CÙNG NHAU TIẾN BƯỚC – TỪ PHÂN ĐỊNH ĐẾN THỰC THI VÀ SỨ VỤ

(Kỳ cuối trong loạt bài về Cuộc gặp gỡ các nhóm hiệp hành quốc gia Á châu do FABC tổ chức tại Baan Phu Waan, Bangkok, Thái Lan)

Ngày 03/9/2026

Sau hai ngày cùng nhau dệt nên tình hiệp thông và lắng nghe những thực tại muôn màu của các Giáo hội tại châu Á, ngày làm việc thứ ba (03/9/2026) – cũng là ngày làm việc trọn vẹn cuối cùng – đã đưa các tham dự viên đến câu hỏi mang tính quyết định: Sau khi đã gặp gỡ, lắng nghe và phân định, chúng ta sẽ cùng nhau cất bước tiếp theo như thế nào?

Với chủ đề trung tâm “Cùng nhau tiến bước – Moving forward together”, toàn bộ nghị trình hướng trọn về tương lai: chuẩn bị cho các Đại hội cấp giáo phận và quốc gia vào năm 2027, định hình những bước thực hiện cụ thể nơi mỗi địa phương, nhạy bén lắng nghe tiếng nói của Thánh Thần, và khơi mở những nẻo đường liên đới, cộng tác giữa các Giáo hội trên khắp lục địa Á châu.

DẪN NHẬP: “SỢI CHỈ ĐỎ” XUYÊN SUỐT HÀNH TRÌNH – TỪ HIỆP THÔNG ĐẾN SỨ VỤ

Nhìn lại toàn bộ tiến trình, chúng ta nhận ra một dòng chảy mục vụ xuyên suốt và liền mạch:

– Ngày thứ nhất: Chúng ta là ai khi cùng nhau bước đi? – Chiều kích hiệp thông.

– Ngày thứ hai: Chúng ta đang bước đi trong thực tại nào? – Lắng nghe các thực tại cụ thể.

– Ngày thứ ba: Chúa Thánh Thần đang dẫn chúng ta đi đâu? – Khởi sự những bước tiếp theo và sứ vụ.

Chuyển động nội tâm của cuộc gặp gỡ vì thế được đúc kết qua công thức sống động:

HIỆP THÔNG → LẮNG NGHE THỰC TẠI → PHÂN ĐỊNH → SỨ VỤ

Nếu như ngày làm việc thứ hai đã khẳng định một nguyên tắc nền tảng: Hiệp hành không phải là đem một mô hình lý thuyết áp đặt lên thực tế, mà là cùng nhau lắng nghe thực tại để nhận diện hoạt động của Chúa Thánh Thần và can đảm bước tới; thì ngày làm việc thứ ba tiếp nối chính nhịp đập ấy bằng một đòi hỏi mang tính mục vụ thực tế: Đâu là bước kế tiếp của chúng ta?

Bản văn định hướng mô tả nhóm hiệp hành như một tôi tớ phục vụ Giáo hội địa phương qua việc điều phối, tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình; kết nối các cá nhân, giáo xứ, cộng đoàn dòng tu, các hội đoàn và tổ chức; đồng thời thu thập chất liệu, thúc đẩy đối thoại nhằm chuẩn bị chu đáo để các Đại hội Giáo hội sinh hoa trái dồi dào. Sát cánh với Đấng bản quyền, nhóm hiệp hành có sứ mạng giúp Dân Chúa nhận ra “những gì Chúa Thánh Thần đang làm cho trổ sinh hoa trái trong đời sống Giáo hội địa phương”. Muốn thi hành sứ vụ ấy, chính bản thân nhóm hiệp hành phải là những người tiên phong sống trải nghiệm phân định: cùng cầu nguyện, cùng lắng nghe Lời Chúa và thực hành phương pháp Đối thoại trong Thánh Thần.

Từ những thảo luận riêng của từng Hội đồng Giám mục vào buổi sáng cho đến cuộc đối thoại mở rộng cấp khu vực vào buổi chiều, dòng chảy hiệp hành đã tuần tự lan tỏa theo các cấp độ: từ Giáo hội địa phương →  Hội đồng Giám mục →  khu vực →  toàn thể châu Á.

1. HƯỚNG TỚI ĐẠI HỘI 2027: KHÔNG PHẢI “THANH TRA, KIỂM TRA”, NHƯNG LÀ MỘT CUỘC HỒI TÂM CỦA GIÁO HỘI ĐỊA PHƯƠNG

Phiên làm việc buổi sáng mở ra lộ trình chuẩn bị cụ thể: tiến hành các Đại hội lượng giá cấp giáo phận trong 6 tháng đầu năm 2027, tiến tới Đại hội cấp quốc gia trong 6 tháng cuối năm 2027.

Một hình ảnh giàu ý nghĩa Kinh thánh đã được gợi mở: Hội thánh là một đoàn dân lữ hành. Trên đường dài, có những lúc đoàn lữ hành cần dừng chân, nhìn lại chặng đường đã qua, lấy lại hơi thở thiêng liêng, san sẻ tâm tình và nhận ra dấu chân Thiên Chúa hằng đồng hành trên từng bước chân.

Do đó, việc “lượng giá” tuyệt nhiên không phải là một cuộc thanh tra hành chính để chấm điểm xem giáo phận nào làm được nhiều hay ít hoạt động. Tài liệu hướng dẫn định nghĩa đây trước hết là một trải nghiệm sâu sắc của “lòng biết ơn và sự thật”: tạ ơn Chúa vì muôn ơn lành Thiên Chúa đã thương ban, đồng thời can đảm nhìn nhận những thách đố, những điểm nghẽn, những kháng cự và những mục tiêu chưa đạt tới.

Có thể xem Đại hội năm 2027 như một cuộc hồi tâm – một kỳ tĩnh tâm sâu rộng của toàn thể Giáo phận với 4 chuyển động nội tâm:

“Nhìn lại hành trình” ⟶ “Nhận ra hoa trái” ⟶ “Nhìn nhận khó khăn” ⟶ “Phân định bước tiếp theo”

Câu hỏi cốt lõi đặt ra cho mỗi cộng đoàn không phải là: “Chúng ta đã tổ chức được bao nhiêu sự kiện, bao nhiêu hội nghị hiệp hành?”, mà sâu xa hơn là: “Đâu là hình thức cụ thể của một Hội thánh hiệp hành thừa sai đang dần lộ diện nơi cộng đoàn chúng ta?”

Những hoa trái ấy đôi khi khởi đầu từ những điều thật bình dị:

– Một Hội đồng Mục vụ biết khiêm tốn lắng nghe nhau trước khi đưa ra quyết định;

– Tiếng nói của người giáo dân được tôn trọng và lắng nghe chân thành hơn;

– Giới trẻ được tin tưởng trao ban trách nhiệm thừa sai;

– Những phận người bên lề xã hội được ân cần đón nhận;

– Một cộng đoàn biết dừng lại để cầu nguyện và phân định thiêng liêng thay vì vội vã điều hành theo thói quen máy móc.

Đó chính là những “chồi non hiệp hành” rất cần được nhìn nhận, trân trọng và dưỡng nuôi.

2. VƯỢT LÊN TRÊN NHỮNG TRANG BÁO CÁO: LẮNG NGHE TIẾNG LÒNG CỦA DÂN CHÚA

Một điểm nhấn mạnh mẽ trong ngày làm việc: Những trang báo cáo bằng văn bản là chưa đủ.

Để chuẩn bị chu đáo cho Đại hội 2027, nhóm hiệp hành các giáo phận được mời gọi tổng hợp kinh nghiệm từ chặng đường 2021 đến nay, nhưng điều thiết yếu là phải tiếp tục kiến tạo “những vòng tròn lắng nghe” (từ kinh nghiệm “Đối thoại trong Thánh Thần”), nơi mọi thành phần Dân Chúa được thổ lộ những trải nghiệm sống thực tế.

Không cần thiết phải lặp lại quy trình tham vấn đồ sộ như năm 2021. Giáo hội có thể tận dụng chính những cơ cấu đang vận hành hằng ngày: Hội đồng Linh mục, Hội đồng Mục vụ, các giáo xứ, cộng đoàn dòng tu, học đường, các phong trào đạo đức và các nhóm mục vụ chuyên biệt. Trong tiến trình đó, cần dành sự ưu tiên đặc biệt để lắng nghe những tiếng nói vốn dễ bị quên lãng: người nghèo khổ, anh chị em di dân, các dân tộc thiểu số, người khuyết tật, những ai đang sống bên lề đời sống đức tin; đồng thời hết sức lưu tâm lắng nghe các linh mục, đặc biệt là các linh mục chính xứ đang ngày đêm đối diện với gánh nặng mục vụ nơi tuyến đầu.

Với những tín hữu chưa quen thuộc với các thuật ngữ thần học, không cần đưa ra những câu hỏi trừu tượng. Hãy gợi mở những cuộc chuyện trò chân thành, giản dị:

– “Trong những năm qua, anh chị em cảm nhận Hội thánh nơi cộng đoàn mình như thế nào?”

– “Có điều gì đang âm thầm đổi thay?”

– “Chúng ta đã thực sự biết lắng nghe và chân thành cộng tác với nhau hơn chưa?”

– “Còn ai giữa chúng ta vẫn chưa được lắng nghe?”

– “Và Chúa Thánh Thần đang dẫn dắt cộng đoàn chúng ta đi về đâu?”

Từ những lắng nghe và phân định ấy, mỗi giáo phận sẽ soạn thảo Bản báo cáo tường thuật (Narrative report) và quy tụ Đại hội trong bầu khí cầu nguyện, lắng nghe và phân định thiêng liêng, chứ không biến nó thành một phiên họp giải quyết công việc thuần túy.

Thao thức nền tảng đã được đúc kết: Ý thức về một “chúng ta của Hội thánh” không thể lớn lên nhờ sách vở hay lý thuyết, mà chỉ có thể thành hình từ chính kinh nghiệm sống: cùng gặp gỡ, cùng lắng nghe, cùng sẻ chia ký ức đức tin và cùng phân định. Nói cách khác:

Hiệp hành là hành trình đưa chúng ta đi từ cái “tôi” cục bộ đến một “chúng ta” hiệp thông và bao hàm.

 

3. TỪ HOA TRÁI ĐÃ LÃNH NHẬN ĐẾN BƯỚC ĐI TƯƠNG LAI CỦA GIÁO HỘI VIỆT NAM

Khi bước vào phiên thảo luận riêng theo từng Hội đồng Giám mục, phái đoàn Việt Nam cùng các nước đã đối diện với hai câu hỏi mang tính ứng dụng:

1) “Chúng ta áp dụng những gì đã lãnh nhận từ cuộc gặp gỡ này vào thực tế như thế nào?”

2) “Những bước đi tiếp theo của Giáo hội chúng ta là gì?”

Đối với bối cảnh Giáo hội tại Việt Nam, đại diện tham dự đã chia sẻ một xác tín then chốt: Không nhất thiết phải thiết lập thêm nhiều cơ cấu hay ban hành thêm những chương trình nặng nề; điều cấp bách là làm cho các cơ cấu và sinh hoạt hiện có thấm nhuần tinh thần hiệp hành.

Giáo phận, giáo xứ, dòng tu, Hội đồng Mục vụ, các buổi tĩnh tâm linh mục đoàn, các đoàn thể Công giáo Tiến hành, giới trẻ, thiếu nhi, ban giáo lý… vẫn tiếp tục nhịp sống mục vụ quen thuộc. Nhưng trong lòng các sinh hoạt ấy, Dân Chúa được mời gọi:

– Tập gặp gỡ nhau chân thành và cởi mở hơn;

– Lắng nghe sâu hơn bằng trái tim;

– Cầu nguyện và phân định trước khi đưa ra các quyết định chung;

– Đồng trách nhiệm trong việc thực thi sứ mạng loan báo Tin mừng.

Ở bình diện này, nhóm hiệp hành quốc gia và các nhóm hiệp hành giáo phận sẽ đóng vai trò hỗ trợ đắc lực: cung cấp tài liệu hướng dẫn, đào tạo linh hoạt viên, hướng dẫn thực hành phương pháp “Đối thoại trong Thánh Thần” và đồng hành chuẩn bị cho Đại hội năm 2027. Mục tiêu là tránh biến hiệp hành thành “một gánh nặng chương trình hóa” bên cạnh vô số công việc mục vụ bề bộn.

4. “LẮNG NGHE ĐIỀU CHÚA THÁNH THẦN ĐANG NÓI”

Tại phiên khoáng đại chung, chủ đề “Lắng nghe điều Chúa Thánh Thần đang nói” đã diễn tả trọn vẹn căn tính của một cuộc quy tụ mang tính ngôn sứ.

Nếu như trong một cuộc họp hành chính, người ta thường dừng lại ở câu hỏi: “Chúng ta đã thỏa thuận hoặc thống nhất được những điểm nào?”, thì trong tiến trình hiệp hành, cộng đoàn Dân Chúa được thôi thúc đi sâu hơn: “Qua tất cả những gì chúng ta đã sẻ chia và lắng nghe, Chúa Thánh Thần đang ngỏ lời điều gì với các Giáo hội tại châu Á hôm nay?”

Không hề có một công thức duy nhất hay một khuôn mẫu xơ cứng cho tất cả các quốc gia, bởi mỗi Giáo hội địa phương mang một nhịp đập riêng, nguồn lực và những khó khăn nội tại rất dị biệt. Vì thế, lời nhắn nhủ lúc kết thúc phiên họp đã trở thành một nguyên tắc vàng:

“Đừng so sánh chúng ta với nhau. Hãy chân thành học hỏi nhau và để cho nhau trở thành nguồn cảm hứng sống động.”

Và một xác tín đã trở thành kim chỉ nam:

“Hiệp hành không đơn thuần là một chiến dịch hay một kế hoạch chúng ta thực hiện. Hiệp hành chính là lối sống, là bản chất sống động của Hội thánh.”

 

5. TỪ QUỐC GIA ĐẾN KHU VỰC: ĐỂ HOA TRÁI BAAN PHU WAAN KHÔNG DỪNG LẠI

Buổi chiều cùng ngày, đại diện các miền của châu Á đã ngồi lại để bàn thảo về “Các định hướng tương lai và cơ chế hỗ trợ”. Câu hỏi mang tính thực tiễn cao: Sau khi rời Hội nghị, chúng ta có thể làm gì để tiếp tục nâng đỡ nhau, chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm? FABC có thể đồng hành với các Giáo hội địa phương bằng cách nào?

Nhiều kiến nghị cụ thể, thiết thực đã được ghi nhận:

– Duy trì mạng lưới liên lạc thường xuyên giữa các nhóm hiệp hành quốc gia;

– Tổ chức các diễn đàn gặp gỡ trực tuyến định kỳ để cập nhật tiến độ;

– Chia sẻ tài liệu hướng dẫn, học hỏi các mô hình mục vụ hiệu quả;

– Tương trợ và nâng đỡ các Giáo hội nhỏ bé, nghèo nàn hoặc đang gặp thử thách bách hại;

– Đẩy mạnh công tác đào tạo tinh thần hiệp hành trong các đại chủng viện, dòng tu, học đường Công giáo và giới giáo sĩ;

– Mở rộng không gian và tạo cơ hội để người trẻ tham gia như những chủ thể tích cực của sứ vụ hiệp hành.

Tiếng nói đồng thuận vang lên từ mọi nẻo đường: Những gì đã khởi sắc tại Baan Phu Waan không được phép dừng lại ở Baan Phu Waan. FABC mong muốn một mạng lưới hiệp thông, học hỏi và tương trợ thực chất sẽ tiếp tục triển nở, bởi tinh thần hiệp hành cốt lõi là: Không một Giáo hội nào phải đơn độc cất bước một mình.

 

6. HÌNH ẢNH KẾT THÚC: GIEO MẦM VÀ TÍN THÁC ĐỂ THIÊN CHÚA CHO LỚN LÊN

Khép lại ba ngày làm việc căng tràn ân sủng, hình ảnh Tin mừng về hạt giống âm thầm nảy mầm đã được gợi lại thật xúc động. Người nông phu gieo hạt giống xuống lòng đất; đêm hay ngày, dù người ấy thức hay ngủ, hạt giống vẫn âm thầm nứt vỏ, đâm chồi và vươn mình lớn lên theo cách thức mầu nhiệm mà sức phàm nhân chẳng thể tường tận.

Hình ảnh ấy chính là lời giải đáp cho những trăn trở trong giai đoạn thực thi hiệp hành hôm nay. Có thể chúng ta nóng lòng muốn thấy ngay những kết quả ngoạn mục; có thể có những nơi tiến bước rất nhanh trong khi nơi khác dường như vẫn bất động; có thể chúng ta sẽ vấp phải những mảnh đất khô cằn, những kháng cự âm thầm hay cả những nỗi thất vọng.

Thế nhưng, sứ mạng hàng đầu của chúng ta là trung thành gieo hạt. Những hạt giống mà mỗi tham dự viên mang về từ cuộc gặp gỡ này có thể chỉ là một thái độ lắng nghe mới mẻ, một tình bạn liên đới giữa các Giáo hội, một trải nghiệm quý giá về Đối thoại trong Thánh Thần, một phương pháp làm việc bao hàm hơn nơi Hội đồng Mục vụ Giáo xứ, hay đơn giản là một xác tín tươi mới về phẩm giá và đồng trách nhiệm phát xuất từ Bí tích Rửa tội.

Thông điệp bế mạc gửi đến từng tham dự viên thật nhẹ nhàng mà sâu sắc:

“Bổn phận của chúng ta là kiên trì gieo hạt. Còn việc làm cho hạt giống lớn lên và trổ sinh hoa trái, hãy hoàn toàn phó thác cho quyền năng của Thiên Chúa.”

LỜI KẾT: TRỞ VỀ ĐỂ TIẾP TỤC LÊN ĐƯỜNG

Sáng thứ Sáu, ngày 4/9/2026, sau thánh lễ tạ ơn lúc 07g00 và bữa điểm tâm huynh đệ, các tham dự viên chia tay nhau để lên đường trở về quê hương.

Thế nhưng, sự kiện khép lại không có nghĩa là hành trình chấm dứt. Dưới ánh sáng của Thượng Hội đồng, việc ra về chính là một cuộc sai đi. Những gì đã được chiêm ngắm, lắng nghe, chia sẻ và phân định tại mái nhà Baan Phu Waan giờ đây cần được mang về dòng đời thực tế, chuyển hóa thành những quyết định mục vụ sống động tại từng giáo phận, từng giáo xứ.

Nếu phải tóm lược trọn vẹn hành trình ba ngày đã qua, bản chất của hành trình nằm nơi chuỗi chuyển động thiêng liêng:

HIỆP THÔNG → LẮNG NGHE THỰC TẠI → PHÂN ĐỊNH → SỨ VỤ

Và nếu cần mang về một thao thức khắc khoải nhất cho Dân Chúa tại Việt Nam, câu hỏi ấy chắc chắn sẽ là:

“Chúa Thánh Thần đang làm cho điều gì trưởng thành trong lòng Giáo hội chúng ta, và Ngài đang tha thiết mời gọi chúng ta cùng nhau cất bước tiếp theo như thế nào?”

Cuộc gặp gỡ các nhóm hiệp hành quốc gia tại Baan Phu Waan đã không kết thúc bằng một bản nghị quyết hành chính cứng nhắc, nhưng mở ra bằng một lời mời gọi kiên trì tiến bước. Không ai bị ép buộc phải chạy chung một tốc độ; không nơi nào bị đóng khung vào một khuôn mẫu cứng nhắc. Nhưng tất cả Dân Chúa trên miền đất Á châu được mời gọi tiếp tục gặp gỡ, không ngừng lắng nghe và can đảm phân định, ngõ hầu cùng nhau nhận ra nẻo đường Thánh Thần đang khai mở cho một Hội thánh hiệp hành thừa sai.

Từ Trung tâm Baan Phu Waan, mỗi Giáo hội địa phương lại tiếp tục lên đường. Cuộc hội ngộ đã khép lại, nhưng hành trình hiệp hành vẫn đang tiếp diễn trên từng bước chân lữ hành của Dân Chúa.

Giuse Đỗ Mạnh Hùng
Giám mục Giáo phận Phan Thiết