo hèn, khiêm hạ vẫn là mầu nhiệm đòi hỏi khám phá và mời gọi bước theo. Con đường nầy được Đức Giáo Hoàng Phanxicô linh hoạt qua lối sống giản dị và khiêm hạ của ngài, một lối sống làm suy nghĩ nhiều vị mục tử khác.  Thánh Phanxicô Khó Khăn cũng đã từ bỏ tất cả để chạy theo Bà Chúa Nghèo đấy thôi.

Lạy Chúa Giêsu, xin cho con biết đặt bước chân vào con đường Chúa đi trong khiêm hạ và vâng phục, con đường ‘lạ’ mà Chúa đã dùng để cứu độ nhân loại. Amen

Lm Luy Gonzaga Nguyễn Quang Vinh, Giáo xứ Đức An, Pleiku

______________________

 

Suy niệm 3: Lm. Giuse Đỗ Cao Bằng, SJ

 

Quý ông bà và anh chị em thân mến,

Hôm nay Giáo Hội cho chúng ta nghe bài Phúc Âm khá quen thuộc, đó là bài “Tám Mối Phúc Thật” – một trong những Bài Giảng Trên Núi của Đức Giê-su và cũng là bài giảng đầu tiên trong số những Bài Giảng Trên Núi. Bài Phúc Âm này được rất nhiều nhà Thần học chú giải theo những phương thế khác nhau.

Phần quý vị, khi đọc bài này, quý vị có thể tự chọn lựa cho mình một phương pháp cầu nguyện mà mình thích, chẳng hạn như “Lectio Divina”, hoặc suy niệm một câu đánh động mình nhất, hoặc chiêm niệm toàn bộ đoạn văn và tìm kiếm thông điệp mà Chúa muốn gửi tới quý vị.

Quý vị xin ơn gì cho giờ cầu nguyện này? Có thể là ơn được hiểu rõ hơn về các mối phúc, ơn sống các mối phúc của Chúa cách thiết thực, ơn yêu mến và tin tưởng vào Chúa để có thể thực thi giáo huấn của Người hầu đạt được các mối phúc mà Người hứa ban.

Tin Mừng Mát-thêu thuật lại tám mối phúc, còn TM Luca thuật lại bốn mối phúc và bốn mối họa. Như thế, chúng ta có thể suy diễn rằng những ai không đạt được các mối phúc ấy thì tựa như đang sống trong tai họa. Nói như thế có phần bi quan và tạo thêm áp lực cho những ai đang lắng nghe Lời Chúa. Thế nhưng, thực tế là vậy. Lời Chúa luôn thách đố người nghe.

Quý vị thử xét lại cuộc sống mình để nghiệm xem bản thân mình đạt được mấy mối phúc? Nói cách khác, quý vị đang có mối phúc nào? Đâu là những thách đố trong lòng quý vị? Phải chăng quý vị đang sầu khổ vì sự giàu có của mình? Phải chăng quý vị đang vui mừng vì sống trong nghèo khó? Nếu là thế, tôi e rằng lời giảng dạy của Chúa thiếu thuyết phục! Tuy nhiên, không nên hiểu Lời Chúa chỉ theo nghĩa đen, mà nên tìm hiểu xem Chúa muốn nói gì với chúng ta, Chúa muốn chúng ta làm gì và sống thế nào để đạt tới cõi phúc đích thực. Phải chăng “phúc cho những ai có tâm hồn nghèo khó vì Nước Trời là của họ” có ý muốn nói rằng chúng ta phải đặt trọn tâm hồn và thể xác vào bàn tay yêu thương và quan phòng của Chúa? Dù tôi đang giàu có hay nghèo khó, điều đó không quan trọng cho bằng tôi tín thác đời mình cho Chúa, tôi luôn bám vào Chúa, tôi không nên cậy dựa vào sức riêng của mình để rồi tự cao tự đại, chối bỏ sự hiện diện của Chúa nơi con người tôi?

Nếu quý vị dùng phương pháp Lectio Divina, nghĩa là suy niệm từng câu, từng đoạn Lời Chúa, khi nào thấy tâm hồn được thỏa mãn thì chuyển sang câu hay đoạn tiếp theo. Chẳng hạn như, nếu quý vị cầu nguyện với câu đầu tiên – “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó…” – và câu thứ hai – “Phúc thay ai hiền lành…” – mà không thấy được đánh động nhiều, thì quý vị chuyển sang câu thứ ba – “Phúc thay ai sầu khổ…” – và cầu nguyện với câu này. Tôi xin phép gợi ý cho quý vị cầu nguyện với câu thứ ba này nhé!

“Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an”. Sầu khổ thì còn gì tâm trí để hướng về Chúa, để chạy đến với Chúa, để bình tĩnh mà lắng nghe huấn dụ của Người, để kiên nhẫn ngồi dưới chân Chúa như Maria đã chăm chú lắng nghe lời giảng dạy của Người? Như vậy, làm thế nào khi sầu khổ, chúng ta có thể đặt mình dưới chân Chúa để kêu xin lòng thương xót và ơn an ủi của Người, có thể nhận ra ơn an ủi của Chúa? Không ai mãi mãi ở trong tình trạng sầu khổ, thế nào cũng có lúc cười vui, dù niềm vui và sự an ủi đó chỉ thoáng qua. Vì thế, khi gặp sầu khổ, chúng ta hãy nhớ tới những phút giây được an ủi để kiên nhẫn ở lại với Chúa và tìm gặp niềm an ủi của Người. Bên cạnh đó, chúng ta hãy tin vào Lời Hằng Sống, lời vĩnh cửu của Thầy Giêsu: “Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an”. Bởi vì, Chúa muốn chúng ta tìm gặp an ủi đích thực, không phải là an ủi giả tạo do sự dữ ngụy trang và ban phát. Niềm an ủi của chúng ta là niềm tin vào sự sống vĩnh cửu, sự sống bất diệt nơi Chúa Giêsu đã ra đi và dọn sẵn chỗ cho chúng ta, là tình yêu dành cho Đức Giêsu Đấng đã chịu nhiều đau khổ vì tội lỗi của chúng ta, là hy vọng vào Đấng đã chiến thắng đau khổ và sự dữ để đem lại cho con người một tương lai tươi sáng. Tóm lại, nếu chúng ta tin yêu và trông cậy vào Thiên Chúa, thì sự sầu khổ chúng ta đã đang và sẽ phải chịu sẽ là niềm an ủi của chúng ta, như thánh Phaolô đã chia sẻ kinh nghiệm về sự an ủi này cho chúng ta: “Thiên Chúa làm cho mọi sự đều sinh ích lợi cho những ai yêu mến Người” (Rm 8:28).

Tóm lại, phải chăng các mối phúc “nghèo khó”, “hiền lành”, “sầu khổ”, “công chính”, “xót thương người”, v.v. đều xuất phát từ những tâm hồn luôn có Chúa, tin yêu và hy vọng nơi Chúa, sẵn sàng chịu thiệt thòi ở đời này để được hưởng sự bù đắp về sau trong Nước Chúa, sẵn sàng lãnh nhận những áp bức và nhục nhằn để tâm hồn được gần gũi Chúa, để kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa được nên trọn vẹn?

Những lời giáo huấn của Đức Giê-su trở nên bất biến, an ủi và cảm hóa lòng người, có phải đến từ chính kinh nghiệm cuộc sống của Người, từ những cảm nghiệm thiêng liêng sâu xa khi cầu nguyện cùng Thiên Chúa, từ sự thần bí – nếm trước mọi khổ đau, nhục nhằn và bắt bớ – của một con người luôn cầu nguyện và kết hiệp với Chúa Cha?

Lắng nghe Lời Chúa qua Tám Mối Phúc, chúng ta có thể thêm vào nhiều mối phúc khác để cảm nếm sự phong phú và sức mạnh của Lời Chúa trong cuộc sống đức tin của mình. Chẳng hạn như, bản thân tôi cảm nhận có tới Mười Mối Phúc, xin phép được chia sẻ với quý vị như sau:

Mười Mối Phúc

Phúc thay ai nghèo khó

Nước Trời là của họ,

Cuộc sống chẳng âu lo,

chẳng bận tâm giàu có.

Phúc thay ai hiền lành

sẽ được vào Đất Hứa,

được gần Chúa chiên lành,

vui hưởng đồng cỏ xanh.

Phúc thay ai sầu khổ,

Chúa gần kề bảo hộ,

được Chúa ủi an luôn,

vượt mọi cơn bão tố.

Phúc thay ai hoà mình

sống cuộc đời công chính

Họ được sống an bình

vui thoả một niềm tin.

Phúc thay ai thương xót

trắc ẩn và độ lượng

được Chúa Trời yêu thương,

hằng ngày luôn vui sướng.

Phúc thay ai trong sạch,

sẽ được gặp Thiên Chúa,

và được Chúa ban tặng

ơn sủng ngày một tăng.

Phúc thay ai yêu mến

kiến tạo nền hoà bình

được Chúa Trời ghi tên

làm người con của Chúa

Phúc thay ai công bình

sống cuộc đời liêm chính

bị người thế xem thường,

đón nhận bằng niềm tin.

Phúc cho ai tỉnh thức,

sẽ được mời dự tiệc

Tiệc Chúa thật cao sang,

rộn ràng khôn kể xiết.

Phúc cho ai nghe Lời

Lời ngọc ngà của Chúa.

hằng được Chúa khen ngợi,

suốt cuộc đời thảnh thơi!

Chúa giảng nơi công cộng

Các Mối Phúc Nước Trời

Vì chính Ngài đã sống

đã kinh nghiệm trong lòng.

Các Mối Phúc cần sống,

để hưởng phúc mênh mông,

để thấy Chúa sống động,

để yêu Chúa mặn nồng.

(Lm Giuse Đỗ Cao Bằng, SJ – Giáo xứ Hoa Lư, Pleiku)

 

WGPKT(30/01/2026) KONTUM